II SA/Sz 1134/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Barbara Gebel, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta, po rozpoznaniu wniosku K. B. z dnia 13 stycznia 2014 r., odmówiono mu przyznania prawa do zasiłku okresowego z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu środków czystości. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zasiłek okresowy przysługuje m. in. ze względu na niepełnosprawność osoby samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. W toku postępowania organ ustalił, że dochód strony wynosił [...] zł i składał się z kwoty [...] zł stanowiącej [...] kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania oraz zasiłku stałego w kwocie [...] zł, przekraczał zatem kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z opieki społecznej wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 542 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Organ I instancji wyjaśnił, że uzyskany dochód pozwala stronie zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe określone we wniosku, we własnym zakresie. W odwołaniu od tej decyzji K. B. wyjaśnił, że przed wydaniem decyzji organ I instancji nie umożliwił mu zapoznania się z aktami sprawy, chociaż złożył pismo z prośbą o wgląd do zebranych materiałów celem złożenia stosownych wniosków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniło, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, mieszka w lokalu mieszkalnym z którego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego orzeczono jego eksmisję, ze wskazaniem do lokalu socjalnego. Odwołujący się został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia 28 lutego 2015 r. Wnioskodawca utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej, nie ma żadnego kontaktu ze swoimi dziećmi, jest rozwiedziony. Była żona wyprowadziła się, rodzice nie żyją. Wnioskodawca oświadczył, że mieszkanie po jego rodzicach zostało sprzedane za kwotę [...] zł, jednak [...] z tej kwoty zostało przeznaczone na spłatę długów. Mimo zobowiązania, wnioskodawca nie przedłożył umowy sprzedaży mieszkania w formie aktu notarialnego, uczynił to jego brat R. B. Z umowy tej wynikało, że mieszkanie zostało sprzedane za kwotę [...] zł i kwota ta została podzielona na trzech braci po [...] zł, oraz, że na dzień sprzedaży zbywcy nie zalegali z żadnymi opłatami związanymi z utrzymaniem mieszkania. Kolegium wyjaśniło, że ustawa o pomocy społecznej w art. 8 ust. 4 wylicza, jakiego rodzaju świadczeń nie wlicza się do dochodu strony ustalanego na podstawie art. 8 ust. 3 tej ustawy. Uzyskany przez stronę we wrześniu 2013 r. dochód w kwocie [...] zł podlegał wliczeniu do dochodu wnioskodawcy w sposób określony w art. 8 ust. 11 powołanej ustawy, ponieważ został uzyskany w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Z tego względu organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania zasiłku okresowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję K. B. ponownie podniósł zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. Wyjaśnił, iż organy nie wzięły pod uwagę okoliczności, że środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania zostały przeznaczone na inne cele niż przewidział to ustawodawca. W piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wskazując, że organ w zaskarżonej decyzji powołał się na nie obowiązujące od 1 października 2009 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z opieki społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Ponadto, organ zaliczył do dochodu skarżącego środki pieniężne jakie miał on uzyskać ze sprzedaży mieszkania po zmarłych rodzicach, a nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się co do zabranych dowodów i materiałów. Nie dokonał też ustaleń, czy cena uzyskana ze sprzedaży mieszkania w istocie stanowiła dochód skarżącego, ponieważ skarżący twierdzi, że środki te zostały przeznaczone na spłatę zadłużenia i leczenie chorego brata, tym samym nie miały one charakteru przysparzającego. Obydwa organy uznały jednak automatycznie, że środki te stanowiły dochód uzyskany przez wnioskodawcę, nie ustaliły, w jaki sposób kwoty te zostały przez niego rozdysponowane, co ma kluczowe znaczenie dla ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego. Ponieważ skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie można uznać, że stan faktyczny w sprawie został należycie ustalony. A zatem organy przekroczyły ramy uznania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, dochód uzyskany przez skarżącego powinien mieć charakter przysparzający, a dochód ze sprzedaży mieszkania nie miał, zdaniem pełnomocnika, takiego charakteru. Pełnomocnik powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 822/14, w którym Sąd ten uznał, że środki finansowe uzyskane ze sprzedaży mieszkania w całości przeznaczone na kupno innego mieszkania w którym skarżąca zamieszkała, nie stanowiły jej dochodu w rozumieniu art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę i dodaje, iż organy nieprawidłowo przyjęły do obliczeń, że dochód ze sprzedaży mieszkania wynosił [...] zł, zamiast uzyskanej ceny [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, by naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), w której, ustawodawca określił zasady i warunki udzielania pomocy społecznej. