II SA/Sz 1099/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu oddala skargę. W dniu [...] r. M. M. złożył wniosek o wyrejestrowanie dwóch pojazdów, tj. naczepy marki [...] o dotychczasowym numerze rejestracyjnym [...] i samochodu ciężarowego marki [...] o dotychczasowym numerze rejestracyjnym [...] oświadczając, że sprzedał te pojazdy, ale nie wie komu i nie posiada dokumentów sprzedaży. Powołując się na art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1137 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. odmówił wyrejestrowania ww. pojazdów, wskazując jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 186 poz.1322 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem". W ocenie organu I instancji w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w tych przepisach, co uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Oświadczenie strony o zbyciu pojazdów nie mogło być uznane za dokument, na podstawie którego organ mógłby wyrejestrować pojazd, zatem stosownie do art. 79 ust. 1 ustawy brak było podstaw do wyrejestrowania pojazdów. Ponadto, wyrejestrowanie pojazdu następuje na wniosek właściciela, a wnioskodawca nie jest już właścicielem pojazdów, skoro je sprzedał. W odwołaniu od ww. decyzji M. M. oświadczył, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż wyrejestrowanie pojazdu możliwe jest tylko w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 ustawy. Zdaniem odwołującego się, przepis ten nie znajduje w ogóle zastosowania w sytuacji, gdy wniosek o wyrejestrowanie pojazdu nie pochodzi od właściciela. Ponadto organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie ustalił, czy wnioskodawca zbył pojazdy. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że treść art. 79 ustawy Prawo o ruchu drogowym jednoznacznie wskazuje na to, iż pojazd na wniosek właściciela może być wyrejestrowany wyłącznie w razie zaistnienia jednej z przesłanek w nim wymienionych. Z innych przyczyn wyrejestrowanie pojazdu nie jest możliwe. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał zaistnienia którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wyrejestrowanie pojazdu. Oświadczył jedynie, że pojazdy których wniosek dotyczy zostały przez niego sprzedane, ale nie dysponuje dowodami potwierdzającymi tę okoliczność. Jednak sprzedaż pojazdu nie uzasadnia wyrejestrowania pojazdu. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu niewyczerpującego zbadania materiału dowodowego organ odwoławczy wyjaśnił, że to, iż sprzedaż pojazdów miała miejsce nie jest negowane, nie jest także kwestionowane oświadczenie wnioskodawcy o sprzedaży pojazdów. Jednakże przeniesienie własności pojazdu na inną osobę nie uzasadnia złożenia wniosku o jego wyrejestrowanie. Powodem odmowy wyrejestrowania pojazdów było nie wystąpienie żadnej z przesłanek ustawowych pozwalających na wyrejestrowanie pojazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu, dotyczące niewyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i zastosowanie art. 79 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w sytuacji, gdy wniosek o wyrejestrowanie pojazdów nie pochodził od właściciela. Zdaniem skarżącego organ I instancji powinien był przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy jest on właścicielem przedmiotowych pojazdów. W razie zaś ustalenia, że wnioskodawca zbył pojazdy, powinien wydać decyzję o wykreśleniu skarżącego z centralnej ewidencji pojazdów ze względu na utratę statusu właściciela. Z tych przyczyn organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu I instancji celem przeprowadzenia postępowania dowodowego, czego nie uczynił. Organ odwoławczy pominął to, iż stosownie do art. 80a ust. 1 i 2 ww. ustawy prowadzi się centralną ewidencję pojazdów, w której gromadzi się dane o pojazdach zarejestrowanych i ich właścicielach oraz niektórych posiadaczach. Dane te mają odzwierciedlać rzeczywisty stan faktyczny i prawny, co oznacza, że w ewidencji powinny znajdować się informacje aktualne. Głównym celem ewidencji pojazdów jest zabezpieczenie interesów Państwa i obywateli w zakresie szeroko rozumianego bezpieczeństwa pojazdów i ich właścicieli, w szczególności poprawa bezpieczeństwa w zakresie obrotu pojazdami. W ewidencji, jako właściciel pojazdu nie powinna zatem figurować osoba, która od dawna nie jest właścicielem