II SA/Sz 1133/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. B. – Z. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] [...] Kierownik Sekcji P S R O P R Ś w MOP, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta , na podstawie art. 6 pkt 16, art. 8 ust. 1 pkt 3 ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 1 pkt 1, art. 109, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, ustalił że świadczenie pobrane z pomocy społecznej przez K.B. w formie zasiłku stałego, przyznanego decyzją nr [...] za okres od dnia [...] w łącznej kwocie [...], jest świadczeniem nienależnie pobranym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] przyznał K. B. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia [...] do dnia [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Miesięczny dochód wnioskodawcy wynosił wówczas [...] zł i był niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ustalono również, że w trakcie pobierania zasiłku stałego od dnia [...] dochód K.B. uległ zmianie, gdyż zgodnie z aktem notarialnym Repetytorium [...] r. otrzymał on dochodu ze sprzedaży mieszkania w wysokości [...]. W powyższym okresie miesięczny dochód wnioskodawcy faktycznie wynosił [...] (dochodu uzyskana ze sprzedaży mieszkania). Według organu, K.B. nie poinformował o zmianie swojej sytuacji finansowej, w okresie od [...], a wobec tego nienależnie pobrał zasiłek stały w łącznej wysokości [...]. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że wnioskodawca był pouczany przez pracownika socjalnego o obowiązku zgłaszania organowi zmiany sytuacji finansowej, ponadto pouczenie takie zawiera każda decyzja administracyjna wydawana przez organ. W odwołaniu od powyższej decyzji K.B. wyjaśnił, że przed wydaniem decyzji organ I instancji nie umożliwił mu zapoznania się z aktami sprawy, chociaż złożył pismo z prośbą o wgląd do zebranych materiałów celem złożenia stosownych wniosków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 6 pkt 16, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 11 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 5 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania K.B., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, mieszka w lokalu mieszkalnym z którego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego orzeczono jego eksmisję, ze wskazaniem do lokalu socjalnego. Odwołujący się został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia [...]. Wnioskodawca utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej, nie ma żadnego kontaktu ze swoimi dziećmi, jest rozwiedziony. Była żona wyprowadziła się, rodzice nie żyją. Według oświadczenia strony mieszkanie po rodzicach zostało sprzedane, a pieniądze z jego sprzedaży zostały przeznaczone na leczenie chorego na raka brata oraz zakup mieszkania dla drugiego brata. Mieszkanie zostało sprzedane za [...]. zł a duża część tej kwoty została przeznaczona na zapłatę długów w wysokości [...] zł. Z aktu notarialnego przedłożonego przez brata strony R. B. wynika, że mieszkanie zostało sprzedane za kwotę [...] zł, która została podzielona na trzech braci po [...]. Z umowy wynika również, że na dzień sprzedaży mieszkania sprzedający nie zalegają z żadnymi opłatami związanymi z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości, co wynika z przedłożonego zaświadczenia wydanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową z dnia [...]. Po przytoczeniu treści przepisu art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, określającego zasady obliczania dochodu oraz katalog wyłączeń z tego dochodu, organ stwierdził, iż kwoty ze sprzedaży nieruchomości stanowią dochód strony. Stosownie natomiast do treści art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Tak też kwotę dochodu [...], podzielić należało na równe części, na 12 kolejnych miesięcy tj[...] zł: [...]), która to kwota przekracza kryterium dochodowe uprawniające stronę do otrzymywania świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...]zł. Kolegium stwierdziło, że z uwagi na niepoinformowanie o zmianie sytuacji materialnej, organ I instancji uprawniony był do skorzystania z przepisu art. 106 ust. 5 w zw. z art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej i uznać, że świadczenie pobrane przez K.B. było nienależnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję K.B. ponownie podniósł zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. oraz zarzucił, iż organy nie wzięły pod uwagę przepisów prawa spadkowego tj. sytuacji gdy środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania zostały przeznaczone na inne cele niż przewidział to ustawodawca. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu zadaniem Sądu było dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, a zatem prawidłowości zastosowania przez organy orzekające przepisów obowiązującego prawa materialnego i przepisów procedury. Przeprowadzona pod tym kątem kontrola, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), w której ustawodawca określił zasady i warunki udzielania pomocy społecznej. