II SA/Sz 1140/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. M. B. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez M. B, M. B, K. B. i K. B. na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia [...] r., nr [...] orzekające o nienakładaniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na "budowie hali magazynowo-produkcyjnej na działce nr [...] obręb nr [...] miasta C. przeznaczonej do produkcji elementów [...". Wezwana do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...] zł skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W formularzu PPF przesłanym w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, M. B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że samotnie wychowuje [...] córki. Źródło jej utrzymania stanowi renta rodzinna po zmarłym mężu oraz dodatki rodzinne z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Wnioskodawczyni uprawia [...] część pola, na użytek domowy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach M. B. podała, że zamieszkuje z [...] córkami w wieku [...] lat, przy czym aktualnie jedna z córek zamieszkuje w akademiku. Posiadany majątek to nieruchomość rolna o powierzchni [...]ha. Wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Miesięczny dochód Jej rodziny wynosi [...] zł i składają się na niego następujące świadczenia: skarżąca - renta ZUS plus zasiłek rodzinny [...] zł, K. B. – renta ZUS plus zasiłek pielęgnacyjny tj. [...] zł, K. i M. B. – renta ZUS w kwocie po [...] zł każda. Z załączonego przez skarżącą zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. wynika, iż w okresie od [...] r. pobrała ona świadczenia w łącznej kwocie [...] zł, na które składały się: - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...] zł, - zasiłek rodzinny – [...] zł, - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – [...] zł, - dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła – [...] zł. Natomiast z decyzji ZUS o przeliczeniu renty rodzinnej wynika, że rentę rodzinną otrzymuje M, M. i K. każda w kwocie po [...] zł, wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł. Łącznie z kwotą wypłacaną przez MOPS stanowi to [...] zł. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącej nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżąca samotnie wychowuje [...] córki. Miesięczny dochód czteroosobowej rodziny wynosi ok. [...] zł i składa się na niego renta rodzinna oraz świadczenia z MOPS w C. Jedna z córek aktualnie studiuje, zamieszkuje w akademiku, co zwiększa koszty jej utrzymania. Mając na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.