II SA/Sz 1130/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W formularzu PPF S. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu położonego w m. R. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny. Dalej wskazał, że w miarę posiadanych środków finansowych łoży na utrzymanie [...] małoletnich dzieci, zasądzonych wyrokiem Sądu alimentów w kwocie [...] zł na każde dziecko aktualnie nie płaci. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku i utrzymuje się z prac dorywczych. Pismem referendarza sądowego z dnia [...] r. S. K. został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - kserokopii wyroku zasądzającego alimenty na rzecz dzieci, - zaświadczenia z PUP o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, - oświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego miesięcznie z tytułu prac dorywczych za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia w jakiej części uczestniczą w nich wszyscy zamieszkujący, - odpisów zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe. W wykonaniu wezwania skarżący przedłożył zaświadczenie z PUP w G., że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, odnośnie dochodu uzyskiwanego z prac dorywczych oświadczył, że miesięcznie uzyskuje z tego tytułu kwotę ok. [...] zł. Skarżący przedłożył odcinek renty matki na kwotę [...] zł, oraz odcinek dowodu opłaty za prąd na kwotę [...] zł wystawiony na A. K. i podał, że na utrzymanie domu matki u której aktualnie zamieszkuje zapłacił za prąd i wodę łącznie kwotę [...] zł. Dodatkowo pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do złożenia oświadczenia w jaki sposób osiągając dochód w wysokości [...] zł i przeznaczając go na opłaty domu matki był w stanie ponieść koszty ustanowienia radcy prawnego oraz ponownie przedłożenia faktur potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy i oświadczenia w jakiej wysokości uczestniczą w nich wszyscy w nim zamieszkujący. W odpowiedzi skarżący oraz reprezentujący Go pełnomocnik złożyli oświadczenia, że obsługa prawna świadczona przez [...] M. Ś. na rzecz skarżącego prowadzona jest bezpłatnie, odnośnie faktur potwierdzających ponoszone wydatki na rzecz domu skarżący wskazał, że nie może ich przedłożyć, ponieważ dom nie jest jego własnością a oświadczenia w jakiej części uczestniczą w nich zamieszkujący w nim nie złożył. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie zarówno w całości, jak i w części. W punkcie wyjścia należy przypomnieć, że celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 30.11.2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykonania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (postanowienie NSA z 14.02.2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on w sposób wiarygodny, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący podaje, że dysponuje miesięcznie dochodem w wysokości [...] zł, który w całości przeznacza na opłaty za prąd i wodę w domu matki, tymczasem nie przedłożył żadnego rachunku, dokumentu z którego by wynikało, że faktycznie ponosi te opłaty. Nadto z akt sprawy wynika, że w domu tym oprócz matki zamieszkuje brat skarżącego z rodziną, a z jedynego załączonego odcinka opłaty za prąd wynika, że wynosił on [...] zł. Mając na uwadze, że w domu matki zamieszkuje oprócz skarżącego brat z rodziną, matka dysponuje miesięcznie dochodem w wysokości ok. [...] zł a skarżący wg oświadczenia tylko "dokłada" się do opłat trudno przyjąć, że kwota ta wynosi [...] zł. Pomimo dwukrotnego wezwania skarżący nie przedłożył rachunków potwierdzających wysokość opłat ponoszonych za utrzymanie domu ani też nie oświadczył w jakiej wysokości partycypują w nich domownicy. Taki sposób ujawniania danych powoduje, że trudno jest ustalić rzeczywistą sytuację majątkową skarżącego. Należy podkreślić, że referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dalszego dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów, należało orzec jak na wstępie.