II SA/Sz 1101/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 09 lutego 2012r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Burmistrz Gminy decyzją dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) działając z urzędu orzekł o wymeldowaniu B. U. z pobytu stałego w lokalu nr[...] przy ul. [...] w[...] , gdzie był zameldowany od dnia [..] r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że w rozpoznawanej sprawie przeprowadzono postępowanie dowodowe, które wykazało, że B. U. ponad dwa lata temu wyjechał do pracy, do [...] , natomiast ostatnio przebywał w miejscu stałego zameldowania w [...] r. Wszystkie późniejsze pobyty ([...].) ograniczały się do kilku godzin. Nadto organ stwierdził, że B. U. w pozwie złożonym do Sądu Okręgowego w innej sprawie sam stwierdził, że wyprowadził się z domu ponad dwa lata temu i zamieszkał wówczas za granicą, gdzie prowadzi osobne gospodarstwo domowe, a wspólne mieszkanie w [...] pozostawia żonie i dzieciom. Powyższe stwierdzenia potwierdził własnoręcznym podpisem. Organ ustalił na podstawie zeznań świadków (A. B., J. F., P. U. i B. U.), że centrum życiowe B. U. znajduje się w [...] u rodziny i osób bliskich, gdzie przebywa po przyjeździe do Polski na urlop. Tam też przechowuje swoje rzeczy, m.in. samochód osobowy, który zabrał spod posesji w [...] w [..] r. Podczas tego pobytu w [...] spakował i zabrał pozostałe rzeczy osobiste. Świadkowie P. U. i B. U. zeznali, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] nie znajdują się żadne rzeczy osobiste B. U.. W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji stwierdził, że B. U. opuścił lokal dobrowolnie i trwale, zabrał stamtąd swoje rzeczy osobiste i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Burmistrz stwierdził nadto, że strona wyjazd za granicę zgłosiła dopiero w trakcie trwania postępowania w dniu [...] r., pomimo, że obowiązek ten powinna wykonać najpóźniej w dniu opuszczenia miejsca pobytu stałego czyli w [...] r. Organ przytoczył przepisy art. 15 ust. 1 i art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i stwierdził, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, nie ma natomiast wpływu na jakiekolwiek prawa do lokalu. Od decyzji organu I instancji B. U. odwołał się do Wojewody domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania w całości. Odwołujący się zakwestionował ustalenia dokonane przez organ I instancji, odnoszące się w szczególności do obowiązku zgłoszenia wyjazdu czasowego za granicę. Powołał się na treść art. 33 i 36 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. Nr 217, poz. 1427) oraz stwierdził, że nigdy nie miał zamiaru wyjeżdżać za granicę na pobyt stały, tak jak w przypadku jego wyjazdu do pracy w [...] r. Zakwestionował również twierdzenia zawarte w pozwie rozwodowym dotyczące charakteru jego wyjazdu. Zarzucał, że wbrew ustaleniom organu nie opuścił lokalu dobrowolnie i trwale, natomiast żona zmieniając zamki uniemożliwiała mu dostęp do mieszkania i wyrzuciła jego rzeczy osobiste do piwnicy. Podniósł również, że prawo najmu lokalu wchodzi w skład majątku wspólnego i o tym, komu prawo do lokalu będzie przysługiwało, orzeknie sąd w wyroku o podział majątku po uprzednim prawomocnym orzeczeniu rozwodu. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] . KS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił stronie, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974r. nie zaś ustawy o ewidencji ludności z dnia 24 września 2010r., która wejdzie w życie dopiero z dniem 1 stycznia 2012r. Wojewoda przytaczając treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że do wymeldowania B. U. niezbędne jest tylko ustalenie, iż opuścił on przedmiotowy lokal. Istnienie tej przesłanki, zdaniem Wojewody , zostało w postępowaniu administracyjnym udowodnione. Z akt sprawy wynika bowiem, że lokal przy