II SA/Sz 1118/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu pełnomocnika skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1118/18 w zakresie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, umorzenia odsetek oraz odroczenia terminu płatności postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 1118/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, umorzenia odsetek oraz odroczenia terminu płatności. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku nie został złożony i w dniu [...] wyrok uprawomocnił się. W dniu 12 marca 2019 r. skarżący złożył wniosek o "przywrócenie terminu odwołania wyroku", który Sąd potraktował jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie, postanowieniem z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II SPP/Sz 36/19 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, którym wyznaczony został adwokat N. M.. Ustanowiony pełnomocnik w dniu 2 maja 2019 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 16 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt I OZ 613/19 oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Rozpoznając wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2019 r. przyznał ze środków budżetowych WSA w Szczecinie na rzecz pełnomocnika tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 147,60 zł (w tym 120 zł opłaty oraz 27,60 zł tytułem 23% podatku od towarów i usług) za udział w postępowaniu zażaleniowym. Orzecznik nie uwzględnił wniosku w zakresie przyznania wynagrodzenia za złożoną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wyjaśniając, że jej przedwczesne złożenie nie może zostać uznane za rzeczywiste udzielenie skarżącemu pomocy prawnej. Od powyższego postanowienia pełnomocnik złożył sprzeciw, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, a w konsekwencji błędnego przyjęcia jako podstawy rozstrzygnięcia wyłącznie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d, podczas, gdy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej obok wynagrodzenia za postępowanie zażaleniowe. W oparciu o powyższe pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie od Skarbu Państwa WSA w Szczecinie na jego rzecz wynagrodzenia w kwocie odpowiadającej sumie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej według norm przepisanych oraz wynagrodzenia za postępowanie zażaleniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej "p.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 p 2 pkt 6-8 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z treścią art. 250 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu reguluje w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 18). W myśl § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d ww. rozporządzenia opłata należna adwokatowi wyznaczonemu z urzędu za udział w postępowaniu zażaleniowym wynosi 120 zł. Zgodnie z § 4 ust. 3 tego rozporządzenia podlega ona podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. W niniejszej sprawie pełnomocnik został ustanowiony po wydaniu przez WSA w Szczecinie w dniu 16 stycznia 2019 r. wyroku oddalającego skargę. W dniu 2 maja 2019 r. pełnomocnik złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślić trzeba, że uzasadnienie wydanego orzeczenia w sprawie nie zostało sporządzone, ponieważ Sąd postanowieniem z dnia 16 maja 2019 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt I OZ 613/19 oddalił zażalenie wniesione przez ustanowionego pełnomocnika. Odnosząc się do żądania przyznania wynagrodzenia za sporządzoną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że prawo do wniesienia skargi kasacyjnej aktualizuje się po doręczeniu odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem (art. 173 § 2 p.p.s.a.). Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej powinna zostać złożona w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 4 p.p.s.a.) i wyrażać stanowisko jej autora, zawierające ocenę prawną danego stanu faktycznego, z odniesieniem do argumentacji Sądu, zawartej w uzasadnieniu zapadłego w sprawie wyroku. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpiła sytuacja procesowa obejmująca możność złożenia skargi kasacyjnej. Skoro uzasadnienie wydanego wyroku nie zostało sporządzone, termin do złożenia skargi kasacyjnej nie został otwarty, to tym samym nie powstały warunki procesowe do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, która powinna zostać złożona w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. Uznać zatem należy, że złożona przez pełnomocnika opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone, nie stanowi rzeczywiście udzielonej stronie pomocy prawnej, a tym samym przyznane stronie prawo pomocy w zakresie sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie zostało skonsumowane. Wobec powyższego rozstrzygnięcie starszego referendarza sądowego należało uznać za prawidłowe. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji postanowienia.