pojazdu. Sytuacja taka może spowodować wszczynanie wobec skarżącego różnego rodzaju postępowań administracyjnych czy egzekucyjnych, jako wobec nominalnego właściciela pojazdu, jak choćby postępowań dotyczących nie uiszczonych opłat za parkowanie czy za przejazdy po drogach krajowych pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (art. 13 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe i w razie ustalenia, że wnioskodawca nie jest właścicielem pojazdów, wykreślić go z ewidencji jako właściciela. Organ I instancji ustaleń takich nie dokonał, a organ odwoławczy zaaprobował ten stan rzeczy. Obowiązki te spoczywają na organie w szczególności w sytuacjach nietypowych, wymagających szczególnej kreatywności w znalezieniu rozwiązania godzącego interes publiczny i słuszny interes strony. Organ winien wykazać w takim przypadku inicjatywę przez wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania swoich wniosków dowodowych. Tymczasem organ I instancji nie przeprowadził jakichkolwiek czynności dowodowych, nie wezwał też wnioskodawcy do sprecyzowania czy uzupełnienia stanowiska. W piśmie z dnia [...] r. wskazał jedynie, że nie ma możliwości przyjęcia od skarżącego zawiadomień o zbyciu przedmiotowych pojazdów, jeżeli strona nie posiada dokumentów na podstawie których nastąpiło zbycie pojazdów. Organ wyjaśnił, że dokument sprzedaży pojazdu zawiera dane nabywcy, na którym ciążą określone prawa i obowiązki wynikające z posiadania pojazdu, a brak tego dokumentu uniemożliwia identyfikację nowego właściciela pojazdu. Jednak dowodem w postępowaniu administracyjnym może być wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 K.p.a.). Zatem zagubienie umowy sprzedaży nie wyłącza ustalenia, że sprzedaż nastąpiła, co uzasadnia wykreślenie skarżącego z centralnej ewidencji pojazdów jako właściciela pojazdu. Zwłaszcza, że skarżący w piśmie z dnia [...] r. wskazał okoliczności i dowody, które skłoniły go do sprzedaży pojazdów. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny był zatem obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy też prawo to narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, albowiem ocena przeprowadzonego postępowania oraz zgodności z prawem treści rozstrzygnięcia nie dają podstaw do uznania, iż organ dopuścił się naruszenia prawa. Ustawa Prawo o ruchu drogowym zawiera przepisy dotyczące warunków dopuszczenia pojazdów do ruchu oraz zasady ich rejestracji i wyrejestrowania. Zgodnie z art. 71 ust. 1 i 7 tej ustawy, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny. Rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela, starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedziby), wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, jeżeli jest wymagana (art. 73 ust. 1 ustawy). W razie przeniesienia na inną osobę własności pojazdu zarejestrowanego, dotychczasowy właściciel przekazuje nowemu właścicielowi dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana. Właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić, w terminie nie przekraczającym 30 dni, starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu oraz zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym (art. 78 ust. 1 i 2 ustawy). Rejestracja pojazdu służy identyfikacji pojazdu i jego właściciela, a jednocześnie stanowi jeden z warunków dopuszczenia pojazdu do ruchu (art. 71 ust. 2 ustawy). Natomiast wyrejestrowanie pojazdu jest działaniem właściwego organu administracji odwrotnym niż zarejestrowanie pojazdu. Przepisy dotyczące wyrejestrowania pojazdu w wypadku jego zniszczenia lub kasacji, nakładają na właścicieli pojazdów obowiązek przedstawienia zaświadczenia o demontażu pojazdu lub zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu albo równoważnego dokumentu wydanego na innych prawach, co ma zabezpieczać przed porzucaniem zużytych pojazdów oraz poprawę bezpieczeństwa posiadania i obrotu pojazdami przez utrudnienie obrotu pojazdami skradzionymi. Z faktem wyrejestrowania pojazdu wiąże się w zasadzie tylko jedna konsekwencja prawna określona w ustawie, wynikająca z założenia, że pojazd wyrejestrowany nie jest eksploatowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 79 ust.4). Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, o którym mowa w ust. 2 bądź w art. 24 ust. 1 pkt 2 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę; 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą; 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności; 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów, na podstawie zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, o którym mowa w art. 25 ust. 1 lub art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, albo równoważnego dokumentu wydanego w innym państwie; 7) wycofania pojazdu z obrotu, o którym mowa w art. 70g ust. 5. Z przytoczonego przepisu wynika, że wyrejestrowanie pojazdu, oznaczające, iż pojazd ten nie jest eksploatowany na terytorium kraju, następuje wyłącznie na wniosek właściciela pojazdu, po wykazaniu, że zaistniała jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Zbycie pojazdu zarejestrowanego w Polsce innej osobie nie pociąga za sobą wyrejestrowania pojazdu na wniosek dotychczasowego właściciela. Jedynie zbycie takiego pojazdu za granicą powoduje ten skutek, gdyż w tym przypadku pojazd nie będzie już eksploatowany w kraju i nie zachodzi konieczność dopuszczania pojazdu do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa Prawo o ruchu drogowym wyraźnie wyklucza wyrejestrowanie pojazdu z innych przyczyn niż wymienione w art. 79 ust. 1. Ponieważ skarżący nie wskazywał, by zbył pojazdy za granicą, organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że nie zaistniała żadna z przesłanek uzasadniających wyrejestrowanie tych pojazdów. Art. 78 ust. 2 ww. ustawy określa obowiązek właściciela pojazdu zarejestrowanego, polegający na zawiadomieniu właściwego organu (starosty) o nabyciu lub zbyciu pojazdu w razie przeniesienia na inną osobę własności tego pojazdu. Zbycie pojazdu zarejestrowanego innej osobie, poza przypadkiem określonym w art. 79 ust. 1 pkt 3 ustawy, nie może powodować wyrejestrowania tego pojazdu, tylko jest podstawą dokonania ponownej rejestracji pojazdu przez nowego właściciela na podstawie art. 73 ustawy, po spełnieniu wszystkich wymogów przewidzianych w ustawie. Wszelkie obowiązki, związane z rejestracją pojazdu w przypadku jego zbycia, przechodzą na nowego właściciela. Instytucji wyrejestrowania pojazdu nie należy zatem łączyć z obowiązkami właściciela pojazdu dotyczącymi powiadomienia o jego nabyciu lub zbyciu, wynikającymi z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy. Przepis ten ma charakter porządkujący i związany jest z ust. 3 art. 78 który stanowi, że zdarzenia o których mowa w ust. 2 tego artykułu są dokumentowane w karcie pojazdu, a odpowiednich wpisów dokonuje starosta. Ponieważ skarżący złożył wnioski o wyrejestrowanie pojazdów, których własność przeniósł na nieznane osoby, co jak wykazano powyżej nie uzasadnia wyrejestrowania, organy zasadnie wydały decyzje odmowne. Zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, iż mogą podejmować tylko takie czynności, na które zezwalają im przepisy prawa. Dlatego za całkowicie chybiony uznać należy zarzut skargi podnoszący, iż organy powinny wykazać się kreatywnością w znalezieniu dowodów na okoliczność, iż skarżący przedmiotowe pojazdy zbył, skoro potwierdzenie tej okoliczności i tak w świetle art. 79 ust.1 nie może stanowić podstawy do jego wyrejestrowania. Wskazane wyżej przepisy ustawy prawo o ruchu drogowym precyzyjnie i jednoznacznie wskazują na jakiej podstawie organ ewidencji pojazdów może dokonać ich wyrejestrowania. Brak wśród nich przesłanki zbycia pojazdu, poza przypadkiem związanym z jego wywozem za granicę (art. 71 ust.1). Zatem "kreatywność" organu w poszukiwaniu dowodu na zbycie przez skarżonego pojazdów innej osobie nie miałoby wpływu na wynik tego postępowania. Poza tym przepis § 15 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów jednoznacznie wskazuje jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu i tylko w oparciu o te dokumenty organ mógłby dokonać wnioskowanej przez skarżącego czynności. Nie ma wśród nich "oświadczenia o zbyciu pojazdu", dokonanego w kraju. Dodać też należy, iż rozstrzygnięcia sądów administracyjnych w odniesieniu do decyzji związanych z podatkiem od środków transportu nie mają żadnego znaczenia dla kwestii związanych z ich wyrejestrowaniem. W konsekwencji stwierdzić należało, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, by decyzja ta, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ww. ustawy.