II SA/Sz 1151/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dot. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego p o s t a n a w i a odmówić ustanowienia adwokata w przedmiotowej sprawie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF E. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz dwójką dzieci. Posiadany majątek stanowi domek jednorodzinny mający trzech współwłaścicieli. Miesięczny dochód czteroosobowej rodziny stanowi kwota [...]zł na którą składa się dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez D. J. w wysokości [...]zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł. Dodatkowo wnioskodawczyni wskazała, że posiada zadłużenie za wodę w kwocie [...]zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia 26 listopada 2012 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzającego posiadanie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone z tytułu opłat za prąd, wodę, gaz oraz inne niezbędne wydatki ponoszone w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego wysokość zadłużenia z tytułu opłat za wodę, - wyciągów z kont bankowych skarżącej i jej męża z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wypisu z ewidencji działalności gospodarczej dot. rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej przez męża skarżącej, - zaświadczenia potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu w okresie ostatnich trzech miesięcy z działalności gospodarczej D. J., - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012, - kserokopii zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe, - zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy skarżąca aktualnie korzysta z form pomocy udzielanej przez ośrodek. E. J. żądanych dokumentów nie nadesłała. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1, § 2, § 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jest zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Nadto wnioskodawczyni złożyła wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). Oceniając dane wskazane przez E. J. należało ocenić jej faktyczną sytuację majątkową, wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem 1/3 części domu i innych niezbędnych wydatków w zestawieniu z wysokością miesięcznego dochodu. Nienadesłanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń spowodowało, że nie można ustalić dokładnie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej. Powyższe skutkuje tym, że nie jest możliwa ocena rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.