II SA/Sz 1122/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta D. odmówiono D. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, J. Z.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że matka odwołującej się, na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. nr [...] z [...] kwietnia 2015 r., zaliczona została do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od [...] lutego 2015 r. do dnia ustania potrzeby. Powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności zobowiązane do opieki nad J. Z. (która jest wdową) są jej dzieci, czyli strona oraz jej rodzeństwo. Z akt sprawy wynika, że odwołująca się posiada siostrę, która jest osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz brata, który oświadczył, że jest osobą aktywną zawodowo i z tego tytułu nie jest w stanie sprawować opieki nad matką. Organ zaznaczył, że strona jest uprawniona do emerytury do dnia dzisiejszego, przy czym w piśmie dołączonym do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poinformowała, że z chwilą otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego zawiesi wypłatę świadczenia z organu emerytalno-rentowego. Jak ustalił pracownik socjalny, matka strony jest osobą leżącą od ponad roku, choruje na cukrzycę, chorobę serca, po złamaniu nogi potrzebuje pomocy przy wszystkich czynnościach dnia codziennego. Stan jej zdrowia wymaga pomocy drugiej osoby (podawanie leków, podawanie posiłków, załatwianie wizyt lekarskich, pomaganie w codziennych czynnościach). Po zacytowaniu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ wskazał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od terminu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, tj. jeżeli niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia, bądź w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W wypadku matki odwołującej się, niepełnosprawność powstała w 74 roku życia. Co prawda wspomniany przepis został, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/1) uznany za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, jednak nie został uchylony i nadal obowiązuje w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od powyższej decyzji, D. J. wskazała, że jej mama wymaga całodobowej opieki wobec czego prosi Kolegium o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Powołując się na treść art. 17 ust. 5 ust. 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Przytoczona przesłanka negatywna znajduje ścisłe powiązanie logiczne z przesłanką związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki wynikającą z art. 17 ust. 1 tej ustawy. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jedynie w sytuacji, gdy przyczyną rezygnacji z zatrudnienia lub jego podjęcia jest konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, tymczasem w przedmiotowej sprawie związek taki nie występuje. Osoba sprawująca opiekę zrezygnowała z aktywności zawodowej już w 2019 r. i przeszła na emeryturę. Dlatego nie można stwierdzić, że rezygnacja z pracy zawodowej spowodowana była koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, która orzeczenie o niepełnosprawności posiada od dnia [...] kwietnia 2015 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2012 r. Natomiast Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji w zakresie naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. orzekł bowiem, że przepis ten, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie bowiem podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie jest przesłanka negatywna wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie D. J. wskazała, że posiada emeryturę w kwocie [...]zł, która nie pozwala na bieżące wydatki, jednak nie może ona podjąć pracy ze względu na całodobową opiekę nad mamą i jej pogarszający się stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a."). Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że akt ten nie odpowiada prawu. Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu nie sprzeciwiła się skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką J. Z.. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej: "u.ś.r."). Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) wspomnianej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką – J. Z. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2012 r., natomiast nie da się ustalić od kiedy wspomniana niepełnosprawność istnieje. Poza sporem pozostaje także okoliczność, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury w kwocie [...]zł (według stanu aktualnego na wrzesień 2019 r), obecnie – jak podaje – jest to kwota [...]zł netto. W realiach niniejszej sprawy organ I instancji, powołując się na regulację wynikającą z art. 17 ust. 1b, odmówił wnioskowanego świadczenia, z uwagi na powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki po 25 roku życia. Ponadto, zaznaczył, że strona posiada prawo do emerytury, a także dodał, że oprócz skarżącej zobowiązani do opieki nad matką są także jej brat, który jest aktywny zawodowo i z tego tytułu nie jest w stanie sprawować tejże opieki oraz siostra legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło pierwszego z argumentów słusznie uznając, że stanowisko organu I instancji o braku możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia celem opieki nad niepełnosprawną matką z uwagi na brak możliwości ustalenia, że niepełnosprawność J. Z. powstała w okresie do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia jest błędne. Mając na uwadze cytowane powyżej