II SA/Sz 1120/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art.14, art. 25, art. 30 w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada o świadczeniach rodzinnych, § 1, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, orzekł o uchyleniu w części decyzji własnej z dnia [...] r. nr [...] dotyczącej przyznanego zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko Z. D. w okresie od [...] r., jak również dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko Z. D. w okresie od [...] r. i orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko Z. D. w okresie od [...] r., jak również dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko Z. D. w okresie od [...] r., w pozostałej części decyzja pozostała bez zmian. Organ wskazał, że w dniu [...] r. wpłynął do Centrum Świadczeń odpis zupełny aktu urodzenia Z. D., z którego wynika, iż oświadczeniem złożonym w dniu [...] r. przed Kierownikiem USC ojciec dziecka którego dotyczy niniejszy akt, M. C., uznał ojcostwo i dziecko nosi nazwiska matki i ojca "D. – C". W związku z powyższym, organ postanowieniem z dnia 2 lutego 2015 r. podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wznowił postępowanie w przedmiocie ustalenia prawidłowości nabycia przez K. D. uprawień do zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, przyznanych na dziecko Z. D. w okresie od [...] Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 7 pkt 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że ojciec dziecka jest nieznany. Skoro więc stronie nie przysługuje zasiłek rodzinny, to nie przysługują jej również dodatki do tego zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji K. D. wskazała, że ojciec córki nie wychowuje jej, a o alimenty wystąpiła dopiero po fakcie uznania ojcostwa. Oświadczyła, że nie jest w stanie przedstawić wyroku alimentacyjnego, bo oczekuje na rozpoznanie w sądzie sprawy o sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] , działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 pkt 5 lit. b, art. 8, art. 20 ust 1 i ust 3, art. 24, art. 25, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, po rozpatrzeniu odwołania K. D., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że decyzja z dnia 5 maja 2014 r. przyznająca stronie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego (powinno być w decyzji z dnia [...] r. nr [...] dotyczącej przyznanego zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko Z. D. w okresie od [...] r., jak również dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko Z. D. w okresie od [...] r.) zawierała pouczenie o obowiązku zawiadomienia organu o istotnych okolicznościach, w tym o uznaniu dziecka przez ojca. Stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W przedmiotowej sprawie nastąpiła zmiana sytuacji prawnej dziecka, która miała wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. K. D. jest osobą samotnie wychowującą dziecko, spełnia bowiem przesłanki określone w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednak osobie samotnie wychowującej dziecko nie przysługuje zasiłek rodzinny (a w konsekwencji również i dodatki do zasiłku) wówczas, gdy nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne (art. 7 pkt 5 lit b ww. ustawy). Na dzień wydania decyzji, nie zapadło orzeczenie przyznające K. D. świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka, stąd decyzja w oparciu, o którą strona uzyskała prawo do dodatku do zasiłku podlega uchyleniu. K. D. powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze oświadczyła, że posiada wyrok zasądzający alimenty od ojca dziecka na córkę Z. Do skargi załączyła: - kopię wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] zasądzającego od M. C. alimenty na rzecz małoletniej Z. U. D.-C. w kwocie [...] zł od dnia 1 sierpnia 2012 r., - postanowienie tego Sądu z dnia [...] r. nadające klauzulę wykonalności pkt I opisanego wyżej wyroku. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 16 czerwca 2016 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przeprowadził dowód z załączonej do skargi kserokopii prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] , zasądzającego od M. C. na rzecz małoletniej Z. U. D.-C. alimenty oraz postanowienia tego Sądu z dnia 11 października 2012 r. w przedmiocie nadania temu wyrokowi klauzuli wykonalności w pkt I. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Kontrola w tak zakreślonych granicach doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowym jest decyzja wydana w wyniku wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia 2 grudnia 2013 r., którą ustalono stronie skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dziecko Z. D. w okresie od [...] r., jak również dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko Z. D. w okresie od [...] r. Materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku rodzinnego i tym samym dodatku do zasiłku rodzinnego stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2015 r. poz. 114 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.". W myśl przepisu art. 4 ust. 2 u.ś.r., prawo do zasiłku przysługuje między innymi rodzicom, jednemu z rodziców lub opiekunowi prawnemu dziecka. W art. 3 pkt 17a u.ś.r. zdefiniowano pojęcie "osoby samotnie wychowującej dziecko", jako pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zgodnie z dyspozycją art. 7 pkt 5 u.ś.r., zasiłek rodzinny nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany ,c)powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka (art. 7 pkt 5 lit. a-d). Decyzja organu I instancji z dnia [...] r. przyznająca K. D. zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego nie zawiera uzasadnienia, gdyż w całości odpowiadała żądaniu strony. Skarżąca we wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia nie ujawniła, że ojciec dziecka uznał je przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego dnia [...] r. chociaż z okoliczności sprawy wynika, że o tym fakcie wiedziała skoro wystąpiła w imieniu małoletniej córki z powództwem o alimenty przeciwko ojcu dziecka. Wznowienie postępowania, mając na uwadze brak wiedzy organu o tym fakcie w postępowaniu zwyczajnym, oraz po uzyskaniu tej informacji w dacie, gdy decyzja o przyznaniu świadczenia była już ostateczna, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, było zasadne. Pojawienie się nowych okoliczności faktycznych, nieznanych wcześniej organowi, lecz istniejących w dniu wydania decyzji, czyli uznanie dziecka przez jego ojca, oraz nieujawnienie przez matkę wyroku zasądzającego alimenty, zmieniało sytuację prawną dziecka Z. D.- C., na które przyznany zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego w świetle opisanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost nie przysługiwał, gdyby jednak matka dziecka wraz z ujawnieniem informacji o uznaniu dziecka przedłożyła prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...], organ nie miałby podstaw do uchylania po wznowieniu postępowania decyzji o przyznaniu świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 146 K.p.a. nie uchyla się decyzji jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Nie powinno było się również utrzymać rozstrzygnięcie Kolegium, gdyby organ I instancji po otrzymaniu od skarżącej w dniu 22 kwietnia 2015 r. niezwłocznie przekazał odpis wyroku z dnia 11 października 2012 r., bowiem decyzja w II instancji zapadła dopiero 10 lipca 2015 r. W tej sytuacji za zasadne Sąd uznał przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z powołanego wyżej wyroku zasądzającego alimenty na rzecz Z. D.-C., którego istnienie w dacie wznowienia postępowania nie pozostawało bez wpływu na treść rozstrzygnięć organów obu instancji. W niniejszej sprawie nie tylko zatajenie przez skarżącą istotnych dla sprawy okoliczności, które winna była ujawnić już w dacie składania wniosku o dodatek do świadczenia rodzinnego i które pozostawały bez wpływu na prawo do tego dodatku, ale również opieszałość organu I instancji w przekazaniu wyroku Kolegium, spowodowało zbędne zaangażowanie w rozstrzygnięcie tego sporu zarówno organu II instancji jak i Sądu. Reasumując Sąd stwierdził, że skoro zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 146) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, decyzje te należało uchylić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.