II SA/Sz 1109/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na pismo Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 października 2009 r. odrzucił skargę R. O. na pismo Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczony został skarżącemu w dniu [...]r. W dniu [...]r. R. O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i w zasadzie prowadzi dwa gospodarstwa domowe. Zamieszkuje bowiem z babcią, której dochody z emerytury przeznaczane są w całości na rehabilitację. Z formularza PPF wynika, że R. O. mieszka z żoną i córką, nie posiada majątku, oszczędności, a jego miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę wynoszą [...] zł (netto). Pismem z dnia [...]r. Sąd wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - złożenie oświadczenia z kim prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, - nadesłanie dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego (rachunki za prąd, gaz, wodę,) za okres ostatnich trzech miesięcy i jaki jest udział wnioskodawcy w ww. wydatkach, - odpis zeznania podatkowego R. O. oraz W. O. za ostatni rok kalendarzowy, tj. za rok [...], - wyciągów z posiadanych rachunków bankowych wnioskodawcy i osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, - złożenie oświadczenia, czy żona W. O. pracuje; jeśli nie pracuje, to czy zarejestrowana jest jako osoba bezrobotna, a jeżeli jest zarejestrowana, to do nadesłania zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy, potwierdzającego ten fakt - w terminie 14 dni pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie akt sprawy. Zobowiązanie Sądu zostało doręczone skarżącemu w dniu [...]r. W zakreślonym przez Sąd terminie, ani dotychczas R. O.i nie wykonał zobowiązania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 cytowanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od normy ustanowionej w art. 199 tej ustawy, zgodnie z którą, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową. Świadczy o tym użycie w cytowanym wyżej przepisie zwrotu "gdy wykaże". Podobnie treść art. 252 § 1 ww. ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne i aktualne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, powinien zawierać dokładne dane o stanie rodzinnym. Jeżeli jednak oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Ich przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Mając powyższe na względzie przyjąć należy, iż R. O. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie nadesłał bowiem wymaganych przez Sąd dokumentów, w sytuacji, gdy jednocześnie podał, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości [...]zł netto. Okoliczność ta nie pozwala na uwzględnienie przedmiotowego wniosku, Sąd nie jest bowiem w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił wnioskowi.