II SA/Sz 1142/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A. na wezwanie Marszałka Województwa Z. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany pozwolenia zintegrowanego postanawia: odrzucić skargę. Spółka A., powołując się na art. 53 § 2 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wezwanie Marszałka Województwa Z. z dnia [...], nr [...]. Wskazanym pismem Marszałek Województwa Z. wezwał Spółkę A. do złożenia wniosku o zmianę ww. pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Wojewody Z. z dnia [...] (dot. fermy trzody w miejscowości Ś. gm. B.), w terminie roku od dnia doręczenia wezwania, w zakresie czterech punktów obejmujących: zawarcie informacji o funkcjonującym na terenie fermy systemie zarządzania środowiskowego, o którym mowa w punkcie BAT 1; podanie wielkości emisji poszczególnych frakcji pyłu (tj. pyłu ogółem, pyłu PM 10 i pyłu PM 2,5) dla których obowiązek przeprowadzenia monitoringu wynika z BAT 27 ww. konkluzji; zmianę punktu VI.3 "Monitoring emisji do powietrza" tak aby określał on sposób prowadzenia monitoringu emisji do powietrza, zgodny z zapisami ww. konkluzji dotyczących najlepszych dostępnych technik (BAT) i w tym celu wprowadzenie zapisów dotyczących monitorowania emisji amoniaku i pyłu do powietrza. Ponadto w punkcie 4 wezwano, w celu monitorowania parametrów procesu produkcji żywca wieprzowego, do zmodyfikowania punktu VI.6 pozwolenia zintegrowanego na zgodne z ww. zakresem oraz zapisów pkt VII. Organ wskazał dalej, jakie brzmienie powinien przybrać ten ostatni punkt. Według organu konieczność dokonania zmian ww. pozwolenia zintegrowanego wynika z potrzeby dostosowania prowadzenia instalacji do wymogów decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2017/302 z dnia 15 lutego 2017 r. ustanawiającej konkluzję dotyczącą najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do intensywnego chowu drobiu i świń zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE. W pouczeniu przedmiotowego wezwania organ zaznaczył, że niewystąpienie z wnioskiem o zmianę przedmiotowego pozwolenia, w terminie roku od dnia doręczenia tego wezwania, skutkować będzie wydaniem decyzji zgodnie z art. 195 ust. 1 pkt 5 p.o.ś., w przedmiocie cofnięcia lub ograniczenia bez odszkodowania pozwolenia zintegrowanego. Powyższe wezwanie zostało wydane przez organ na podstawie art. 215 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 519 ze zm.). W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że przedmiotowe wezwanie do złożenia wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego można potraktować jako quasi-decyzję kończącą postępowanie administracyjne. Według Spółki, żądania organu nakładają na nią obowiązki o charakterze publicznoprawnym, rodzące koszty (nakłady finansowe), których niewykonanie grozi zamknięciem zakładu produkcyjnego (fermy) prowadzonej przez stronę. Spółka wywiodła, że spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a."), uzasadniające przyjęcie, że takie wezwanie powinno być z punktu widzenia procesowego ocenione jako decyzja administracyjna. W związku z tym, skarżąca Spółka podniosła, że forma jednostronnego wezwania godzi w zapewnienie dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Według Spółki, restrykcje wynikające z niespełnienia wezwania są dotkliwe dla przedsiębiorcy, gdyż wiążą się z cofnięciem lub ograniczeniem pozwolenia, a w konsekwencji pozbawieniem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej (art. 195 ust. 1 pkt 5 p.o.ś.). Dodała, że ważne jest, aby w każdym postępowaniu zarówno organ, jak i prowadzący instalacje miał zagwarantowane prawo wyrażania własnej opinii (art. 6, art. 8, art. 10, art. 15 k.p.a.). Marszałek Województwa Z. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, gdyż została złożona na wezwanie organu (pismo), a sąd nie ma podstaw do badania legalności pisma lub jego zasadności w związku z zarzutami podniesionymi przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola zarzutów skargi przez sąd administracyjny, jest możliwa, gdy spełnione zostaną m.in. przesłanki dopuszczalności zaskarżenia w zakresie przedmiotowym, określającym, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga. Zdaniem skarżącej, skarżone wezwanie Marszałka Województwa Z. jest quasi-decyzją administracyjną, spełniającą przesłanki z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) zwanej dalej: "k.p.a.". Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej: "p.p.s.a.", decyzje administracyjne objęte są kontrolą działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne. W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem , że zaskarżone wezwanie nie jest decyzją administracyjną (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), gdyż nie rozstrzyga, na ww. etapie działania organu, żadnej sprawy administracyjnej co do jej istoty, poprzez wywołanie skutków prawnych w postaci wiążącego i trwałego ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku administracyjnego w stosunku do skarżącej Spółki. Zaskarżone wezwanie nie jest też aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W literaturze i judykaturze przedmiotu przyjęto, że przez decyzję administracyjną rozumie się władcze, jednostronne działanie organu administracji publicznej, skierowane na wywołanie konkretnych indywidualnie oznaczonych skutków prawnych. Podejmując akt administracyjny indywidualny, organ administracyjny dokonuje konkretyzacji prawa, które inaczej nie mogłoby stanowić podstawy do korzystania przez jednostkę z należnych jej praw i obowiązków (patrz. B. Adamiak, J. Borkowski. KPA. Komentarz, wyd. 13, Warszawa 2014). Możliwość odczytania z obowiązującego prawa kompetencji do rozstrzygnięć w postaci decyzji nie zależy od użytej terminologii, ale należy ją wywodzić ze wskazania organów uprawnionych do rozpoznawania danych spraw oraz z pozostawania na zewnątrz administracji konkretnych, indywidualnych podmiotów, wobec których organ działa władczo, kształtując ich prawa i obowiązki (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 2/03, opubl. w ONSA 2004/1/5, Prok.i Pr.-wkł. 2003/11/48). Dla stwierdzenia, że organ administracji publicznej jest uprawniony do wydania decyzji administracyjnej, musi wystąpić wyraźne i wystarczające określenie w przepisie prawa materialnego jego kompetencji w formie czasownikowej "zezwala", "przydziela", "stwierdza" (por. uchwała składu 5 sędziów NSA z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt OPK 15/00, opubl. w ONSA 2001/1/18, Prok.i Pr. 2000/12/45, Wokanda 2001/4/38, Wspólnota 2001/21/50). Przedmiotem skargi w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., mogą być natomiast akty lub czynności, które nie mają charakteru decyzji lub postanowienia; mają charakter publicznoprawny; są skierowane do indywidualnego podmiotu i dotyczą jego uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa. Musi przy tym istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem działania) organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (patrz. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/2013, opubl. w ONSAiWSA 2014/1/2, OSP 2014/5/53, Prok.i Pr.-wkł. 2014/11-12/48). Należy podkreślić, że uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej (vide: uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 opubl. w ONSAiWSA 2008/2/21). Zdaniem Sądu, przedmiotowe wezwanie w istocie wskazuje na potrzebę podjęcia pewnych czynności ze strony przedsiębiorcy służących dostosowaniu prowadzonej przez niego działalności do wymagań prawnych, na podstawie już udzielonego pozwolenia zintegrowanego w dziedzinie korzystania z instalacji przemysłowej (zapobieganie i ograniczanie zanieczyszczeń do środowiska). Z wezwania tego wynika jedynie zakres czynności, które skarżąca Spółka powinna podjąć aby prowadzona przez nią działalność uwzględniała wymogi ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz. 519), zwanej dalej "p.o.ś.", z uwagi na transpozycję art. 21 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/74/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) i na tym etapie nie jest wymagane wszczęcie postępowania administracyjnego, w którym miałaby brać udział strona oraz nie jest wymagane działanie organu w formach, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 i 4 p.p.s.a. Wezwanie to nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, tzn. takiego, któremu strona obowiązana jest poddać się pod groźbą zastosowania środków przymusu państwowego (np. środków egzekucyjnych), przewidzianych w przepisie prawa materialnego rangi ustawowej. Bez wątpienia przedmiotowe wytyczne organu, na etapie wystosowania do przedsiębiorcy pisma (wezwania do ich uwzględnienia), nie oznaczają ustalenia, zmiany czy zniesienia stosunku prawnego, jak również przyznania (stwierdzenia, uznania) uprawnienia lub obowiązku w formie aktu lub czynności konkretyzującego prawny stosunek administracyjny. Ocena powyższa została oparta o analizę art. 215 ust. 1 p.o.