II SA/Sz 1155/17

PostanowienieWSA w Szczecinie2017-10-27

Skład orzekający: Monika Bieńkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna dysponująca oszczędnościami w kwocie przewyższającej koszty postępowania, pomimo trudnej sytuacji materialnej, może zostać pozbawiona prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego?
Ratio decidendi
Osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w zakresie całkowitym musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Dysponowanie oszczędnościami w kwocie przewyższającej koszty sądowe, nawet przy trudnej sytuacji materialnej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, jeśli część tych oszczędności można przeznaczyć na pokrycie kosztów bez uszczerbku dla utrzymania.
Stan faktyczny
A. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, powołując się na trudną sytuację materialną. Wnioskodawca utrzymuje się z renty wypadkowej, a jego żona z wynagrodzenia. Posiadają dom, nieruchomości, samochód oraz oszczędności w kwocie [...]. Starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że wnioskodawca dysponuje wystarczającymi oszczędnościami, które można przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie A. K. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie [...]zł od złożonej skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie warunków zabudowy złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W motywach wniosku podał, że trudna sytuacja materialna uniemożliwia mu poniesienie jakichkolwiek wydatków w sprawie. Źródło utrzymania wnioskodawcy stanowi renta wypadkowa w wysokości [...] netto, a pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości około [...]. Małżeństwo posiada dom jednorodzinny w zabudowie [...], [...] nieruchomości [...] o powierzchni ok. [...] oraz samochód osobowo-ciężarowy marki [...], rok produkcji [...] oraz oszczędności w kwocie [...]zł przeznaczone na [...]. Koszty miesięcznego utrzymania to: [...] Do formularza skarżący załączył decyzję ZUS o waloryzacji renty z dnia [...] r., potwierdzającą wysokość podanej przez niego renty, kserokopię legitymacji rencisty, decyzję ZUS z dnia [...] r. przyznającą na stałe rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zważył: Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu (art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Jednocześnie wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumentów potwierdzających powyższe. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący razem z żoną dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, a niezbędne koszty utrzymania kształtują się na poziomie ok. [...] zł (prąd, gaz, woda i ścieki, śmieci, telefony, abonament RTV, dojazd żony do pracy, wyżywienie wraz z zakupem odzieży, środków czystości i higieny) Przy czym na uwadze należy mieć oszczędności wnioskodawcy wynoszące ok. [...]. zł. Zdaniem starszego referendarza sądowego dysponowanie oszczędnościami w takiej wysokości i oświadczenie, co do ich przeznaczenia trudno uznać za niezbędny wydatek. Tym bardziej, że koszty postępowania na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, a udział pełnomocnika nie jest niezbędny. Oczekiwanie w takiej sytuacji, że Skarb Państwa zrezygnuje z należnych mu opłat nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Posiadanie środków finansowych w kwocie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych i nie będzie się to wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało starszego referendarza sądowego do przyznania mu prawa pomocy w powyższym zakresie. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło