II SA/Sz 112/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. i T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie ich od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od kosztów sądowych w ½ części Pismem z dnia [...] r. B. S. i T. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Po otrzymaniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł skarżący złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie ich od kosztów sądowych w tej sprawie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe i uzyskują wspólny miesięczny dochód netto w kwocie [...] zł (renta [...] zł i emerytura [...] zł). Wspólne wydatki w skali miesiąca wynoszą łącznie [...] zł i obejmują : czynsz – [...] zł, energią [...] zł, gaz [...] zł, telefon – [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, Internet – [...] zł, TV kablowa – [...] zł, pożyczka [...] zł, kredyt –[...] zł, spłata do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych – [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, energia elektryczna na działkach budowlanych – [...] zł, ubezpieczenie samochodu – [...] zł, paliwo – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania [...] zł, leki średnio [...] zł i środki czystości – [...] zł. Na wyżywienie, po opłaceniu powyższego, pozostaje im kwota [...] zł. Ponadto skarżący oświadczyli, że posiadają mieszkanie o powierzchni [...] zł i dwie działki budowlane w P. o powierzchniach odpowiednio [...] m.kw. i [...] m.kw., a także samochód osobowy C. r. o wartości ok. [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W rozpoznawanej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe wynoszą [...] zł z tytułu wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie obowiązku ponoszenia tych kosztów z osoby inicjującej postępowanie sądowe we własnym imieniu na ogół społeczeństwa w formie podatków, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Zdaniem Sądu, okoliczności przedstawione przez skarżących w ich wniosku, pozwalają uznać, że sytuacja majątkowa i finansowa skarżących uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w ½ części tych kosztów (obecnych i przyszłych). Sąd zważył, że ze względu na spore wydatki miesięczne skarżących można uznać ich sytuację finansową za uniemożliwiającą zgromadzenie znacznych środków pieniężnych na potrzeby postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla skarżących. Jednakże – zdaniem Sądu - uzyskiwany w skali miesiąca dochód skarżących w zestawieniu z wydatkami, z których nie wszystkie wydatki są konieczne dla bieżącego utrzymania się, wskazuje, że skarżący są w stanie uiścić jednorazowo kwotę 100 zł należną Sądowi (Skarbowi Państwa) tytułem wpisu od skargi. Podkreślić należy, że nie można przyznać pierwszeństwa w regulowaniu zobowiązań wobec instytucji bankowych, czy instytucji ubezpieczeniowych, czy innych prywatnych firm jak np. dostawca Internetu przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty związane z postępowaniem sądowym. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i poczynić starania w kierunku zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby zainicjowanego przez nią procesu. W ocenie Sądu z treści złożonego przez skarżących oświadczenia wynika, że środki pozostające do ich dyspozycji, po uwzględnieniu wydatków z kategorii tych niezbędnych i koniecznych dla utrzymania siebie i mieszkania (czynsz, woda, gaz), pozwalają na poniesienie przez skarżących kosztów postępowania sądowego w kwocie 100 zł stanowiącej połowę aktualnych kosztów sądowych. Sąd zwrócił uwagę, że okoliczności takie jak stały dochód i wykazany stan majątkowy (mieszkanie, nieruchomości budowlane, samochód) nie pozwalają na zaliczenie skarżących do osób najuboższych, które z uwagi na trudną sytuację bytową, majątkową, ekonomiczną (brak pracy, brak dochodu, bezdomność) nie mogą uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie. Mając na względzie powyższe Sąd uznał za zasadne przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części, o czym orzekł na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a.