II SA/Sz 1100/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych I. o d d a l a skargę, II. z a s ą d z a od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata R. O. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej Wnioskiem z dnia [...] r. E. W. zwrócił się do Gminy Miasto [...] – Ośrodka Pomocy Rodzinie - o "przedłużenie na następny okres rehabilitacyjny" usług opiekuńczych, począwszy od dnia [...] r. Prezydent Miasta, w imieniu którego działał dyrektor Ośrodka Pomocy Rodzinie, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił E. W. przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych o charakterze rehabilitacyjnym. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca korzystał z w/w pomocy Ośrodka w okresie od dnia [...] r. do [...] r. w wymiarze [...] razy w tygodniu po [...] godziny. Prezydent Miasta wyjaśnił dalej, że zgodnie z nowym rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005r. zmienił się charakter oraz zakres usług świadczonych przez Ośrodek Pomocy Rodzinie. Mianowicie zgodnie z w/w rozporządzeniem możliwa jest pomoc w formie dofinansowania do pobytu na turnusie rehabilitacyjnym. Natomiast stosownie do zarządzenia nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia chory może korzystać z rehabilitacji w warunkach domowych, po uprzednim uzyskaniu zaświadczenia od lekarza POZ. Jednocześnie organ poinformował stronę, które placówki służby zdrowia świadczą usługi rehabilitacyjne. Od powyższej decyzji odwołał się E. W., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz potwierdzenie jego prawa do pobierania specjalistycznych usług rehabilitacyjnych z OPR. Jednocześnie E. W. wniósł o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia za wyrządzone mu krzywdy i straty moralne, przynajmniej w kwocie [...] zł i przeprowadzenie rozprawy w miejscu jego zamieszkania, względnie w innym miejscu publicznym, do którego mógłby dojechać wózkiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 107 § 1 Kpa oraz art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 593, poz. 3737), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zacytował przepis art. 50 ust. 1, art. 52 w/w ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznawane są dla osób w rodzinie w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nie zwalnia organu z obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, zgodnie z art. 7 i art. 77 Kpa. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że każda decyzja administracyjna w sprawach z zakresu pomocy społecznej winna być poprzedzona wywiadem środowiskowym. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. pracownik socjalny stwierdził, iż zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych Ośrodek "może udzielić pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych rehabilitacyjnych w zakresie nie objętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Ze względu na możliwość skorzystania przez klienta z usług rehabilitacyjnych w ramach ubezpieczenia zdrowotnego nie wnioskuję przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych rehabilitacyjnych". Zdaniem organu odwoławczego ani wniosek pracownika socjalnego, ani uzasadnienie decyzji, nie stwierdza, czy taka rehabilitacja fizyczna (rehabilitacja przyłóżkowa), której wymaga strona, objęta jest przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 ze zm.). Podobnie akta sprawy nie dają jednoznacznej odpowiedzi w tej sprawie. W tych okolicznościach z uwagi na uznaniowy charakter decyzji oraz niepełny materiał dowodowy w zakresie dotyczącym ustalenia; czy rehabilitacja fizyczna strony dotychczas wykonywana w ramach usług opiekuńczych OPR mieści się w zakresie objętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach... czy też nie, Kolegium uznało, iż nie ma możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, czy organ I instancji nadal posiada kompetencje do świadczenia usług w postaci rehabilitacji fizycznej oraz czy w razie zachowania tego uprawnienia decyzja organu I instancji nie narusza granic uznania administracyjnego. Ustalenie, że organ I instancji może nadal wykonywać specjalistyczne usługi opiekuńcze, zdaniem Kolegium, stanowić będzie podstawę do przyznania lub odmowy przyznania świadczenia przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy. Odnosząc się do pozostałych żądań strony organ odwoławczy stwierdził, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują instytucji zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy i straty moralne, która jest instytucją prawa cywilnego i tylko w postępowaniu cywilnym może być dochodzona, a także obowiązku przeprowadzenia rozprawy, której domaga się odwołujący. Powyższa decyzja została zaskarżona przez E. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w części nie zasądzającej na jego rzecz finansowego zadośćuczynienia za wyrządzone mu krzywdy i straty moralne w kwocie [...] zł od Ośrodka Pomocy Rodzinie. Skarżący podtrzymał swoje żądanie i zarzucił między innymi, iż Dyrektor Ośrodka Pomocy Rodzinie, podejmując decyzję z dnia [...]r. zniweczył wielomiesięczny trud rehabilitanta i tym samym pozbawił go nadziei na powrót do normalnego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego poparł skargę i złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż orzeczenie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przeciwnym wypadku Sąd skargę oddala (art. 151 w/w ustawy). Podkreślenia wymaga, że przyznany ustawą zakres kompetencji sądu administracyjnego oznacza, iż sąd nie jest uprawniony do wydawania merytorycznych rozstrzygnięć w przedmiocie przyznania, czy też odmowy przyznania jakiegokolwiek odszkodowania, czy zadośćuczynienia, nawet jeżeli wniosek o ich przyznanie strona zawarła w skardze. Na wstępie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest określona w art. 138 § 2 Kpa decyzja o charakterze kasacyjnym, wobec czego ocena jej zgodności z prawem polega przede wszystkim na badaniu, czy istotnie zachodzą wymienione w/w przepisie przyczyny uzasadniające uchylenie decyzji pierwszej instancji i konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Z uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy dopatrzył się konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy rehabilitacja fizyczna strony wykonywana dotychczas w ramach usług opiekuńczych Ośrodka Pomocy Rodzinie mieści się w zakresie objętym przepisami ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 ze zm.), czy też nie. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, bowiem istotnie organ I instancji winien wyjaśnić kwestię, czy może świadczyć usługi w formie rehabilitacji fizycznej, której wymaga skarżący, w oparciu o przepis § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r., przewidujący rehabilitację fizyczną i usprawnienie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej. Ustalenia w tym zakresie stanowić będą podstawę do przyznania lub odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń. A zatem jak trafnie wskazało Kolegium, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien uzupełnić postępowanie dowodowe i wydać decyzję odpowiadającą wymogom określonym w art. 107 § 1 Kpa. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Natomiast odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz finansowego zadośćuczynienia wskazać należy, że ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz.1692), z dniem 1 września 2004 r., wprowadzona została zasada, iż sprawy odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej, rozpoznawane są przed sądami powszechnymi. Zasada ta nie ma zastosowania jedynie wtedy, gdy przepisy szczególne przewidują inny tryb postępowania. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (po wyżej opisanej zmianie) oraz ustawy o pomocy społecznej takiego szczególnego trybu odpowiedzialności nie przewidują. W świetle powyższego organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują instytucji zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy i straty moralne, która to jest instytucją prawa cywilnego i tylko w postępowaniu cywilnym roszczenie takie może być dochodzone. Tym samym nie negując twierdzeń skarżącego dotyczących Jego stanu zdrowia, potrzeb leczniczo- rehabilitacyjnych oraz sytuacji materialnej, Sąd uznał, że zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej są w tym postępowaniu bezpodstawne. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.151 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie § 19 w związku z § 2 ust.3 i 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).