II SA/Sz 1130/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk -Meder po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W dniu [...] r. skarżący S.K., reprezentowany przez radcę prawnego M. Ś., złożył wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] , wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF skarżący podał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny. Dalej wskazał, że w miarę posiadanych środków finansowych łoży na utrzymanie [...] małoletnich dzieci lecz zasądzonych wyrokiem Sądu alimentów, w kwocie 200 zł na każde dziecko, aktualnie nie płaci. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku i utrzymuje się z prac dorywczych. Zarządzeniem z dnia [...] r. S. K. został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia : -kserokopii wyroku zasądzającego alimenty na rzecz dzieci, - zaświadczenia z PUP o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, - oświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego miesięcznie z tytułu prac dorywczych za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia w jakiej części uczestniczą w nich wszyscy zamieszkujący, - odpisów zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe. W wykonaniu wezwania skarżący przedłożył zaświadczenie z PUP w [...] , że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, odnośnie dochodu uzyskiwanego z prac dorywczych oświadczył, że miesięcznie uzyskuje z tego tytułu kwotę ok. [...] zł. Skarżący przedłożył odcinek renty matki na kwotę [...] zł, oraz odcinek dowodu opłaty za prąd na kwotę [...] 1 zł wystawiony na A. K. i podał, że na utrzymanie domu matki u której aktualnie zamieszkuje zapłacił za prąd i wodę łącznie kwotę [...] zł. Dodatkowo pismem z dnia [...] r. skarżący został wezwany do złożenia oświadczenia w jaki sposób osiągając dochód w wysokości 300 zł i przeznaczając go na opłaty domu matki był w stanie ponieść koszty ustanowienia radcy prawnego oraz ponownie przedłożenia faktur potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy i oświadczenia w jakiej wysokości uczestniczą w nich wszyscy w nim zamieszkujący. W odpowiedzi skarżący oraz jego pełnomocnik złożyli oświadczenia, że obsługa prawna świadczona przez radcę prawnego M.Ś. na rzecz skarżącego prowadzona jest pro bono, natomiast odnośnie faktur potwierdzających ponoszone wydatki na rzecz domu skarżący wskazał, że nie może ich przedłożyć, ponieważ dom nie jest jego własnością a oświadczenia w jakiej części uczestniczą w nich zamieszkujący w nim nie złożył. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt II SA/Sz [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w przepisanym terminie sprzeciw. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał skarżącego do wskazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia: -wiarygodnych dowodów na okoliczność osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków w tym należności wynikających z obowiązku alimentacyjnego lub wskazanie aktualnego zadłużenia z tego tytułu z okresu ostatnich 3 m-cy -oświadczenia z podaniem przyczyny nie zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący nadesłał oświadczenie, w którym podał, że przyczyną niezarejestrowania w Urzędzie Pracy jest to, że przez cały czas toczyła się sprawa przed Sądem Okręgowym Ubezpieczeń Społecznych w [...] celem ustalenia prawa do renty. Skarżący wskazał, iż otrzymał zasiłek stały natomiast orzeczenia sądu mu nie przesłano. Z uwagi na powyższe, skarżący wskazał, iż nie jest w stanie uzyskać od żadnego lekarza zaświadczenia, że jest zdolny do pracy, dlatego też nie może zarejestrować się w Urzędzie Pracy. Ponadto pełnomocnik skarżącego wskazała, iż zadłużenie z tytułu alimentów w całości pokrywa ośrodek pomocy społecznej albowiem S. K.nie jest w stanie regulować tej należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą wynikającą z art. 199 powołanej wyżej ustawy jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych jest wyjątkiem od tej zasady i dotyczy osób które nie uzyskują dochodów, bądź dochody te są ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Osoba ubiegająca się o taką pomoc winna więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 30.11.2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykonania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (postanowienie NSA z 14.02.2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, mając na względzie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego a także treść przywołanych wyżej przepisów i orzecznictwa należało odmówić przyznania prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie, Sąd nie mógł dokonać analizy zestawienia dochodów i wydatków skarżącego, gdyż dokumenty nadesłane przez skarżącego są niepełne. Skarżący w ostatnim oświadczeniu wskazuje, iż otrzymuje zasiłek stały. Nie sposób przyjąć, iż skarżący nie wie od kiedy ani w jakiej wysokości otrzymuje zasiłek. Wysokość uzyskiwanego dochodu z prac dorywczych ok. 300 zł miesięcznie i zasiłek w nieokreślonej wysokości nie pozwalają na stwierdzenie, że zaistniały okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto mając na uwadze, że w domu matki zamieszkuje oprócz skarżącego brat z rodziną, matka dysponuje miesięcznie dochodem w wysokości ok. 800 zł a skarżący wg oświadczenia tylko "dokłada" się do opłat, trudno przyjąć, że kwota ta wynosi 300 zł. Pomimo dwukrotnego wezwania skarżący nie przedłożył rachunków potwierdzających wysokość opłat ponoszonych na utrzymanie domu, ani też nie oświadczył w jakiej wysokości partycypują w nich domownicy. Nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów na okoliczność ponoszonych wydatków czy osiąganych dochodów. Całokształt odpowiedzi skarżącego na wezwania Sądu oraz składane oświadczenia powodują, że trudno jest ustalić rzeczywistą sytuację majątkową skarżącego. Wyjaśnienia skarżącego są tym bardziej mało wiarygodne, że korzysta on z usług zawodowego pełnomocnika. Końcowo należy podkreślić, że to na skarżącym spoczywał ciężar udowodnienia swojej sytuacji materialnej w przypadku ubiegania się przez niego o skorzystanie z prawa pomocy, jednakże skoro skarżący nie przedłożył dowodów umożliwiających ustalenie przez Sąd jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, to wniosek o tę pomoc należało rozpatrzyć odmownie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.