przepisy art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w kontekście wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13, nie ulega wątpliwości, że skarżącej może przysługiwać (po spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek) świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że nie zostało udokumentowane, aby niepełnosprawność osoby objętej opieką (matki skarżącej) powstała nie później niż do ukończenia przez nią 18. roku życia, względnie w trakcie jej nauki (do ukończenia 25. roku życia). Wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł bowiem o niezgodności art. 17 ust. 1b) wspomnianej ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W punkcie 2. sentencji tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził niekonstytucyjność wymienionego przepisu w zakresie zastosowania wobec opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Niewątpliwie skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b) ustawy o świadczeniach rodzinnych co do treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r., a zatem od tego momentu art. 17 ust. 1b) wspomnianej ustawy - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie - nie powinien mieć zastosowania. Taki też pogląd ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1668/14 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 366/15, w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Go 818/14, w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 969/14, w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1022/14, w Łodzi z dnia 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 1034/14, w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 623/15, w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14). Z tych względów, okoliczność, że nie można ustalić, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała nie później niż do ukończenia przez nią 18. roku życia, względnie w trakcie jej nauki w szkole lub w szkole wyższej (do ukończenia 25. roku życia) – nie może być podstawą odmowy przyznania stronie prawa do przedmiotowego świadczenia. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium, a zatem w tym zakresie, wbrew stanowisku organu I instancji, na co prawidłowo zwróciło uwagę Kolegium, spełniony został warunek do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Za błędne natomiast należy uznać stanowisko organów, że uzyskanie przez skarżącą prawa do emerytury stanowi o wystąpieniu przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: ma ustalone m.in. prawo do emerytury. Nie sposób zgodzić się z Kolegium, że okoliczność przyznania opiekunowi prawa do emerytury co do zasady stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Stanowisko w tym zakresie organ oparł na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podzielając pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18, w wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 137/19 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie sygn. akt I OSK 757/19, należy stwierdzić, że choć proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie może się do nich ograniczać. Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s.204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. i powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002 s. 65). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie istotna zmiana sytuacji spowodowała konieczność weryfikacji z pozoru jasnych rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Wynikało to ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kiedy ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych, wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie i była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już znacząco wyższe od otrzymywanej przez skarżącą emerytury (wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w 2022 r. – [...] zł, wysokość emerytury – [...] zł). Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej. Zdaniem Sądu, brak jest racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych poprzez wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) cytowanej ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Należy przy tym zaznaczyć, że nie może być mowy o przyznaniu w takim wypadku dwóch świadczeń, co stawiałoby stronę w korzystniejszej sytuacji niż osoby, które nie mają możliwości przejścia na emeryturę. Podzielając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2023 r. (sygn. I OSK 704/22), należy wskazać, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (czyli w tym wypadku emerytury). Przy czym źródłem takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 wspomnianej ustawy regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych). Wyboru świadczenia wnioskodawca może zaś dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o wstrzymanie wypłaty emerytury (zawieszenie prawa do emerytury) na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, skutkować będzie natomiast wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty. Choć bowiem emerytura jest prawem niezbywalnym, to jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta wynikająca z tego przepisu musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie z samym ustaleniem prawa do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy przy tym mieć na uwadze, że zgodnie z art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Powyższa argumentacja jest zbieżna ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w przywołanym