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że przyznane K. B. świadczenie w formie zasiłku stałego w okresie od [...] jest świadczeniem nienależnie pobranym. Podstawę do przyznania osobie uprawnionej świadczenia w postaci zasiłku stałego stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Możliwość weryfikacji ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej przewiduje art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody obligatoryjnie - w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony oraz pobrania nienależnego świadczenia, a także fakultatywnie - jeżeli wystąpiły przesłanki z art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Zgodnie z art. 6 pkt 16 tej ustawy, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Z prawidłowych ustaleń organu, wynika że skarżący na mocy aktu notarialnego z dnia [...] Repertorium [...] dokonał wraz z braćmi sprzedaży mieszkania przy w osobom trzecim. W świetle zebranego materiału dowodowego ustalenia faktyczne organu nie mogą być uznane za dowolne, kwota [...] przyjęta jako dochód ze sprzedaży mieszkania znajduje bowiem oparcie w treści paragrafu § 6 aktu notarialnego. Wprawdzie wynikająca z treści skargi, w której skarżący wskazał, że mieszkanie zostało sprzedane za cenę [...] sugestia, że organ wadliwie zinterpretował treść całego tego dokumentu, nie jest pozbawiona racji, jednakże okoliczność czy mieszkanie zostało zbyte za cenę [...]czy za cenę [...] zł () nie ma wpływu na wynik sprawy. Nawet bowiem gdyby przyjąć, że nabywcy wskazali w akcie notarialnym cenę [...] zł, ze względu na chęć uniknięcia konsekwencji płynących z prawa podatkowego, a faktycznie zapłacili [...] zł to i tak przychód skarżącego przekroczyłby wielokrotnie kryterium dochodowe. Skarżącemu od kwoty [...] zł przypadła [...] zł. Kwota ta podzielona w równych częściach na 12 miesięcy, daje kwotę [...] zł dochodu miesięcznie. Z zaskarżonej decyzji wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący otrzymywał także zasiłek stały w kwocie [...]zł, a więc jego dochód wynosił wówczas [...] zł. Nie ma jednak najmniejszych wątpliwości, że dochód w kwocie [...] zł w okresie pobierania zasiłku stałego, przekraczał kryterium dochodowe wynoszące [...]zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z ust. 4 tego przepisu wynika, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku jednorazowego dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na kolejne 12 miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11 tej ustawy) . W świetle przytoczonych przepisów brak jest podstaw do uznania, iż środki uzyskane przez skarżącego z tytuły sprzedaży mieszkania nie stanowiły jego dochodu. Ustawodawca nie przewidział w katalogu pomniejszeń sumy przychodów (art. 8 ust. 3) ani w katalogu przychodów nie wliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4) przychodu z tytułu sprzedaży mieszkania, co oznacza, że kwota uzyskana z tego tytułu podlega wliczeniu do dochodu. W związku z uzyskaniem przez skarżącego powyższego, dodatkowego dochodu łączna wysokość jego miesięcznego dochodu, w okresie od dnia [...] przekroczyła kryterium dochodowe określone w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej tj. kwotę [...] zł. Skoro zatem w okresie pobierania przez K.B. zasiłku stałego doszło do zmiany jego sytuacji dochodowej, o czym nie poinformował on ośrodka pomocy społecznej, to należy uznać, że wypłacony skarżącemu w tym czasie zasiłek był świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, co spełnia przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie art. 106 ust. 5 tej ustawy. Wyjaśnić skarżącemu trzeba, że w świetle obowiązujących przepisów prawa nie ma znaczenia na jakie cele przeznaczył dochód uzyskany ze sprzedaży mieszkania. Istotne jest, że dysponował kwotą która stanowiła jego dochód i którą mógł przeznaczyć na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł. W aktach postępowania administracyjnego brak jest dowodów by organy orzekające w sprawie umożliwiły skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, co jest niezgodne z art. 10 § 1 K.p.a. Należy jednak mieć na uwadze, że podstawowym dowodem w sprawie był akt notarialny sporządzony w obecności skarżącego i jego treść była mu znana, a skarżący w skardze nie wskazał na żadne nowe dowody uzasadniające odmienną ocenę sytuacji faktycznej czy prawnej w niniejszej sprawie. W tym kontekście podnoszone skargą naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. nie miało żadnego ujemnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych zaskarżone rozstrzygnięcie ustalające, że pobrany przez skarżącego zasiłek stały we wskazanym okresie i kwocie jest świadczeniem nienależnie pobranym odpowiada prawu. W tym stanie sprawy, Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego skargę tę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.