ś., z którego wynika, że organ właściwy do wydania pozwolenia dokonuje analizy warunków pozwolenia zintegrowanego niezwłocznie po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej konkluzji BAT odnoszących się do głównej działalności danej instalacji, lecz nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia publikacji. W przypadku, gdy analiza dokonana na podstawie ust. 1 wykazała konieczność zmiany pozwolenia zintegrowanego, to jak wynika z ust. 4, organ właściwy do wydania pozwolenia niezwłocznie: - przekazuje prowadzącemu instalację informację o konieczności dostosowania instalacji, w terminie nie dłuższym niż 4 lata od dnia publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej konkluzji BAT, do wymagań określonych w konkluzjach BAT, - wzywa prowadzącego instalację do wystąpienia z wnioskiem o zmianę pozwolenia w terminie roku od dnia doręczenia wezwania, określając zakres tego wniosku mający związek ze zmianami wynikającymi z dokonanej analizy. Stosownie do art. 195 ust. 1 pkt 5 p.o.ś., pozwolenie może zostać cofnięte lub ograniczone bez odszkodowania, jeżeli prowadzący instalację nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w art. 215 ust. 4 pkt 2 lub art. 216 ust. 3 tej ustawy. Z powołanych regulacji prawnych nie wynika, że wezwanie organu środowiskowego w zakresie analizy warunków pozwolenia zintegrowanego, przybierać ma postać rozstrzygnięcia, z którego wynikają dla posiadacza pozwolenia zintegrowanego bezpośrednio skutki prawne władczego działania organu, a także nie wynika z nich możliwość poddania tego zalecenia egzekucji administracyjnej lub wprost sankcji np. w postaci kary finansowej. W przedmiotowym piśmie organ zwraca uwagę na potrzebę zaktualizowania pozwolenia zintegrowanego udzielonego spółce z uwagi na dozwolone wielkości emisji z instalacji oraz wymagania technologiczne. Zmiany te mogą nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego przedsiębiorcy, a zatem sytuacja prawna podmiotu zależna jest od jego woli i wyboru. Przedmiotowe pismo organu nie ma więc bezpośredniego wpływu na sytuację materialnoprawną skarżącej Spółki, gdyż ta może ulec zmianie (wywołanie skutku prawnego), ale dopiero w wyniku następczych działań zależnych od zachowania podmiotu. Na tym etapie organ nie wszczyna i nie prowadzi żadnego postępowania administracyjnego. Władczym rozstrzygnięciem, któremu skarżąca Spółka musiałby się poddać byłaby decyzja administracyjna w przedmiocie cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia zintegrowanego, bez odszkodowania. Dopiero ten akt administracyjny wpływałby na sytuację prawną strony skarżącej. Ustalenia oparte na skutkach wynikających z kierowanego do Spółki wezwania, mogą co najwyżej przełożyć się na konkretne ustalenia w obrębie praw lub obowiązków podmiotu, który uzyskał pozwolenie zintegrowane na gruncie samodzielnego postępowania, którego wynikiem byłaby decyzja wydana na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 215 ust. 4 p.o.ś. Tak więc dopiero w sytuacji gdyby taka decyzja została wydana w toku postępowania administracyjnego jak i później, w toku ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego tej decyzji, skarżąca byłaby uprawniona do kwestionowania obowiązku dostosowania warunków pozwolenia zintegrowanego do zaleceń wynikających z nowych regulacji prawnych. Z podanych przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że kwestionowane skargą wezwanie do złożenia wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego i wynikające z niego wskazówki, wywołują konkretne skutki prawne dla strony skarżącej, w ten sposób, że zmieniają jej sytuację prawną, co oznacza, że nie mieści się ono w pojęciu decyzji administracyjnej z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz aktów lub czynności, dotyczących uprawnienia bądź obowiązku w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Z tego względu przedmiotowe wezwanie, nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.