ul. [...] w [...] obecnie nie stanowi już miejsca, w którym B. U. koncentruje interesy życiowe. Z treści zeznań świadków wynika, że B. U. od około [...] r. pracuje na terenie [...] i wówczas gdy przyjeżdża na urlop do kraju, nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, lecz w [...] lub przebywa w [...] u J. F.. Również syn odwołującego się P. U. zeznał, że jego ojciec w [...] r. oświadczył mu, iż wyprowadza się z przedmiotowego lokalu, że nie ma szans, aby wrócił do [...] i zabrał z tego lokalu swoje rzeczy. Z zeznań J. F. oraz P. U. wynikało również, że odwołujący się przychodzi do przedmiotowego lokalu tylko w celu odwiedzin zamieszkujących tam osób. Organ odwoławczy dokonując oceny materiału dowodowego zwrócił również uwagę na kopię pozwu B. U. o rozwód z dnia [...] r. i uznał, że dokument ten, wbrew twierdzeniu odwołującego się, ma znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie. W pozwie tym B. U. wyraźnie oświadczył bowiem, iż "[...]". Nadto oświadczył w tym piśmie, że "[...] ". To oświadczenie zdaniem organu II instancji stanowiło dowód na to, iż strona utraciła zamiar powrotu i zamieszkiwania na stałe w przedmiotowym lokalu. Dokonując oceny okoliczności faktycznych sprawy organ odwoławczy stwierdził, że zachowanie B. U. polegające na opuszczeniu przedmiotowego lokalu świadczy o tym, iż zmienił on miejsce pobytu stałego, a zatem, że spełnił przesłankę wymeldowania opisaną w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stwierdzeniu, że B. U. faktycznie stale zamieszkuje w ww. lokalu nie może decydować tylko jego subiektywne przeświadczenie, iż nadal tam mieszka, podczas gdy zebrany w sprawie dowodowy i ich obiektywna ocena prowadzą do zupełnie odmiennych wniosków. Bez znaczenia dla rozpoznania sprawy - zdaniem organu II instancji - ma powoływany przez B. U. fakt zgłoszenia w organie gminy wyjazdu poza granice kraju w sytuacji, gdy dowody zgromadzone w sprawie wskazują bezspornie na to, iż spełnił przesłankę opuszczenia przedmiotowego lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sprawie nie mają znaczenia również twierdzenia strony podane w odwołaniu, dotyczące spraw majątkowych. Przedmiot postępowania administracyjnego stanowiło bowiem wymeldowanie B. U., a zatem kwestie majątkowe nie mają żadnego znaczenia dla ustalenia przesłanki opuszczenia lokalu prze stronę. Przepis art. 9 ust. 2 b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Organ odwoławczy stwierdził również, że decyzja o wymeldowaniu B. U. ma znaczenie wyłącznie w uporządkowaniu i zaktualizowaniu ewidencji ludności. Nie ma natomiast żadnego wpływu na zakres przysługujących stronie praw cywilnych. Zameldowanie jest tylko instytucją prawa, administracyjnego, zaś decyzja o wymeldowaniu nie sprawia że osoba wymeldowana staje się osobą bezdomną, lub że nie ma ona prawa do przebywania w danym lokalu. B. U. wywiódł skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Wojewody , oraz zasądzenia kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, albowiem zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków tej decyzji, poprzez brak możliwości zadośćuczynienia obowiązkowi meldunkowemu z uwagi na brak tytułu prawnego do jakiegokolwiek innego lokalu mieszkalnego na terenie Polski, jak również U. prawa do pobierania zasiłku tzw. "rozłąkowego", wypłacanego do tej pory skarżącemu przez odpowiednie organy w [...] , w związku ze świadczeniem pracy na terenie tego państwa przy jednoczesnym zameldowaniu na terenie Polski. Zaskarżonej decyzji B. U. zarzucał: - naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku wnikliwego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonania rzetelnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności podnoszonych przez B. U., A. B., J. F. dotyczących przyczyn dla jakich skarżący nie może zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu, tj. konfliktu z małżonką B. U. – B. U., wymienienia przez nią zamków do przedmiotowego lokalu, uniemożliwienia mu dostępu do tego lokalu, wyrzucenia przez nią rzeczy osobistych skarżącego, a nadto podjęcia przez stronę pracy w charakterze kierowcy na terenie [...] , z czym związana jest jego nieobecność w Polsce. W uzasadnieniu skargi B. U. podnosił, że na podstawie art. 77 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena zgromadzonych dowodów nie może być dowolna. