II SA/Sz 1151/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi C. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie i umarza postępowanie odwoławcze, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego C. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy N. P. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] orzekł o zmianie z urzędu własnej decyzji (z dnia [...] r.) o ustaleniu opłaty za pobyt H. F. w Domu Pomocy Społecznej w M., ustalając w pkt 2 opłatę obciążającą B. i C. K. w kwocie [...]zł. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. B. i C. K., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji, w którym zawarli wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku, odnośnie C. K., pełnomocnik wskazał, że zaskarżona decyzja została błędnie zaadresowana przez organ na poprzedni adres zameldowania w N. przy ul. [...], w sytuacji, gdy od 2 września 2017 r. strona zamieszkuje w M. przy ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej "K.p.a."), odmówiło C. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że z akt sprawy wynika, iż adres strony w N. przy ul. [...], jest adresem, którym posługiwała się w kontakcie z organem. Zarówno na etapie zobowiązywania się do ponoszenia opłaty za pobyt H. F. w domu pomocy społecznej, jak też później na etapie otrzymywania pism z organu, postanowień o wszczęciu postępowania, czy decyzji ustalających nową wysokość opłaty. Kolegium wskazało, że C. K. nie poinformował organu o sprzedaży nieruchomości, w której zamieszkiwał, nie wskazał też zmiany adresu do korespondencji, zatem w zawiniony sposób doprowadził do sytuacji doręczania kierowanej do niego korespondencji na adres, pod którym już nie zamieszkuje. Nadto z akt sprawy wynika, iż decyzję w sprawie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej odebrała Pani S. , która podała, że jest dorosłym domownikiem, co skutkowało doręczeniem jej pism kierowanych do adresatów. Skutek doręczenia pisma dorosłemu domownikowi odnosi się do właściwego adresata korespondencji i dalsze losy tak doręczonej korespondencji pozostają poza kontrolą organu. Takie doręczenie skutkuje, w przypadku decyzji, rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania już z chwilą doręczenia osobie podającej się za dorosłego domownika, nie zaś z chwilą faktycznego przekazania korespondencji dla jej adresata. Kolegium wskazało, że stosunek łączący osobę odbierającą korespondencję dla kogoś innego ze zobowiązaniem do jej przekazania adresatowi pozostaje poza zakresem działania organu administracji. Strona może od osoby odbierającej dla niej korespondencję dochodzić odpowiedzialności jeśli sama poniosła lub mogła ponieść szkodę, jednak nie wpływa to na prawidłowość doręczenia lub przesuniecie terminów wynikających z K.p.a. W sytuacji, gdy strona, na której ciążą zobowiązania wobec organu, wyprowadziła się z miejsca uprzedniego zamieszkania winna o tym fakcie poinformować organ. Zaś osoba przebywająca w tym lokalu, winna wskazać, że adresat wyprowadził się, a ona nie jest dorosłym domownikiem osoby, której korespondencja dotyczy. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż Pani S., wbrew temu co twierdzi w piśmie, które załączone zostało do odwołania, wskazała osobie doręczającej korespondencję, iż jest dorosłym domownikiem Państwa K. i zobowiązała się do przekazania im pisma, co znajduje potwierdzenie w dokumencie - zwrotnym potwierdzeniu odbioru. C. K. zaskarżył wyżej opisane postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, któremu zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 i 2 K.p.a. poprzez odmówienie przez organ przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy skarżący wypełnił obowiązki do przywrócenia tego terminu i uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, 2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 § 1, art. 80 K.p.a. oraz niezastosowanie art. 86 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, 3. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 10 § 1, art. 75, art. 86, art. 90 § 2, art. 91, art. 94 oraz art. 95 K.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji, gdzie organ ten rozpoznając zasadność do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nie informował skarżącego o przeprowadzanych bieżących czynnościach, nie powiadomił o zapoznaniu się z materiałem w sprawie i możliwości wypowiedzenia się w sprawie tuż przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia według wskazanego powyżej kryterium zgodności z prawem, przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., doprowadziła Sąd do przekonania, że skarga jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 58 K.p.a. stanowiący, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z treści wskazanego powyżej przepisu wynika, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania można mówić dopiero wówczas gdy wniesienia odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu. Natomiast z uchybieniem terminu do złożenia odwołania mamy do czynienia w sytuacji, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. W przypadku bowiem, gdy decyzja organu administracji publicznej doręczana jest stronom, termin do wniesienia odwołania biegnie od daty prawidłowego doręczenia decyzji. Ustawodawca, łącząc określone skutki prawne ze skutecznym doręczeniem pisma stronie, przewidział jednocześnie określone zasady doręczania pism przez organ administracji publicznej. Zasady te regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczania" Działu I ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 K.