II SA/Sz 1108/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia terminu do wniesienia odwołania postanawia : odmówić ustanowienia adwokata Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1108/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. R. na opisane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącemu w dniu 22 maja 2015 r. W dniu 5 czerwca 2015 r. (w terminie przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej) skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzupełniając złożony wniosek na urzędowym formularzu PPF podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z ojcem, który wymaga całodobowej opieki i otrzymuje emeryturę rolniczą z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości [...] zł. Razem z ojcem wnioskodawca ponosi następujące wydatki: podatek od nieruchomości – [...] zł, prąd – [...] zł, woda – [...] zł, gaz – [...] zł, ubezpieczenie KRUS – [...] zł, ubezpieczenie budynków mieszkalnych i gospodarczych – [...] zł, lekarstwa – [...] zł, ponadto na środki czystości, na opał na zimę, na dojazdy ojca do lekarzy itd. Skarżący otrzymał dotację rolniczą w wysokości [...] zł. Posiadany majątek to: budynek mieszkalny o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Dodatkowo wnioskodawca podał, że z dotacji rolniczej opłaca kupno nawozów w kwocie [...] zł, paliwa w kwocie [...] zł, opryski chemiczne – [...] zł, wobec czego na życie pozostaje mu niewiele. W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu, wzywające do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, M. R. podał, że pełną dokumentację (faktury, przelewy, odcinki emerytury), jak i wyjaśnienia złożył w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1107/14. Z akt sprawy o sygn. II SA/Sz 1107/14 wynika natomiast, że M. R. nadesłał następujące dokumenty: orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ojca – Z. R. przekazy pocztowe emerytury ojca w kwocie [...] zł, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości, decyzje w sprawie przyznania płatności przyznające płatności w wysokości [...] zł oraz [...] zł, decyzję ustalającą roczny limit do zwrotu podatku akcyzowego, zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w wysokości [...] zł, faktury za zakup paliwa, faktury za prąd na kwoty [...] zł, [...] zł, wyciąg z konta bankowego w B. faktury na zakup nawozów, saletry itp. na kwoty [...] tys. zł, [...] tys. zł, [....] tys. zł, faktury za zakup lekarstw na kwoty [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W niniejszej sprawie, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", skarżący jest ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Zgodnie z powołanym przepisem nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawa będąca przedmiotem skargi należy do spraw z zakresu pomocy społecznej. Jednocześnie na podstawie art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie wyjaśnić trzeba, że prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone bowiem zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić również należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz do wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Lakoniczne, bądź budzące wątpliwości przedstawienie sytuacji finansowej strony wnioskującej o prawo pomocy może spotkać się z negatywnymi konsekwencjami w postaci stwierdzenia niewykazania przesłanek do jej udzielenia. Analiza informacji przedstawionych we wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów nadesłanych do akt sprawy II SA/Sz 1107/14, w ocenie Sądu, nie daje podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oświadczenie o sytuacji majątkowej skarżącego budzi bowiem uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Z treści wniosku oraz z ww. dokumentów wynika, że skarżący zamieszkuje wspólnie z ojcem, który jest emerytem i otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł (netto). Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne i z tego tytułu otrzymuje dotacje bezpośrednie w łącznej kwocie ok. [...] tys. zł (przyznane na [...] rok). Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem kształtują się na poziomie ok. [...] zł (prąd, woda, gaz, lekarstwa). Z przesłanego wyciągu z konta bankowego wynika, że na dzień [...] r. dysponował on kwotą wysokości [...] tys. zł. Wprawdzie skarżący podnosi, że otrzymywane dotacje wydatkuje na prowadzenie gospodarstwa rolnego, co potwierdzają przesłane faktury, jednakże na uwadze należy mieć fakt, że prowadzenie gospodarstwa rolnego znacznie przekraczającego średnią wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwach rolnych w Polsce w [...] r. ([...] ha wg ogłoszenia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r.) niewątpliwie generuje wysokie koszty, ale daje też możliwość osiągnięcia odpowiednich przychodów z produkcji rolnej. Nie można tym samym przychylić się do twierdzeń wnioskodawcy, że jego sytuacja materialna jest zła. Podkreślenia wymaga, że nie można oczekiwać, aby to Sąd prowadził postępowanie dowodowe, niejako wyręczając stronę w obowiązku na tyle szczegółowego przedstawienia i udokumentowania sytuacji majątkowej, aby możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. To bowiem wnioskodawca ma obowiązek wykazać, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie prawa pomocy. Przepis art. 255 P.p.s.a. nakłada bowiem na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Analizując sytuację materialną skarżącego, Sąd zgodnie z jego sugestiami, oparł się również na dokumentach znajdujących w aktach sprawy II SA/Sz 1107/14. Pomimo jednak uwzględnienia tych dokumentów, informacje jakimi Sąd dysponował okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, a co za tym idzie- ustalenia, czy sytuacja ta jest na tyle trudna, że uzasadnia przyznanie pomocy prawnej ( adwokata) z urzędu. Obiektywnie wykazane przez skarżącego dochody na tle ponoszonych wydatków nie wskazują, że jego sytuacja majątkowa była na tyle trudna, że to Skarb Państwa winien ponieść za skarżącego koszty ustanowienia zawodowego pełnomocnika, bowiem koszty te w zakresie niezbędnym do dochodzenia swoich praw może jednak ponieść skarżący. Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.