II SA/Sz 1105/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska(spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2008r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 5, art. 6, art.8, art.13, art. 24, art. 25 ust. 2, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 104 Kpa, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] odmówił S. K. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu "kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 r. życia" Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ ustalił, iż syn wnioskodawczyni ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, zaś przepis art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia przysługuje, jeżeli dziecko legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. S. K. w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o "przywrócenie dodatku do zasiłku rodzinnego" i powołała się na dołączone do odwołania orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 13 kwietnia 2007 r., w którym Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w D. orzekł o potrzebie kształcenia specjalnego "i uznał stopień upośledzenia umiarkowanego w stopniu niesprawności." Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 98, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu decyzji, że dodatek z tytułu kształcenia dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy ustalił, że strona wniosła o ustalenie stopnia niepełnosprawności w dniu 8 maja 2007 r., a orzeczenie uzyskała na posiedzeniu w dniu 28 lipca 2007 r. (po ukończeniu przez syna 16 roku życia). Z orzeczenia wynika, że syn strony został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności do 30 czerwca 2009 r. a zatem nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia. S.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której podniosła, że nie zgadza się z wyżej opisaną decyzją ostateczną, ponieważ nie uwzględniono przedłożonego orzeczenia z dnia 13 kwietnia 2007 r. o potrzebie kształcenia specjalistycznego oraz zaliczenia jej syna P. do poziomu upośledzenia umiarkowanego, a także o skierowaniu dziecka do Specjalistycznego Ośrodka Wychowawczego w B. Skarżąca zakwestionowała badanie przez Komisję, które polegało na zadaniu synowi tylko jednego pytania: "jaki mamy miesiąc". Strona wniosła o "przywrócenie dodatku do zasiłku rodzinnego" albo o skierowanie syna na ponowne badania, przy czym powołała się na swoją trudna sytuację finansową i wydatki związane z kształceniem syna w szkole oddalonej o 28 km od miejsca zamieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wobec zawartych w skardze wniosków niezbędne jest wyjaśnienie skarżącej, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z przepisu tego wynika, że nie zastępują właściwych do orzekania w sprawach administracyjnych organów administracji publicznej, a zatem nie przyznają uprawnień, świadczeń, ani ich nie "przywracają", jak też ich nie pozbawiają. W przypadku stwierdzenia natomiast, że zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem prawa, sąd administracyjny decyzję taką uchyla lub stwierdza jej nieważność. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek skarżącej ubiegającej się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Organy obu instancji prawidłowo wniosek ten rozpoznały w oparciu o przepis art. 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Przepis ten normuje przesłanki przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rehabilitacji i kształcenia dziecka niepełnosprawnego odmiennie w przypadku dziecka, które nie ukończyło 16 roku życia, wystarczające jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, a inaczej w sytuacji dziecka, po ukończeniu 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, gdyż w tej sytuacji wymaga posiadania orzeczenia stwierdzającego umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności dziecka. Od uzyskania takiego orzeczenia przepis nie przewiduje wyjątków , podobnie jak nie zezwala na zastąpienie orzeczenia organu właściwego do jego wydania orzeczeniem innego organu. Strona wniosek o przyznanie przedmiotowego dodatku złożyła w dnia 29 czerwca 2007 r. a więc w dniu, w którym syn P. ur. 29 czerwca 1991r. kończył 16 rok życia. Z treści znajdującego się w aktach zaświadczenia przedłożonego organowi I instancji z dnia 28 maja 2007r. przez Przewodniczącą Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynika, że wniosek P.K. o wydanie orzeczenia wpłynął do Komisji w dniu 8 maja 2007 r., jest to wniosek ponowny i zostanie rozpatrzony po ukończeniu przez dziecko 16r. życia. Tak więc orzeczenie Powiatowej Komisji do Spraw Orzekania o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] zostało wydane w stosunku do dziecka uczącego się, które ukończyło 16 rok życia. Skarżąca, jak wynika to z treści odwołania i skargi, pozostaje w błędzie co do prawa powołując się na orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego P. K. Nr [...] z dnia [...] wydane przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Okoliczność, że w diagnozie tego orzeczenia stwierdzono "upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym" nie jest wystarczająca do przyznania wnioskowanego dodatku, ponieważ jest to orzeczenie wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U z 1996 r. Nr 67, poz. 329, ze zm.) wyłącznie na potrzeby wskazania zalecanej formy kształcenia specjalnego. Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nie jest jednostką orzeczniczą uprawnioną do orzekania o stopniu niepełnosprawności dla potrzeb pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych. Art. 3 ust. 20 pkt a i ust.21 pkt a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśnia, że ilekroć w przepisach tej ustawy jest mowa o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, to należy pojęcia te rozumieć w znaczeniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Przepisy te zawarte są przede wszystkim w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). W art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy określono, że organem uprawnionym do orzekania o stopniu niepełnosprawności w I instancji jest Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a w II instancji Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności syna do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności i orzeczenie takie otrzymała. Należy wyjaśnić, że zgodnie z pouczeniem zawartym w tym orzeczeniu, stronie przysługiwało prawo wniesienia odwołania do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Nieskorzystanie przez S. N. z tej możliwości we wskazanym w pouczeniu terminie spowodowało że stało się ono ostateczne, a wobec tego strona utraciła możliwość kwestionowania orzeczenie zespołu I instancji zarówno w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozpatrującym skargę na decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Postępowanie przed Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jest postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego, a jako takie, nie może być weryfikowane przez organy orzekające w sprawie dodatku. Przeciwnie organy te, jak również Sąd, są związane ostatecznym orzeczeniem wydanym przez taki zespół. Reasumując, skoro uprawniony organ jakim jest Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie orzekł u syna wnioskodawczyni umiarkowanego ani znacznego stopnia niepełnosprawności, a orzeczenie to w dacie wydania zaskarżonej decyzji miało walor ostatecznego, to zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dostrzeżone przez Sąd mankamenty takie jak błąd pisarski w rozstrzygnięciu decyzji I instancji (wpisano: " powyżej 5 roku życia" zamiast "powyżej 16 roku życia"), a także lakoniczne uzasadnienie decyzji organu II instancji (co jest niezgodne z art. 107 § 3 Kpa), w którym nie wyjaśniono stronie dlaczego orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nie może być wzięte pod uwagę przy orzekaniu w sprawie wniosku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego, wprawdzie nie mogą być pominięte milczeniem, ale są uchybieniami, które nie miały wpływu na wynik badanej sprawy administracyjnej. Nie negując zatem trudnej sytuacji życiowej i materialnej skarżącej, Sąd nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia skargi. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.