II SA/Sz 1122/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r., T.R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] ze skargą na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od pisma Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] z dnia [...] r. w sprawie wniosku o wydanie fotokopii/kserokopii aktu zgonu pradziadka skarżącego, w związku z prowadzonymi przez wnioskodawcę pracami genealogicznymi. Skarżący opatrzył skargę własnoręcznym podpisem. Stosownie do pkt III zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...] r., sporządzono kserokopię karty [...] akt sprawy [...], stanowiącej kserokopię odpisu aktu urodzenia T.R. i włączono do akt niniejszej sprawy. W punkcie IV ww. zarządzenia Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], w związku z faktem, że skarżący T.R. nie posiada zdolności do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych, zobowiązał przedstawicieli ustawowych skarżącego (rodziców) G.E.Z. i P.W.R. do wyjaśnienia, czy podtrzymują skargę T.R. z dnia [...] r., a jeżeli tak, to wezwał przedstawicieli ustawowych skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie lub nadesłanie odpisu podpisanej skargi przez któregoś z przedstawicieli ustawowych skarżącego, zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 ww. ustawy. G.E.Z. przesyłkę zawierającą zobowiązanie do złożenia oświadczenia i uzupełnienia braków formalnych skargi, odebrała w dniu [...] r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru, k. [...] akt sądowych). Z uwagi na wadliwe doręczenie przesyłki z ww. zobowiązaniem, kierowanej do P.W.R. (k. [...] akt sądowych), zarządzeniem sądowym z dnia [...] r., wskazany przedstawiciel ustawowy został ponownie zobowiązany do złożenia stosownego oświadczenia i uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia [...] r. Przesyłka sądowa zawierająca powyższe zobowiązanie, z uwagi na niemożność jej doręczenia ojcu skarżącego, na adres wskazany w skardze, złożona została w placówce pocztowej w dniu [...] r., na okres czternastu dni z adnotacją o nie doręczeniu przesyłki, o czym powiadomiono zobowiązanego umieszczając stosowne zawiadomienie w skrzynce listowej (awizo). Powtórnego awiza dokonano dnia [...] r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru, k. [...] akt sądowych). Ponieważ adresat, po upływie czternastu dni liczonych od dnia pozostawienia przesyłki w oddawczym urzędzie pocztowym, nie odebrał przesyłki, urząd ten w dniu [...] r. zwrócił przesyłkę Sądowi z adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie". Rodzice skarżącego nie odpowiedzieli na przedmiotowe zobowiązanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], zważył co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi, Sąd zobligowany jest skontrolować, czy spełnia ona wszystkie wymagania ustawowe, w tym zbadać kwestię zdolności procesowej strony skarżącej. W myśl art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Zgodnie z art. 26 § 1 P.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, a nadto osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Pełną zdolność do czynności prawnych mają osoby pełnoletnie i nieubezwłasnowolnione. Od pełnej zdolności osób fizycznych należy odróżnić ograniczoną zdolność do czynności prawnych tych osób. Mają ją osoby w okresie pomiędzy trzynastym a osiemnastym rokiem życia oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo (art. 15 k.c.). Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie, o czym stanowi art. 26 § 2 P.p.s.a. Natomiast osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego (art. 27 P.p.s.a.) Przedstawicielami ustawowymi małoletniego są, co do zasady, rodzice sprawujący władzę rodzicielską (art. 98 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga, jako pismo procesowe w rozumieniu art. 45 P.p.s.a, powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, w tym powinna zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W sytuacji, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania wymagań formalnych, przewodniczący wzywa stronę o uzupełnienie pisma lub poprawienie w terminie siedmiodniowym, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy. Z powodu braku zdolności procesowej skarżącego i niedziałania przedstawiciela ustawowego, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony (art. 58 § 2 P.p.s.a.). Sąd wskazuje, że złożona w niniejszej sprawie skarga obarczona jest brakiem, gdyż została podpisana przez osobę niemającą pełnej zdolności do czynności prawnych (małoletni, który ukończył lat trzynaście) i nie zawierała podpisu jej przedstawiciela ustawowego. Jak wynika bowiem z kopii odpisu skróconego aktu urodzenia z dnia [...] r., skarżący urodził się w dniu [...] r., a jego rodzicami są G.E.Z. oraz P.W.R. Sąd rozważył na gruncie niniejszej sprawy, czy w sytuacji, gdy ustawodawca w art. 17 Kodeksu cywilnego, wypowiedział się w przedmiocie zdolności osoby małoletniej, która ukończyła lat trzynaście do podejmowania we własnym imieniu czynności, które mogą spowodować uszczuplenie bądź przysporzenie w zakresie jego praw, czy majątku, a