II SA/Sz 1138/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I oddala skargę, II przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego K. D. kwotę [...] złotych, obejmująca należny podatek od towarów i usług, tytułem pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy Burmistrz Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. decyzją nr [...] odmówił M. S. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków mieszkaniowych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, a uzyskiwany przez niego dochód w kwocie [...] zł jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł. Organ stwierdził, że M. S. jest osobą chorą i niepełnosprawną oraz spełnia ustawowe kryteria do przyznania wnioskowanego świadczenia, jednakże zasiłek celowy nie może zostać przyznany z uwagi na ograniczone środki finansowe gminy na realizację zadań własnych. Burmistrz [...] przedstawił sytuację finansową ośrodka pomocy społecznej, której wynikało, że budżet tej jednostki w 2010 r. z przeznaczeniem na zadania własne wynosi [...] zł, z której to kwoty pokrywane są wydatki na wyżywienie dzieci w szkole (ok. [...] zł), pobyt dzieci w przedszkolach (ok. [..] zł) oraz koszt pobytu mieszkańców domów pomocy społecznej ([..] zł). Pozostałą po odliczeniu ww. należności kwotę [..] zł ośrodek przeznacza na zasiłki celowe, z tym że pomocą społeczną objętych jest rocznie [..] środowisk, a średnia (statystyczna) kwota zasiłku na każde środowisko wynosi ok. [..] zł miesięcznie. Organ przyznając pomoc celową bierze pod uwagę przede wszystkim indywidualną sytuację osób ubiegających się o pomoc nie zaś średnią kwotę zasiłku przypadającą na środowisko. M. S. systematycznie korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego i stałego oraz zasiłków celowych. Organ wymienił w uzasadnieniu decyzje o przyznaniu ww. świadczeń w okresie od stycznia 2010 r. do 31 sierpnia 2010r.: zasiłek okresowy- decyzja z dnia [...] r. po [..] zł miesięcznie w okresie od 1.01.2010-30.06.2010, zasiłek celowy na pokrycie kosztów przejazdu-decyzja z 10.02.2010- [...] zł, decyzja z dnia [...] - zasiłek celowy na leki w okresie od III-V 2010 po [...] zł miesięcznie, zasiłek celowy na zakup żywności III-V 2010 po [...] zł, zasiłek celowy na wydatki mieszkaniowe od III-V 2010 po [...] zł, decyzja z dnia 25.05.2010- zasiłek celowy na wydatki mieszkaniowe od 1.06.2010-31.08.2010 po [...] zł, decyzja z dnia 25.05.2010 zasiłek celowy na żywność po [...] zł miesięcznie od 1.06.2010-31.08.2010, zasiłek celowy na pokrycie kosztów leczenia po [...] zł miesięcznie w okresie od 1.06.2010-31.08.2010, decyzja z [...] - zasiłek celowy na zakup obuwia w kwocie [...] zł, decyzja z [...] - zasiłek celowy na leki i leczenie w kwocie [...] zł miesięcznie od 1.09.2010-30.11.2010, decyzja z dnia [...] - zasiłek celowy na zakup żywności po [...] zł miesięcznie w okresie od 1.09.2010-30.11.2010, decyzja z 30.08.2010- zasiłek celowy na wydatki mieszkaniowe (energia, czynsz, centralne ogrzewanie) po [..] zł miesięcznie w okresie od 1.09.2010 do 30.11.2010. M. S. odwołał się od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] . Domagał się przyznania zasiłku celowego na wydatki mieszkaniowe- pokrycie zadłużenia. Odwołujący się podnosił, że przyznana pomoc jest niewystarczająca, nie stać go na wykup leków i utrzymywanie diety, natomiast korzystanie z gotowych posiłków ( zup) szkodzi jego zdrowiu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 18 października 2010 r. Nr SKO.440/1974/2010 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia Kolegium dokonało oceny pomocy przyznanej M. S. przez organ I instancji stwierdzając, że odwołujący korzysta z pomocy na wydatki mieszkaniowe w formie zasiłku celowego, którego wysokość jest uzależniona od możliwości finansowych gminy. Kolegium stwierdziło również, iż spełnienie wymogów ustawowych do przyznania zasiłku nie jest jedynym wykładnikiem przyznania pomocy, albowiem wpływ na przyznanie świadczenia ma zarówno sytuacja wnioskodawcy jak i zasobność gminy w środki przeznaczone na pomoc społeczną. Organ I instancji wykazał jakimi środkami dysponuje i na jaki cel je wydatkuje i stąd też decyzja o odmowie przyznania pomocy nie przekracza granic uznania administracyjnego, albowiem nie wszystkie oczekiwania klientów pomocy społecznej muszą zostać spełnione. M. S. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [..] . W skardze zarzucał, że otrzymuje zasiłek stały w niższej wysokości aniżeli to przyjął organ- tj. [...] zł. Podniósł również, że przyznana pomoc jest niewystarczająca na pokrycie wydatków mieszkaniowych (czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz i centralne ogrzewanie oraz telewizję kablową), wynoszących [...] zł miesięcznie. M. S. podał również, że ma nakaz eksmisji z zajmowanego lokalu- wstrzymany na okres zimy i obawia się przeniesienia do schroniska dla bezdomnych lub noclegowni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Ustanowiony w ramach prawa pomocy profesjonalny pełnomocnik w piśmie z dnia 12 maja 2011 r. podtrzymał stanowisko M. S. zawarte w skardze, a nadto domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium oraz przyznania kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że M. S. znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie sam pokonać. Jest osobą bezrobotną, cierpiącą na szereg schorzeń ([...] ) posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Na skutek tych okoliczności nie może podjąć pracy zarobkowej lecz nie pozostaje bierny na rynku pracy usiłując znaleźć pracę na własną rękę. Pełnomocnik skarżącego odwołał się w uzasadnieniu pisma do szczególnej ochrony godności ludzkiej, która stanowi nadrzędny cel pomocy społecznej i ma rangę zasady i wartości konstytucyjnej ( art. 30 Konstytucji RP). Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji nie wzięło powyższych zasad pod uwagę a nadto podkreślało prawidłowość postępowania organu I instancji, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Przyznane skarżącemu zasiłki nie zaspokajają jego uzasadnionych i niezbędnych potrzeb. Państwo jest obowiązane do zapewnienia każdej jednostce ochrony socjalnej oraz stwarzać jej warunki do godnej egzystencji. Pełnomocnik wskazał, że w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone zasady ogólne tego postępowania oraz art. 77 Kpa, albowiem organy nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Nie może natomiast rozpoznając sprawę kierować się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania (np. w zakresie przyznawania, podwyższania, czy obniżania świadczeń z pomocy społecznej), wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym. Innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku a zatem nie mógłby orzec o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, że decyzja ta nie naruszała przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co skutkowałoby jej uchyleniem. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Jednocześnie zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w art. 3 ust. 4 powołanej ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Stosownie zaś do art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Dlatego też nawet spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania osobie zainteresowanej żądanego świadczenia, ponieważ musi się ono mieścić w ramach możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać świadczenie, a przyznanie świadczenia jest uzależnione od środków finansowych, jakimi dysponuje ośrodek na pomoc społeczną. Decyzja administracyjna w sprawie zasiłku celowego jest zatem wydawana w granicach tak zwanego uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje nie tylko ocenę warunków uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy, ale także przesłanki warunkujące jej wysokość, to znaczy ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Przy czym przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia – zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ wydał decyzję po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli po zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a następnie dokonaniu wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy. Rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na pokrycie wydatków mieszkaniowych - zadłużenia, organy właściwie wzięły pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Uwzględniono sytuację strony ubiegającej się o świadczenie jak i zakres dotychczas udzielonej ze środków publicznych pomocy. Należy przy tym wskazać, iż wniosek strony nie został uwzględniony albowiem organ nie posiada środków finansowych w takiej wysokości, która umożliwiałaby zaspokojenie wszystkich, nawet szczególnie uzasadnionych potrzeb. Organ dokonał analizy dotychczas udzielonej pomocy skarżącemu w formie zasiłków celowych, zasiłku okresowego i stałego i stwierdził, że na wnioskowaną pomoc nie ma środków, tym bardziej, że lokal, w którym skarżący zamieszkuje jest, w odniesieniu do jego dochodu, skarżącego bardzo zadłużony. W ocenie Sądu, sytuacja bytowa i zdrowotna skarżącego niewątpliwie jest trudna. Organ orzekając w przedmiocie przyznania pomocy społecznej każdorazowo winien jednak uwzględniać fakt, że nawet mając do czynienia z obiektywnie istotnymi życiowo potrzebami musi mieć na uwadze, iż ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje mają trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza. W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle prawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego i prawnego oraz motywów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego i przepisów prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi. W przedmiocie kosztów Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 250 w/w ustawy oraz § 18 ust. 1 lit c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).