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organ II instancji razi dowolnością i nie mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Organ II instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął wybrane wypowiedzi zeznających w niniejszej sprawie świadków - co istotne - skonfliktowanych ze skarżącym - pomijając przy tym zupełnie okoliczności wynikające z zeznań samego skarżącego oraz świadków A. B. i J. F.. Z zeznań tych ostatnich wynika, że fakt nieprzebywania skarżącego w mieszkaniu położonym przy ul. [...] w [...] , wynika wyłącznie z działań jego żony – B. U., która wraz z nasilającym się pomiędzy małżonkami konfliktem, coraz bardziej uporczywie uniemożliwiała stronie korzystanie z tego mieszkania, m.in. poprzez wymianę zamków w drzwiach wejściowych do przedmiotowego lokalu oraz wyrzucenie wszelkich rzeczy osobistych skarżącego. Powyższe okoliczności znalazły potwierdzenie w przeprowadzonych w niniejszej sprawie dowodach, w tym w zeznaniach świadków oraz wyjaśnieniach skarżącego. Nadto uwadze organu umknął fakt, iż skarżący wyjechał do pracy za granicę w [...] roku, wyłącznie w celach zarobkowych, a decyzja ta była wówczas konsultowana i uzgodniona z całą rodziną, również z małżonką – B. U., Fakt wyjazdu osoby zameldowanej poza granice kraju nie jest tożsamy z opuszczeniem miejsca zamieszkania w myśl przepisu art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący zarzucał również, że wbrew twierdzeniom organu, nie opuścił miejsca pobytu stałego, lecz wyjechał za granicę jedynie w celach zarobkowych, przy czym centrum jego spraw życiowych pozostało w Polsce, w mieszkaniu w [...] . Wobec powyższego, w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. B. U. podniósł, że w dniu [...] r. dopełnił obowiązku zgłoszenia wyjazdu poza granice Polski, więc na dzień wydania decyzji o jego wymeldowaniu, wypełniony był obowiązek zgłoszenia przez niego wyjazdu za granicę. W ocenie strony skarżącej przyjęcie przez organ II instancji, błędnych ustaleń, legło u podstaw stwierdzenie, że skarżący opuścił miejsce pobytu i na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzeczono o wymeldowaniu. Zdaniem skarżącego, organ II instancji nie rozstrzygnął sprawy w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości. Na stronie 2 uzasadnienia podjętej w sprawie decyzji organ ten podnosi, iż "uważa za słuszne wyjaśnić, że decyzja o wymeldowaniu D.F. przyczynia się wyłącznie do uporządkowania i zaktualizowania ewidencji ludności (...)". Umknęło jednak uwadze organu, że decyzja ta dotyczy B. U.. Wobec powyższego skarżący wyraził pogląd, że organ II instancji w żaden sposób nie rozstrzygnął indywidualnej sprawy, jaką jest jego sprawa, a posłużył się "kalką" uzasadnienia decyzji wydanej w tego typu sprawie. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pojęcie pobytu stałego definiuje art. 6 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, który stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania i wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z brzmienia art. 15 ust. 2 ww. ustawy wynika z kolei, że przesłanką do wymeldowania osoby jest opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. Ocena, czy doszło do opuszczenia miejsca zameldowania jest szczególnie trudna w sytuacjach spornych i nietypowych. Do takich należy przypadek podjęcia pracy poza