już wyżej wyroku z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 704/22, jak również z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku, a przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Organy obu instancji nietrafnie zatem uznały, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne nie może być jej przyznane. W tym miejscu zaznaczyć należy, że w świetle art. 103 - 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawodawca nie wyklucza kontynuowania zatrudnienia przez emeryta. Zatem fakt pobierania emerytury nie jest równoznaczny z zakazem zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej i tylko w ściśle określonych przypadkach wysokość uzyskiwanych zarobków może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem wypłaty świadczenia. Nie można zatem co do zasady przyjąć, że osoba, której ustalone zostało prawo do emerytury nie może zrezygnować z zatrudnienia lub nie podejmować zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Za nietrafny należy zatem uznać pogląd Kolegium o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością stałej opieki nad matką skarżącej. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny przysługuje nie tylko w wypadku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ale także w wypadku ich niepodejmowania. Stąd niezrozumiały jest argument organu, że związek taki nie zachodzi bowiem "osoba sprawująca opiekę zrezygnowała z aktywności zawodowej już w 2019 r. i przeszła na emeryturę". Bezspornym jest przy tym, że jest ona osobą zdrową i zdolną do podjęcia takiej pracy oraz że należy do grupy osób zobowiązanych na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki. Pomijając powyższe okoliczności należy zaznaczyć, że z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika obowiązek wskazywania przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny i nie podejmującą z tego powodu zatrudnienia - jakiej konkretnie zaproponowanej jej pracy nie podjęła, bądź też z jakiej pracy, o którą sama się starała - zrezygnowała. Podzielając w pełni pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Rz 1630/21), należy wskazać, że "wystarczające jest, by wnioskujący o świadczenie był osobą faktycznie zdolną, z uwagi na swój stan zdrowia, do wykonywania czynności zarobkowych, a zatem był potencjalnie gotowy do pracy i nie musi precyzyjnie wskazywać, jakiej konkretnie pracy nie podjął. Co do zaś istnienia związku przyczynowego, to należy podkreślić, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wymaga do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego złożenia w tym zakresie wniosku w czasie, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki bądź też uzyskała ona orzeczenie odnośnie do swojej niepełnosprawności. Nie ma zatem we wskazanej regulacji żadnego wymogu w zakresie czasu, w jakim należy wystąpić z wnioskiem o przedmiotowe świadczenie. Unormowanie to wymaga więc wprawdzie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki, jednakże wystarczy, że związek ten istnieje w momencie składania wniosku i w dalszej przyszłości. Chodzi więc o to, aby osoba wnioskująca wykonywała czynności opiekuńcze wobec niepełnosprawnego i by zakres i rozmiar tych czynności, wynikający z orzeczenia dotyczącego niepełnosprawności, wykluczał możliwość pozostawania w jakimkolwiek zatrudnieniu czy wykonywania jakiejkolwiek innej pracy zarobkowej". Przeszkodą w przyznaniu świadczenia skarżącej nie mógł być również fakt posiadania przez skarżącą rodzeństwa, które potencjalnie mogłoby sprawować opiekę nad matką, czy to poprzez osobiste zaangażowanie, czy to poprzez wkład finansowy. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie określa tego kto z spośród osób będących w tym samym stopniu pokrewieństwa względem osoby niepełnosprawnej winien sprawować opiekę nad nią i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W niniejszej sprawie nie było zatem podstaw do badania alternatywnych sposobów zapewnienia J. Z. niezbędnej opieki przez pozostałe osoby zobowiązane względem niej do alimentacji w sytuacji, gdy to skarżąca pozostaje w pełnej dyspozycji niepełnosprawnej matki, udzielając jej wszechstronnej pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Wielość osób, które potencjalnie mogłyby sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną nie daje podstawy do podważania faktu sprawowania opieki przez osobę, która w sposób niejako zinstytucjonalizowany się jej podjęła, rezygnując bądź nie podejmując z tego powodu z aktywności zawodowej i ubiegając się o świadczenie z tego tytułu (zob. wyroki NSA z 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, z 28 lipca 2022, I OSK 1867/21, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, wskazać należy, że w niniejszej sprawie organy nie poinformowały skarżącej o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia brakujących dokumentów, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. W ten sposób doszło, w ocenie Sądu, zarówno do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy przez jego niewłaściwą wykładnię, jak i prawa procesowego, tj. art. 9 i art. 79a k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ powinien mieć na uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w tym zwłaszcza co do interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również w zakresie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją, niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono, w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.