II SA/Sz 1146/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. T. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. T. i G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego Sygn. akt II SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił zażalenie G. T. na postanowienie z dnia [...] r. oddalające wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do uzupełnienia wezwania Sądu w sprawie ze skargi A. T. i G. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W przewidzianym terminie skarżący wniósł zażalenie na rzeczone postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia [...] r. starszy referendarz sądowy, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] r. G. T. wniósł o uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. postanowienia jako wydanego niezgodnie z prawem. Postanowienie zostało doręczone stronie [...] r. Pismem z [...] r. strona podtrzymała swój sprzeciw wobec spornego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1-3 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Jak wynika z powyższego, właściwym do rozpoznania sprzeciwu jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Po rozpoznaniu sprzeciwu Sąd uznał, że zarządzenie referendarza jest prawidłowe i dlatego należało utrzymać je w mocy. Stosownie do art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Niewykonanie tego obowiązku powoduje, że sąd przesyła wnioskodawcy formularz PPF celem jego wypełnienia i odesłania do sądu w terminie 7 dni. Stosownie zaś do art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. G. T. wypełnił nadesłany wiosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W celu ustalenia rzeczywistej sytuacji strony, starszy referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, tj.: 1) zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy o sytuacji rodzinnej G. T. oraz czy korzysta z pomocy społecznej; 2) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (w tym lokat) z ich stanem z ostatnich trzech miesięcy; 3) kopii decyzji w sprawie opłacanych przez skarżącego podatków lokalnych (podatek od nieruchomości, rolny) za 2018 r.; 4) zaświadczenia z właściwej terenowej jednostki ARiMR czy skarżący jest producentem rolnym i czy otrzymuje dopłaty do rolnictwa, czy ubiegał się o ich przyznanie w 2016 r. i 2017 r. lub kopii decyzji w sprawie dopłat; 5) wykazu ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie przez skarżącego, ze wskazaniem ich rodzaju i wysokości oraz dokumentów potwierdzających ich wysokości z ostatnich dwóch miesięcy; 6) dokumentów potwierdzających tytuły i stan zadłużenia skarżącego na dzień [...] r.; 7) dodatkowego oświadczenia zawierającego wyjaśnienie odnośnie stanu rodzinnego: czy skarżący w domu o pow. 80 m kw. zamieszkuje wraz z innymi członkami rodziny, ze wskazaniem stopnia pokrewieństwa, czy partycypują oni w kosztach utrzymania domu, w jakiej wysokości; - w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wniósł o przeprowadzenie zamkniętego posiedzenia Sądu z jego udziałem, na którym przedstawi wymagane dane, informacje oraz dokumenty. Dokumentów i oświadczeń wymienionych w wezwaniu nie złożył. Wobec powyższego Sąd w pełni podziela wywody zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, że minimum staranności, jaką powinna wykazać się osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego zawierającego wytyczne co do katalogu dokumentów źródłowych. Tymczasem skarżący nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w wezwaniu. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, a co więcej może wzmocnić wątpliwości, co do ich wiarygodności. Słusznie również zwrócono uwagę, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich, znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11). Wypada też zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OZ 1933/17 oddalił zażalenie strony na postanowienie tut. sądu z dnia 10 listopada 2017 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.