II SA/Sz 1147/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi B. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego P. S. kwotę [...] złote obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. B.U. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] o przyznanie mu zasiłku na zakup posiłków od [...] r. Decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...] działając na podstawie art. 5 ust.1 w związku z art.3 pkt 1, art.7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.), art. 8 ust. 1, art. 39, ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728, Nr 171, poz. 1056, Nr 216, poz. 1367, Nr 220, poz. 1431, Nr 223, poz. 1458, z 2009r. Nr 6, poz. 33, Nr 65, poz.554, Nr 69, poz. 590), § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) oraz upoważnienia nr [...], udzielonego przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...]r. – przyznało pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłków od [...]r. w wysokości po [...] W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego, zebranej dokumentacji, a także w oparciu o obowiązujące przepisy prawa stwierdzono, iż B.U. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego dochód kształtuje się w wysokości [...] zł miesięcznie i przekracza kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U .z 2009 r. Nr 175 poz. 1362), które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...]zł. Powołując się na przepis art. 5 ust.1 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej nie przekracza [...]% kryterium dochodowego tj. [...] organ wyjaśnił, że może być przyznana nieodpłatnie pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności. Jednocześnie poinformowano stronę, iż w miesiącu [...]. przeznaczył na pomoc w formie świadczenia na zakup posiłku lub żywności kwotę [...] zł, z której skorzystało [...] rodzin. Średnia wysokość zasiłku wynosi [...] na rodzinę. Aby utrzymać zasiłki na równym poziomie i objąć pomocą wszystkich klientów MOPR - wysokość przyznanych stronie zasiłków nie odbiega od wielkości zasiłków przyznawanych innym klientom, będących w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Przy prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego - klienci Ośrodka uzyskują pomoc na ten cel w granicy od [...] zł, przy czym górna granica zasiłku przyznawana jest dla osób mających ustaloną specjalna dietę, np. cukrzycową czy dla kobiet w ciąży. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł B.U., który podniósł, że jako osoba przewlekle chora z [...] grupą inwalidztwa powinien otrzymać zasiłek w wysokości [...] zł. Ponadto organ nie powinien doliczać do jego dochodu [...] dodatku mieszkaniowego, który został przyznany jego matce prowadzącej odrębne gospodarstwo domowe. W wyniku rozpatrzenia odwołania od w/w decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) oraz art. 39 ust. 1-2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 115, poz. 728 ze zm.) i § 1 pkt 1 lit. "a" i "e" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe, z których wynika, że dochód strony wynosi [...] zł miesięcznie i nie przekracza [...] zł, a zatem w ocenie organu pomoc może być przyznana - stosownie do art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - przedmiotowa pomoc. Jednocześnie wyjaśniono, że w [...] organ ten przeznaczył na omawianą formę pomocy kwotę [...]zł, z której skorzystało [...] rodzin. Wskazano, iż wysokość przyznawanych zasiłków na zakup posiłku lub żywności nie odbiega od wielkości przyznawanych poszczególnym wnioskodawcom, będącym w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ww. ustawy, który stanowi, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza [...] % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (co stanowi [...] zł - w przypadku osoby samotnie gospodarującej). W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stosownie do art. 7 ww. ustawy - do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej, a zatem także art. 8 ust. 3, 9 i 10 tejże ustawy. Powyższy przepis w ust. 3 stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W myśl ust. 10 art. 8 ustawy o pomocy społecznej - dochody z innych źródeł sumuje się. Organ II instancji wskazał, że kwota [...] dodatku mieszkaniowego co stanowi [...] zł została prawidłowo wliczona do dochodu strony, ponieważ dodatek mieszkaniowy był przyznany na całe mieszkanie ([...] m2) i na dwie - wspólnie zamieszkujące (a tylko odrębnie gospodarujące) - osoby. Podobnie, do dochodu wnioskodawcy należało doliczyć [...] zł z tytułu współwłasności w gruntach rolnych w miejscowości [...] (tj. [...] ha przeliczeniowych, ponieważ wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego jest wystawiony na B.U. Toczące się postępowanie spadkowe miało właśnie wpływ na wysokość ujętego dochodu, bo przyjęto go tylko w połowie, a nie w całości. Natomiast dochód z tytułu zasiłku stałego - w miesiącu złożenia wniosku o pomoc celową -stanowił kwotę [...] zł, bo taka została stronie rzeczywiście wypłacona (jak wynika z materiału dowodowego). Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że łączny dochód wnioskodawcy (obliczony wg zasad określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy o pomocy społecznej stanowił kwotę [...] zł (tj. [...] zł), a nie [...] zł, jak podano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W opinii organu odwoławczego powyższe uchybienie nie miało jednak istotnego wpływu na wysokość przyznanego stronie świadczenia pieniężnego - bo zaskarżoną decyzją przyznano go w wysokości [...] zł miesięcznie, a w ogóle były one udzielane w granicach od [...] zł. Kolegium stwierdziło, że z informacji organu I instancji wynika, że świadczenie w maksymalnej ww. wysokości, otrzymują kobiety w ciąży oraz osoby mające ustaloną dietę (np. cukrzycową). Organ stwierdził, że strona nie wykazała; aby miała ustaloną przez lekarza specjalną dietę. W tej sytuacji, występując do organu I instancji o pomoc na "dożywianie" -kolejny raz, będzie Ona mogła załączyć stosowne zaświadczenie lekarskie o konieczności stosowania specjalnej diety i wówczas organ ten uwzględni je - rozstrzygając o wysokości przyznawanego świadczenia pieniężnego. Może także wnioskować o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (bo sam fakt posiadania znacznego stopnia niepełnosprawności nie powoduje tego z urzędu). Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył w dniu [...] r. B.U.. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji, 2) przyznanie kosztów zastępstwa sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie prawa skarżącego, do otrzymania, na podstawie art. 5 ust. 1 lit. c ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", świadczenia pieniężnego na zakup posiłków w wysokości, która zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, umożliwi mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb w warunkach odpowiadających godności człowieka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. uznało, że skarga nie zawiera argumentów mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podtrzymało swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] r. i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W sprawie będącej przedmiotem skargi B.U. na wydane w sprawie decyzje administracyjne podstawowa kwestia sprowadza się do analizy i ustalenia konsekwencji prawnych doliczenia do dochodu skarżącego [...] dodatku mieszkaniowego, przyznanego matce G.U.. W myśl art. 5 ust.1. ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza [...] % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. 2. Rada gminy może podjąć uchwałę o podwyższeniu kryterium dochodowego, o którym mowa w ust. 1. 3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, pomoc przyznawana osobom, których dochody przekraczają [...] % kryterium dochodowego, o którym mowa w ust. 1, jest finansowana ze środków własnych gminy przeznaczonych na realizację Programu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł. W przedmiotowej sprawie, w ocenie organu nie ulega wątpliwości, iż skarżący oraz jego matka G.U. nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Tak więc warunkiem przyznania skarżącemu pomocy pieniężnej z pomocy społecznej jest nieprzekroczenie kryterium dochodowego, w rozumieniu z art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zgodnie z art. 2 ust.2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001r. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom posiadającym jeden z tytułów prawnych do lokalu enumeratywnie wymienionych w ust.1 art. 2 w/w ustawy. Jak z powyższego wynika, dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem osobistym, przysługującym osobie posiadającej tytuł prawny do lokalu. Tak więc wliczenie do dochodu skarżącego [...] dodatku mieszkaniowego przyznanego matce skarżącego G.U. nie znajduje podstaw na tle obowiązującego stanu prawnego. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazać należy, iż przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłków ma charakter uznaniowy, przy czym żadne przepisy ustawy o pomocy społecznej nie ustalają zarówno wysokości zasiłku celowego, jak również nie wskazują przesłanek do jej ustalenia. Niemniej jednak przyznanie zasiłku celowego nie może nosić znamion dowolności. W ocenie sądu rozpatrującego sprawę nie ulega wątpliwości, iż sytuacja skarżącego jest szczególna. Jest on osobą bardzo chorą, cierpiącą na schorzenia [...] W chwili obecnej przechodzi [...], w wyniku której szpital onkologiczny zalecił stosowanie specjalnej, wysokobiałkowej diety, mającej regenerować obniżoną [...] odporność organizmu. Jest osobą, w stosunku do której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności. Jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. w stosunku do skarżącego wyczerpane zostały możliwości dalszego leczenia, wskazane są niepomyślne rokowania oraz możliwość jedynie leczenia objawowego. Przeprowadzona przez Sąd kontrola wydanych w sprawie decyzji administracyjnych dostarczyła podstaw do uznania skargi za uzasadnioną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy administracji publicznej należy rozważyć oraz ustalić w sposób prawidłowy bez uwzględnienia dodatku mieszkaniowego przyznanego jego matce wysokość dochodu B.U. jako okoliczności wpływającej na wysokość przyznanego świadczenia oraz o ile organ uzna za konieczne zobowiązania skarżącego do wykazania jakiego rodzaju dieta jest zalecana przez lekarza w związku z jego leczeniem. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 250 p.p.s.a w związku z § 14 ust.2 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).