II SA/Sz 1129/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. G. kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. [...] Prezydent Miasta K. w oparciu o przepis art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 3, art. 61 ust. 2, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.) postanowił zmienić decyzję własną z dnia [...] r. ustalającą odpłatność za pobyt M.G. w Domu Pomocy Społecznej we W. w ten sposób, że od dnia [...] r. ustalił ją w następujących częściach: - [...] zł miesięcznie ze strony M.G. (70% jego dochodu wynoszącego [...] zł), - [...] zł miesięcznie ze strony żony J.G. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż na podstawie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych ustalono, że osobą obowiązaną do ponoszenia odpłatności za pobyt M.G. w DPS oprócz niego jest jego żona J. z którą pozostaje w separacji orzeczonej przez Sąd (wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...]). O powyższym przesądził dochód żony wynoszący [...] zł na który składa się: świadczenie emerytalne – [...] zł netto, alimenty od męża – [...] zł, przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej w roku [...] – [...] zł. Obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec żony wynika z zawartej ugody sądowej. W odwołaniu od wydanej decyzji J.G. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 60 ust. 3 oraz art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że jest ona w stanie ponosić odpłatność za pobyt M.G. w DPS W. w wysokości [...] zł w sytuacji, gdy prawidłowe zastosowanie ww. przepisów nie potwierdza powyższego; naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym zaniechanie uwzględnienia, że pomiędzy małżonkami orzeczono prawomocną separację, co powoduje, że nie odpowiada ona za zobowiązania męża oraz nie jest obowiązana do ponoszenia kosztów w związku z jego pobytem w DPS. Skarżąca zaznaczyła, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności małżonek, zstępni przed wstępnymi. Prawomocne orzeczenie separacji pociąga za sobą takie same skutki jak rozwód, z tą różnicą, że nie można zawrzeć kolejnego związku małżeńskiego. Powyższe odnosi się również do kwestii finansowych, co powoduje, że w drodze analogii nie powinna być ona obowiązana do ponoszenia opłat za pobyt męża w DPS. W postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją wydaną w dniu [...] r., [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 60 ust. 1 i art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 163 z późn.zm.) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. Kolegium w pełni podzieliło argumentację organu I instancji, podkreślając, że jest ona zgodna z wymaganiami przywołanej treści przepisu art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniło, że małżonkowie pozostający w separacji są zawsze obowiązani do wzajemnej pomocy, jeżeli wymagają tego względy słuszności (art. 614 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Mąż i żona pozostający w separacji mogą być również obowiązani do płacenia alimentów drugiemu małżonkowi, ponieważ separacja nie powoduje ustania małżeństwa. Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. M.G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przytoczyła ponownie argumentację merytoryczną zawartą w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta K. wskazując dodatkowo, że przed Sądem Okręgowym w K. [...] zawisła sprawa o rozwód z jej powództwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Skarga jako zasadna została przez Sąd uwzględniona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1660). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). J.G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakładającą na nią obowiązek odpłatności za pobyt męża M.G. w DPS W. w kwocie [...] zł miesięcznie. Organy obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego tj. art. 60 i 61 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (ust. 1), z tym że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (ust. 2 pkt 2). Z kolei stosownie do art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Przepis ten określa więc enumeratywnie krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w określonej w nim kolejności. W myśl ust. 2 tego przepisu opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie organy obu instancji błędnie zinterpretowały i błędnie zastosowały ww. przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na ustalony wynik sprawy administracyjnej – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Rację ma strona skarżąca wywodząc, że w związku z orzeczoną wyrokiem sądowym z dnia [...] r. separacją między małżonkami nie powinna ona być zobowiązana do ponoszenia opłat za pobyt M.G. w DPS. W okolicznościach niniejszej sprawy, z uwagi na orzeczoną separację między małżonkami, istotne znaczenie ma interpretacja przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z treścią przepisu art. 614 § 1 K.r.i o. orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa (§ 2). Stosownie z § 3 jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających w separacji drugiemu stosuje się odpowiednio przepisy art. 60, z wyjątkiem § 3. (§ 4). Z powyższego wynika, że Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje obowiązku alimentacyjnego między małżonkami. Unormowany on został jedynie pomiędzy małżonkami rozwiedzionymi (art. 60 K.r.io.) oraz małżonkami w stosunku do których orzeczono separację (art. 614 § 4 K.r.io.). Podmiotami powyższego roszczenia pozostają wyłącznie małżonkowie. Organy wywodząc, że stosownie do regulacji art. 61 u.p.s. do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS obowiązany jest m.in. małżonek oraz, że zgodnie z art. 614 § 3 k.r.i o. małżonkowie pozostający w separacji są zawsze obowiązani do wzajemnej pomocy, jeżeli wymagają tego względy słuszności dokonały błędnej interpretacji powoływanych przepisów prawa poprzez pominięcie faktu, że stronami stosunku roszczenia alimentacyjnego pozostają wyłącznie małżonkowie i niedopuszczalne jest, by z roszczeniem takim w stosunku do jednego z małżonków wystąpił organ, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Wobec tak dokonanych ustaleń prawnych i faktycznych, Sąd obowiązany był uwzględnić skargę na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, Organy obowiązane będą uwzględnić wyrażone w niniejszym wyroku stanowisko na temat wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego. O kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a