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy – art. 42 § 1 K.p.a. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej – art. 42 § 2 K.p.a. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie – art. 42 § 3 K.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło uchybienie terminu przez C. K. do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] r. w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, przyjmując za prawidłowy sposób doręczenia tego rozstrzygnięcia na adres do doręczeń podany przez skarżącego. Ze stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić. Zdaniem Sądu, nie nastąpiło skuteczne doręczenie C. K. decyzji organu I instancji, gdyż tryb doręczenia decyzji organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie można zatem mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji jak również nie można rozważać kwestii przywrócenia, bądź odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Jak wynika z akt, decyzja organu I instancji przesłana została na adres strony funkcjonujący w poprzednim postępowaniu, tj. N. , ul. [...]. Natomiast z wyjaśnień skarżącego wynika, że w tym czasie skarżący nie zamieszkiwał już pod tym adresem, bowiem w dniu 2 września 2017 r. zbył lokal tam położony (akt notarialny Repertorium A. Nr: [...]) i przeprowadził się do lokalu położonego w M. przy ul. [...]. Zdaniem Kolegium skarżący nie dopełnił obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu w trakcie postępowania, dlatego doręczenie na dotychczasowy adres należy uznać za skuteczne i wywołujące dla skarżącego negatywne skutki w postaci upływu terminu do wniesienia odwołania. Uszło jednak uwadze organu odwoławczego, że z akt sprawy wynika również, iż organ I instancji przed wydaniem decyzji orzekającej o obowiązkach skarżącego miał informację, że skarżący nie mieszka pod dotychczasowym adresem. W aktach znajduje się bowiem skierowane do organu I instancji pismo skarżącego, w którym wskazał nowy adres zamieszkania. Pismo to opatrzono datą wpływu 2 lutego 2018 r. Tak więc z tą datą organ I instancji uzyskał wiedzę, że pod dotychczasowym adresem skarżący jest nieobecny, albowiem nastąpiła zmiana miejsca pobytu strony, a pomimo to decyzję wysłano pod poprzedni adres skarżącego. Podkreślić należy, że z uwagi na znaczenie prawne faktu doręczenia decyzji stronie, doręczenie to musi nastąpić z zachowaniem zasad doręczania pism organu uregulowanych w art. 39-42 K.p.a. i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie mogło być uznane za skuteczne i będzie wywierało określone skutki prawne. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie doręczenie skarżącemu decyzji z dnia [...] r. nastąpiło z naruszeniem powyżej wskazanych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności z naruszeniem art. 42 K.p.a. Skarżącemu nie doręczono decyzji w jego mieszkaniu, ani do rąk własnych w innym miejscu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że nieprawidłowe doręczenie decyzji przez organ I instancji powoduje, iż termin do wniesienia odwołania od tej decyzji nie biegnie. Skoro w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji, dlatego też nie można mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jak również nie można mówić o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a. oraz art. 42 K.p.a., które to naruszenie przepisów procedury administracyjnej w sposób istotny wpłynęło na sposób rozstrzygnięcia przez organ rozpatrywanej sprawy. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wziął również pod uwagę obowiązujący od dnia 15 sierpnia 2015 r. przepis art. 145 § 3 P.p.s.a., stanowiący, że w przypadku stwierdzenia wystąpienie podstawy do umorzenia postępowania, Sąd uchylając postanowienie zobowiązany jest do jednoczesnego umorzenia postępowania w sprawie. Stwierdzając przesłanki umorzenia postępowania, Sąd wstępuje niejako w rolę organu administracji publicznej i rozstrzyga sprawę poprzez umorzenie postępowania. Sytuacja uzasadniająca umorzenie postępowania odwoławczego zaszła w rozpatrywanej sprawie, bowiem decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło odwołanie B. K. od decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] r., znak: [...] i uchyliło decyzję organu I instancji przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia. Brak jest zatem przedmiotu zaskarżenia, co świadczy o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego i skutkuje jego umorzeniem na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 - § 4 P.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłatę od pełnomocnictwa.