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może być zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów ustawy jest niedopuszczalna i byłaby całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania wysiłków osób potrzebujących wsparcia, a nie ich zastępowania w tych wysiłkach. Dalej ustawa stanowi (art. 3 ust. 4), że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 38 ust. 1 tej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej "K.p.a.". przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. W podlegającym kontroli postępowaniu podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jak prawidłowo wskazał organ I instancji, a nie jak wskazano w decyzji organu II instancji art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy. Kryterium dochodowe skarżącego zostało ustalone w oparciu o art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823) i wynosi 542 zł. Słusznie pełnomocnik skarżącego zauważył, że organ odwoławczy powołał w podstawie prawnej decyzji nie obowiązujące już rozporządzenie dotyczące kryteriów dochodowych, ale również to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ organ przyjął do obliczeń prawidłowe kryterium dochodowe, tj. 542 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Skarżącemu odmówiono zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z opieki społecznej. Organy orzekające w sprawie uznały, że kwota [...]zł uzyskana przez skarżącego z tytułu sprzedaży w dniu 5 września 2013 r. mieszkania po rodzicach stanowiła jego dochód, w myśl art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 tej ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Jednak w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku jednorazowego dochodu przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na kolejne 12 miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11 tej ustawy) . Ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z dnia 5 września 2013 r. Repertorium A numer [...] wynika, że skarżący i jego dwaj bracia sprzedali mieszkanie przy ul. [...] osobom trzecim. Z § 4 aktu notarialnego wynika, że strony ustaliły cenę na kwotę [...] zł, ale poinformowane przez notariusza o treści art. 56 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy oraz o treści ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, a w szczególności o przysługującym Naczelnikowi Urzędu Skarbowego prawie do określenia, podwyższenia lub obniżenia wartości przedmiotu tej czynności oraz o ciążących na kupujących solidarnym obowiązku zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w przypadku określenia lub podwyższenia wartości czynności cywilnoprawnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, kupujący podali wartość przedmiotu umowy na kwotę [...]zł, a wartość każdego ze sprzedawanych udziałów wynoszących [...] części określili na kwotę [...] zł (§ 6 aktu notarialnego). Z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wynika, że obowiązek podatkowy ciąży na kupującym (art. art. 4 pkt 1), a podstawę opodatkowania przy umowie sprzedaży stanowi wartość rynkowa rzeczy. W razie gdy wartość rzeczy określona przez podatnika nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten może wezwać podatnika do jej podwyższenia lub obniżenia, w określonym terminie, a jeżeli podatnik nie podał wartości odpowiadającej wartości rynkowej, organ podatkowy dokonuje jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Z aktu notarialnego wynika więc, że faktycznie cena sprzedaży mieszkania ustalona przez strony umowy wynosiła [...] zł, a nie [...] zł. Nabywcy, których obciążał obowiązek podatkowy, podwyższyli cenę do kwoty [...] zł, ale wyłącznie dla celów obliczenia zobowiązania podatkowego. Organy orzekające w sprawie powinny więc były przyjąć do obliczeń dochodu skarżącego kwotę [...] bo taką kwotę uzyskał skarżący i jego dwaj bracia z tytułu sprzedaży mieszkania. Skarżącemu przypadła 1/3 z tej kwoty, czyli [...] zł. Kwota ta podzielona w równych częściach na 12 miesięcy, daje kwotę [...] zł dochodu miesięcznie. Z zaskarżonej decyzji wynika, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący otrzymywał także zasiłek stały w kwocie [...] zł, a więc jego dochód wynosił wówczas [...] zł, a nie [...] zł. Nie ma jednak najmniejszych wątpliwości, że dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, zatem uchybienie to nie ma wpływu na ocenę, czy skarżący był uprawniony do otrzymania zasiłku okresowego. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że środki uzyskane przez skarżącego z tytuły sprzedaży mieszkania nie stanowiły jego dochodu. Ustawodawca nie przewidział w katalogu pomniejszeń sumy przychodów (art. 8 ust. 3) ani w katalogu przychodów nie wliczanych do dochodu (art. 8 ust. 4) przychodu z tytułu sprzedaży mieszkania, co oznacza, że kwota dochodu z tego tytułu podlega wliczeniu do dochodu. Słusznie zatem organy orzekające uznały, że dochód wnioskodawcy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i odmówiły przyznania wnioskowanego świadczenia. Dla rozpoznania wniosku nie miało też znaczenia na jakie cele skarżący przeznaczył uzyskany dochód. Istotne jest, że dysponował kwotą która stanowiła jego dochód, którą mógł przeznaczyć na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł. W aktach postępowania administracyjnego brak jest dowodów by organy orzekające w sprawie umożliwiły skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, co niewątpliwie jest naganne. Należy jednak mieć na uwadze, że podstawowym dowodem w sprawie był akt notarialny sporządzony w obecności skarżącego i jego treść była mu znana, a skarżący w skardze nie wskazał na żadne nowe dowody uzasadniające odmienną ocenę sytuacji faktycznej czy prawnej w niniejszej sprawie. Rozstrzygając sprawę, organy dokonały analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a jej wyniki zawarły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Mimo wymienionych wyżej uchybień decyzje te odpowiadają prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.