nie wypowiedział się w przedmiocie dopuszczalności podejmowania innych czynności, które takiego skutku nie powodują, dopuszczalna jest aktywność takiej osoby w każdej sferze, bez wiedzy i zgody jej przedstawiciela ustawowego. W ocenie Sądu, odpowiedź na tak postawione pytanie musi być przecząca. Zgodnie z poglądami literatury przedmiotu, w prawie publicznym wiązanie zdolności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym z samodzielnym wykonywaniem czynności prawnych przez osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych może budzić wątpliwości. Zdolność procesowa takich osób powinna być raczej związana z możliwością samodzielnego realizowania podmiotowości administracyjnoprawnej, czyli korzystania z uprawnień wynikających z prawa materialnego lub zajmowania stanowiska, w sytuacjach gdy przepisy tego prawa przewidują nałożenie na taką osobę obowiązku, skierowanie do niej nakazu lub zakazu albo uznanie uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W administracyjnym prawie materialnym sporadycznie występują regulacje, które przewidują samodzielne działanie osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, gdyż zasadą jest, że takie osoby działają przez swoich przedstawicieli ustawowych. Do wyjątków od tej zasady zalicza się np. uprawnienie dla osoby, która ukończyła szesnasty rok życia, do wyrażenia zgody na nabycie lub zrzeczenie się przez rodziców obywatelstwa polskiego, które rozciąga się na nią; a także zgodę małoletniego, który ukończył trzynaście lat, na zmianę nazwiska, w przypadku gdy takiej zmiany dokonują jego rodzice (patrz M. Niezgódka – Medek. Komentarz do art. 26 P.p.s.a., opubl. w Lex nr 498479). W ocenie Sądu, aktywność małoletniego, który ukończył lat trzynaście, dopuszczalność samodzielnego działania tej osoby we własnym imieniu w rozumieniu art. 26 § 2 P.p.s.a., musi być rozpatrywana, poprzez realia konkretnej sprawy, w szczególności poprzez ocenę potencjalnych skutków, jakie czynności te mogą wywołać zarówno dla tej osoby, ale również i otoczenia, zwłaszcza jeżeli działania te powodują skutki w sferze praw i obowiązków innych podmiotów. Nie mają przy tym znaczenia, zdaniem Sądu, osobiste przymioty małoletniego, który ukończył lat trzynaście, jego stopień rozwoju i rozumienia podejmowanych działań, gdyż ani sąd, ani tym bardziej organ administracji, nie mają umocowania i narzędzi do dokonywania takich ocen. Sąd uznał, że tego rodzaju czynność, jak złożenie skargi w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego o wydanie fotokopii/kserokopii dokumentu z akt stanu cywilnego, dotyczącego jego dalszego wstępnego, w związku z prowadzonymi badaniami genealogicznymi, zalicza się do czynności prawnych, których skarżący nie może dokonać samodzielnie. Mając w szczególności na uwadze skutki, jakie wywołuje złożenie wniosku o wydanie odpisu czy kopii z akt stanu cywilnego dla organu administracji publicznej, ale również w sferze obowiązków wnioskodawcy, związanych z uczestnictwem w tym postępowaniu, jest to czynność, która wymaga potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego wnioskodawcy. Taki sposób realizacji prawa osoby niepełnoletniej do akt stanu cywilnego, zdaniem Sądu nie stanowi ograniczenia jej konstytucyjnych uprawnień, ale jest naturalną konsekwencją podlegania władzy rodzicielskiej (z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych) i wykonywania władzy rodzicielskiej, która swoim zasięgiem obejmuje również tego rodzaju aktywność małoletniego. Konsekwencją takiej oceny, było uznanie Sądu, że w związku z wywiedzeniem skargi na zaskarżone postanowienie, która została opatrzona jedynie podpisem skarżącego, konieczne było wezwanie jego przedstawicieli ustawowych do złożenia oświadczenia w przedmiocie podtrzymania skargi i jej podpisania. Przesyłkę zawierającą powyższe zobowiązanie matka skarżącego odebrała w dniu [...] r. W przypadku doręczenia przesyłki sądowej ojcu skarżącego, zastosowanie znalazł tryb z art. 73 § 1 - 4 P.p.s.a. Stosownie do art. 73 § 1 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, umieszczając jednocześnie w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni, liczonym od pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Stosownie do § 4 powołanego przepisu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. W niniejszej sprawie ojciec skarżącego nie odebrał przesyłki zawierającej opisane wyżej zobowiązanie sądowe, pomimo jej dwukrotnego prawidłowego awizowania przez operatora pocztowego w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r., w miejscu (adresie) wskazanym w skardze. W takiej sytuacji, skuteczne doręczenie zobowiązania sądowego ojcu skarżącego, nastąpiło w dniu [...] r. Przedstawiciele ustawowi T.R., skutecznie zobowiązani przez Sąd, nie złożyli stosownego oświadczenia i nie uzupełnili braków formalnych skargi, co uniemożliwia nadanie tej skardze dalszego biegu. Kierując się powyższym, niedopuszczalną skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 3 w związku z art. 27 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym Sąd orzekł, jak na wstępie.