II SA/Sz 1136/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.), art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.), oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z opieki społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950), po rozpoznaniu wniosku M.K. z dnia [...] r. odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Uzasadniając decyzję organ I instancji podał, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł (emerytura ojca wnioskodawcy) i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z opieki społecznej, które w przypadku rodziny strony wynosi [...] zł. W związku z tym M.K. nie spełnia jednego z warunków określonych w art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W odwołaniu od tej decyzji M.K. podniósł, że w [...] r. uległ wypadkowi na skutek którego na [...] dni trafił do szpitala. Nie posiadał ubezpieczenia zdrowotnego, dlatego szpital wystawił mu rachunek za leczenie na kwotę [...] zł. Oświadczył, że nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów ponieważ opiekuje się chorym ojcem, który wymaga całodobowej opieki, dlatego nie może podjąć żadnej pracy. M.K. wskazał, że przed wydaniem decyzji nie umożliwiono mu zapoznania się z wywiadem środowiskowym przeprowadzonym na początku [...] r. Ponadto, w jego ocenie, kryterium dochodowe nie może być jedynym warunkiem przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, szczególnie w świetle art. 68 Konstytucji RP, zgodnie z którym, każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia, a żadna ustawa nie może zmieniać Konstytucji. Wyraził przekonanie, że osoby zatrudnione w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie działają w sposób biurokratyczny, bezduszny, odmawiają prawa do świadczeń zdrowotnych nie uwzględniając interesu społecznego i ludzkiego wymiaru całej sprawy. Odwołujący się wskazał, że ubezpieczenie zdrowotne jest mu niezbędne bowiem jeśli zachoruje i nie będzie mógł skorzystać z pomocy lekarskiej to brak będzie osoby, która zaopiekuje się jego ojcem. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z opieki społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając zajęte stanowisko Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo: 1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi", 2) inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych, 3) inne, niż wymienione w pkt 1 i 2, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18 rok życia lub są w okresie ciąży, porodu i połogu - zwane dalej "świadczeniobiorcami". Stosownie do art. 54 ust. 1 i 3 tej ustawy, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Decyzję wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego, b) zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Decyzję wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego, na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust . 4 ustawy). Organ odwoławczy wskazał, iż z akt postępowania wynika, że dochód na osobę w rodzinie odwołującego się wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie, tj. kwotę [...] zł. Zatem nie spełnia on wszystkich przesłanek określonych w art. 54 ust. 3 ustawy uprawniających do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W tej sytuacji organ I instancji zasadnie odmówił stronie prawa do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ponieważ powołane wyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i organ nie ma możliwości zastosowania tzw. uznania administracyjnego i uwzględnienia trudnej sytuacji rodzinnej wnioskodawcy. Odnosząc się do zarzutu, jakoby odwołujący się nie miał wglądu do przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego Kolegium wskazało, że w dniu [...] r. M.K. podpisał oświadczenie, iż przedstawione w wywiadzie informacje są zgodne z prawdą. Ponadto, organ stwierdził, że Kolegium znane są z urzędu informacje podawane przez stronę w innych postępowaniach odnośnie jego stanu rodzinnego i finansowego i są one tożsame ze stanem faktycznym ustalonym przez organ I instancji w tej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M.K. podniósł sformułowany już w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzut, iż dochód na osobę w rodzinie nie może być jedynym kryterium przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w sytuacji, gdy sytuacja życiowa w jakiej się znalazł nie pozwala na podjęcie pracy z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad chorym ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadą wynikającą art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, rolą sądu administracyjnego jest zbadanie, czy podejmując dane rozstrzygnięcie w sprawie organ prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy prawa materialnego i procesowego. W kognicji tegoż sądu nie leży jednocześnie zastępowanie organów administracji i orzekanie o przyznawaniu stronom postępowania administracyjnego jakichkolwiek uprawnień albo nakładaniu nań obowiązków. Przeprowadzona pod tym kątem analiza zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wydając kwestionowane orzeczenie nie doszło do naruszenia prawa. W demokratycznym państwie prawa, wszystkie działania organów władzy publicznej muszą uwzględniać obowiązujące regulacje w ramach ukształtowanego, obowiązującego systemu prawnego. Sprawnie funkcjonujące państwo musi opierać się na organach, których działania winny znajdować umocowanie w odpowiednich przepisach prawa. Zasada ta znalazła odzwierciedlenie także w art. 6 kpa, który stanowi, że "organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa". Przepisem stanowiącym prawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji jest art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135 ze zm.). Prawodawca określił w tym artykule przesłanki, od spełnienia których uzależniona jest możliwość wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Według art. 54 ust. 3 pkt 3 w/w ustawy, jednym z tych warunków jest spełnianie przez daną osobę kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728). Prawidłowo ustaliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, kwota dochodu przypadającego na osobę w rodzinie skarżącego nie może być wyższa niż [...] zł. A więc przy dwóch osobach, nie większa niż [...] zł. Tymczasem niesporne jest, że łączny dochód członków rodziny skarżącego (M.K. oraz jego ojca uzyskującego rentę inwalidzką w wys. [...] zł) przekracza to kryterium dochodowe. Nie można zgodzić się z przedstawioną w skardze próbą wykazania, że określone w art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych kryterium dochodowe nie powinno przesądzać o możliwości wydania pozytywnej decyzji. Treść przywołanej normy prawnej nie pozostawia wątpliwości, że organy, niezależnie od ich woli lub przekonania, przy podejmowaniu decyzji w trybie art. 54 w/w ustawy mają obowiązek ustalić, czy strona spełnia warunki w przepisie tym określone i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego bowiem decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej. Gdyby organy orzekły wbrew postanowieniom ustawy rażąco naruszyłyby prawo. W kontekście powoływania się przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji na treść art. 68 ust. 1 Konstytucji RP stanowiącego, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia, należy wyjaśnić, że ta generalna zasada zapewnienia prawa do ochrony zdrowia, nie uprawnia do stwierdzenia, że każdy ma prawo do bezpłatnej ochrony zdrowia. Art. 68 ust. 2 Konstytucji stanowi, że "Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa". Zatem to ustawy regulują zasady związane z tym, którym osobom bezpłatna ochrona zdrowia przez państwo winna być zapewniona. Aktem takim jest właśnie ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. W pozostałych przypadkach przepisy przewidują partycypowanie przez obywateli w kosztach opieki zdrowotnej. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wobec uznania, że zaskarżona decyzja została wydana w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym i zgodnie z obowiązującymi w dniu jej podjęcia przepisami prawa, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.