II SA/Sz 1148/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W dniu [...], działając z upoważnienia Starosty, Dyrektor Centrum Pomocy Rodzinie wydał decyzję numer [...] w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego przez M. K. za okres od [...] roku do [...]roku w wysokości [...] wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od dnia [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że M.K. od [...] przebywa w Domu Pomocy Społecznej. W związku z tym zgodnie z art. 140 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej nie przysługuje jej pomoc na kontynuowanie nauki. Nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem, M. K. odwołała się od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Wraz z odwołaniem strona wniosła o umorzenie przedmiotowej należności wraz z odsetkami ze względu na jej trudną sytuację finansową i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji uchylił decyzję z dnia [...] przyznającą M. K. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki z uwagi na umieszczenie zainteresowanej decyzją z dnia [...] w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej osobie opuszczającej, osobie opuszczającej po osiągnięciu pełnoletności rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną, zwanej dalej "osobą usamodzielnianą", w przypadku gdy umieszczenie w pieczy zastępczej nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu, przyznaje się pomoc na kontynuowanie nauki. Ust. 3 powołanego przepisu stanowi, że w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywa w domu pomocy społecznej albo w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym lub przewlekle chorym, pomoc nie przysługuje. Z powyższego wynika, że od dnia umieszczenia odwołującej się w Domu Pomocy Społecznej, nie przysługuje jej pomoc na kontynuowanie nauki. Zgodnie z art. 92 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami przez osobę, która je pobrała. Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części. Stąd, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami orzekł o wysokości nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od [...]. Jednocześnie, Kolegium wskazało na treść art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, zgodnie z którym starosta w porozumieniu z wójtem może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności sprawy wskazują na wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności, które uprawniają stronę do złożenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami, w całości lub w części lub o odroczenie terminu płatności albo o rozłożenie na raty. Pismem z dnia 4 września 2013 r. M.K. złożyła skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ww. ustawy. Orzekanie - w myśl art. 135 ww. ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135). W myśl art. 140 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej osobie opuszczającej, osobie opuszczającej po osiągnięciu pełnoletności rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną, zwanej dalej "osobą usamodzielnianą", w przypadku gdy umieszczenie w pieczy zastępczej nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu, przyznaje się pomoc na kontynuowanie nauki. Z kolei, stosownie do treści ust. 3 powołanego przepisu, w przypadku gdy osoba usamodzielniana przebywa w domu pomocy społecznej albo w placówce zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym lub przewlekle chorym, pomoc taka nie przysługuje. Z dokumentów zebranych w aktach niniejszej sprawy wynika, że decyzją Starosty z dnia [...] przyznano skarżącej pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki w kwocie [...] miesięcznie na okres od dnia [...]. Decyzją tego samego organu z dnia [...] orzeczono o umieszczeniu skarżącej w domu pomocy społecznej. Przyjęcie skarżącej do ww. domu pomocy społecznej nastąpiło w dniu [...]. Zgodnie z art. 92 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej nienależnie pobrane świadczenia pieniężne podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami przez osobę, która je pobrała. Za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części. Mając na uwadze treść wyżej wskazanych przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz okoliczności faktyczne, które zaistniały w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji zasadnie ustalił skarżącej wysokość nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za ww. okres we wskazanej w decyzji z dnia [...] kwocie. Jednocześnie, zwrócić należy uwagę należy na treść art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, zgodnie z którym starosta w porozumieniu z wójtem może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności niniejszej sprawy wskazują na wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności, które uprawniają skarżącą do złożenia wniosku o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami, w całości lub w części lub o odroczenie terminu płatności albo o rozłożenie na raty. Jak wynika z treści odwołania, skarżąca – kwestionując treść decyzji organu pierwszej instancji – złożyła jednocześnie wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z tytułu pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki. Tymczasem organ drugiej instancji – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – w żaden sposób nie odniósł się do przedmiotowego wniosku, a jedynie wskazał, że taki wniosek strona ma prawo złożyć. Stwierdzić zatem należy, że organ odwoławczy winien był wyjaśnić wątpliwości co do charakteru ww. pisma, czego jednak nie uczynił, a co stanowi, w ocenie Sądu, naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ drugiej instancji będzie zobowiązany do uzupełnienia wytkniętych przez Sąd braków w postępowaniu wyjaśniającym i dopiero na podstawie pełnego materiału dowodowego wyda rozstrzygnięcie w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości na podstawie art. 152 ww. ustawy.