granicami kraju, albowiem tego rodzaju tryb życia w znaczny sposób zmienia życie codzienne i o zamiarze stałego pobytu decydują inne czynniki, aniżeli codzienne przebywanie w lokalu, czy posiadanie w nim większości rzeczy. W tej sytuacji najistotniejszą dla rozpoznawanej sprawy jest zatem kwestia, kiedy B. U. opuścił lokal przy ul. [...] w [...] oraz, czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny. Na tle stosowania przepisu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych został wypracowany jednolity pogląd, że opuszczenie, o którym mówi ten przepis musi mieć charakter dobrowolny i trwały (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2003r., sygn. akt V SA 2323/02). Zebrany przez organy materiał dowodowy – zeznania świadków, nie kwestionowana przez skarżącego kopia pozwu o rozwód, a także wyjaśnienia samego skarżącego - daje podstawę do uznania, że taki charakter miała wyprowadzka skarżącego. Skarżący przyznał, że w jego pobyty w mieszkaniu były krótkotrwałe i utrudnione po wymianie zamków przez żonę, natomiast do lokalu wpuszczał go syn. Przesłuchiwany w charakterze świadka syn skarżącego P. U. potwierdził fakt opuszczenia mieszkania przez ojca oraz wskazał, że powodem wizyt skarżącego w lokalu był zamiar odzyskania dokumentów dotyczących samochodu oraz odebranie rzeczy osobistych. Oświadczenia skarżącego oraz przesłuchanych w sprawie świadków dają zdaniem Sądu, podstawę do uznania, że B. U. nie mieszka w spornym lokalu co najmniej od [...] r., czyli opuścił lokal na trwale przenosząc swoje centrum życiowe w inne miejsce. Sąd podziela również stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, uznające za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie tylko dobrowolne zmiany miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Skarżący nie wykazał, że podejmował jakiekolwiek środki prawne zmierzające do przywrócenia naruszonego posiadania, stąd też uznać należy, że opuszczenie przez skarżącego lokalu przy ul. [...] w [...] miało charakter dobrowolny. Zatem zaistniały pozytywne przesłanki określone przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dające podstawę do wymeldowania skarżącego z ww. lokalu. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym czy też jego opuszczeniu, decyduje nie tylko treść werbalna oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. B. U. zamiar swój jednoznacznie określił w uzasadnieniu pozwu o rozwód, natomiast dalsze oświadczenia strony związane są - w ocenie Sądu - nie z kwestią wymeldowania lecz obawami strony o U. tytułu prawnego do lokalu, którego wraz z żona był najemcą. Podkreślić należy, na co wskazał organ odwoławczy w swojej decyzji, że omawiane przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych są przepisami porządkowymi i nie odnoszą żadnych skutków w zakresie stosunków cywilnoprawnych, majątkowych. Ich celem jest odzwierciedlenie zgodności faktycznego mieszkania w danym lokalu z faktem zameldowania. Z tych też względów nie mają znaczenia dla sprawy stosunki między byłymi małżonkami o podział majątku. W świetle powyższych ustaleń nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia w postępowaniu administracyjnym art. 7 i art. 80 K.p.a. Organy - zdaniem Sądu- przeprowadziły postępowanie prawidłowo, właściwie dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wydały prawidłowe rozstrzygnięcia w sprawie. Powyższej oceny nie zmienia fakt umieszczenia w decyzji organu odwoławczego w końcowej sekwencji uzasadnienia imienia i nazwiska innej strony aniżeli tej, której dotyczyła sprawa. Omyłka taka nie powinna mieć miejsca, albowiem okoliczność taka podważa zaufanie strony do organu( na co zwrócił uwagę skarżący w treści skargi ), a jeżeli już zaistniała, to organ winien ją wyeliminować i we właściwym trybie sprostować. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.