II SA/Sz 1118/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zgody na wznowienie studiów p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. S. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...]. utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału Teologicznego nie wyrażającą zgody na wznowienie studiów. Skarżący wezwany do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...]zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze, że wniosek o przyznanie prawa pomocy winien być złożony na urzędowym formularzu, wezwaniem z dnia [...]. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do uzupełnienia w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych wniosku poprzez wypełnienie, podpisanie i odesłanie załączonego formularza. Jednocześnie referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu ( np. gaz, prąd, woda) i innych niezbędnych wydatków poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z posiadanego konta bankowego skarżącego i jego matki z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez matkę skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012, - zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy skarżący aktualnie korzysta z form pomocy udzielanych przez ośrodek. W zakreślonym terminie S. W. przesłał formularz PPF, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Pozostaje na utrzymaniu matki, która wydaje mu jeden ciepły posiłek dziennie. Skarżący pomaga matce w zbieraniu makulatury i chrustu w lesie na opał. Matka skarżącego jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną wymagającą opieki syna. Ze skarżącym i jego matką pomieszkuje również siostra, jej dorosłe dzieci z własnymi dziećmi. Wszystkie one są bezrobotne, bez prawa do zasiłku i pozostają wraz z dziećmi na utrzymaniu matki, babki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, siostrą, trzema siostrzenicami i trójką dzieci siostrzenic. Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [...]. Miesięczny dochód rodziny stanowi emerytura matki skarżącego – I. W. w wysokości [...]zł. Końcowo skarżący dodał, że we wsi w której zamieszkuje wraz z rodzina jest ogromne bezrobocie strukturalne. Stopa bezrobocia przewyższa tu średnią krajową. Dodatkowo skarżący przedłożył kserokopię pisma ZUS z dnia 19 marca 2012 r. kierowanego do I. W. z informacją, iż od marca 2012 r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosić będzie [...]zł, kserokopię dokumentu dostawy 1000 kg węgla kamiennego wystawionego przez PPUH "PEGAZ" w dniu 25.10.2012 r., blankiety opłat za prąd w wysokości [...]zł, dowody opłat za wodę kwocie [...]zł, kwartalne blankiety opłat za wywóz odpadów na kwoty [...]zł, kserokopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012 w wysokości [...]zł płatnej w czterech ratach po [...]zł, blankiet opłaty za telefon w kwocie [...]zł oraz zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, podające, że w okresie od [...]. S. W. systematycznie korzystał z systemu pomocy społecznej w formie zasiłków okresowych i celowych na zakup żywności, jednorazowo otrzymał w 2011 r. zasiłek celowy na zakup leków. Od maja 2012 r. skarżący ubiega się o świadczenia z pomocy społecznej, jednakże z uwagi na niepodjęcie prac społecznie użytecznych otrzymuje decyzje odmowne, natomiast cały czas otrzymuje pomoc rzeczową w formie produktów żywnościowych. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji rodzinnej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący wraz z rodziną znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. S. W. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zamieszkuje razem z matką, która ponosi koszty utrzymania domu. Skarżący systematycznie korzysta z systemu pomocy społecznej. Aktualnie z uwagi na odmowę podjęcia prac społecznie użytecznych otrzymuje w tym zakresie decyzje odmowne, natomiast cały czas korzysta z pomocy w formie produktów żywnościowych. Mając na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.