II SA/Sz 1156/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz : - adwokata W. J. wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu skarżącej E. S. w kwocie [...] zł ([...]) obejmującą należny podatek od towarów i usług, - adwokata M. M. wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu uczestnikom postępowania M. S.-A. i C. S. w kwocie [...] zł ([...]) obejmującą należny podatek od towarów i usług. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984r. Nr 32 poz. 174), po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w przedmiocie wymeldowania S. S. oraz jego domowników z lokalu spółdzielczego w [...]– orzekł o wymeldowaniu z lokalu [...]S. S., żony E. oraz dzieci: E. S., C. S. oraz M. S. W uzasadnieniu decyzji Wójt powołując się na zebraną dokumentację oraz oświadczenie przedstawiciela Spółdzielni Mieszkaniowej stwierdził, że S. S. utracił prawo do lokalu nr [...]w [...]wyrokiem Sądu Rejonowego. Komornik rew. [...] przy Sądzie Rejonowym w [...]zaświadczył, że w dniu [...]r. wykonano eksmisję. Lokal przez w/wym. rodzinę został opróżniony i przekazany do KSM w [...]. Powyższa decyzja została doręczona Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]i stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji wobec nie wniesienia od niej odwołania. Podaniem datowanym na [...]r. E. S. zamieszkała w [...]wniosła do Wójta Gminy o sprostowanie powyższej decyzji podnosząc, że "E. S. nie jest naszym dzieckiem i nie była razem z nami zameldowana w przedmiotowym lokalu nr [...] w [...]." Podanie to zostało rozpatrzone decyzją Wójta Gminy z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego, która na skutek odwołania E. S. została uchylona z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia decyzją Wojewody z dnia [...]r. Nr [...]. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy wywołanej powyższym podaniem wydane zostały przez organy obu instancji kolejne postanowienia w przedmiocie sprostowania opisanej na wstępie decyzji. Ostateczne postanowienie Wojewody zostało zaskarżone przez E. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarga została rozpatrzona wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2010r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Sz 1157/09. Podczas toczącego się postępowania administracyjnego w przedmiocie sprostowania decyzji z dnia [...]r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...]r. wpłynęło pismo E. S. opatrzone datą sporządzenia: "[...]". W piśmie tym E. S. zwróciła się do Kolegium o rozpatrzenie sprawy decyzji wydanej [...]r., której nie otrzymała, od której nie mogła się odwołać, o wymeldowaniu nie była poinformowana ani nie otrzymała żadnej pisemnej wiadomości. Wnioskodawczyni podniosła, że dopiero po [...] latach "biorąc decyzję" dowiedziała się, że dopisano w niej obcą osobę E. S., która nie jest jej córką, od początku nie była w tym lokalu zameldowana i w nim nie mieszkała. Zawierając w piśmie sugestię, że treść decyzji mogła stanowić przejaw działania poza prawnego, skoro E. S. przedmiotowy lokal otrzymała i aktualnie w nim mieszka, E. S. domagała się ukarania Spółdzielni "za przekręty" i zażądała mieszkania socjalnego. W kolejnym piśmie (z dnia [...]r.) E. S. sprecyzowała swoje poprzednie podanie wyjaśniając, że wnosi "odwołanie od tej decyzji ze względu na to, że chociażby nie byłam i nie brałam udziału w postępowaniu o wymeldowanie z lokalu mieszkalnego [...]", a o wydaniu decyzji o wymeldowaniu dowiedziała się "obecnie tj. tego roku [...]". W piśmie tym strona zawarła też odrębny wniosek o rozpatrzenie podania o przyznanie lokalu socjalnego, stwierdzając, że mogła to zrobić [...] lat wcześniej, ale nie otrzymała decyzji o wymeldowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r. przekazało podanie E. S. Wojewodzie jako organowi właściwemu. Wojewoda postanowieniem z dnia [...]r. przekazał Wójtowi Gminy wniosek E. S. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Wójta Gminy z dnia [...]r. w sprawie jej wymeldowania z pobytu stałego z lokalu KSM [...]w [...]. Wójt Gminy decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 148 § 1 i art. 149 § 3 Kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem odmowy wznowienia postępowania było ustalenie, że strona złożyła podanie o wznowienie postępowania po upływie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Wójt ustalił, na podstawie znajdującej się w Urzędzie Gminy dokumentacji dotyczącej wyrobienia dowodu osobistego, że strona już w [...]r. dowiedziała się o decyzji oraz stwierdził, że nawet przyjmując jako datę [...]r. kiedy to E. S. sporządziła wniosek o sprostowanie decyzji, należy stwierdzić wniesienie podania z dnia [...]r. o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu 1 miesiąca, co skutkuje odmową wznowienia postępowania. E. S. wniosła odwołanie od wyżej opisanej decyzji podnosząc, że błędne jest ustalenie, iż o decyzji o wymeldowaniu dowiedziała się w [...]r. ponieważ decyzję tę otrzymała pocztą za potwierdzeniem odbioru w 2008r., a dokumentacja w sprawie wyrobienia dowodu osobistego nie ma związku z decyzją administracyjną. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 149 § 2 i art. 148 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca, od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § kpa). Art. 148 § 2 kpa wynika, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny opisanej w art. 145 § pkt 4 kpa, na którą powołała się E. S., biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Według Wojewody, z akt sprawy wynika, że wnioskująca powzięła wiadomość o decyzji najpóźniej w dniu [...]r. w tym bowiem dniu napisała pismo do organu gminy z żądaniem sprostowania decyzji Wójta Gminy orzekającej między innymi o jej wymeldowaniu. Z powyższego płynie wniosek, że podanie o wznowienie postępowania z uwagi na brak udziału w tym postępowaniu winna była złożyć najpóźniej w dniu [...]r. Wojewoda uznał zatem, że E. S. składając w dniu [...]r. pismo do SKO w [...]dotyczące wznowienia postępowania uczyniła to po terminie określonym w art. 148§ 2 kpa, co zgodnie z art. 149 § 3 kpa skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. W tej sytuacji, organ odwoławczy zaskarżoną decyzję uznał za prawidłową. E. S. wniosła w jednym piśmie procesowym dwie skargi, które zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie zostały rozdzielone i zarejestrowane w repertorium: 1. sygn. akt II SA/Sz 1024/08, nowa sygn. II SA/Sz 1157/09 - skarga na postanowienie Wojewody z dnia [...]r. w przedmiocie sprostowania decyzji (o czym była mowa w wyżej opisanym stanie faktycznym sprawy), 2. sygn. akt II SA/Sz 1023/08, nowa sygn. II SA/Sz 1156/09 - skarga na decyzję Wojewody z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania. Z treści skargi wynika, że skarżąca uważa, że decyzja o wymeldowaniu jest dotknięta wadą nieważności, że umieszczenie wśród osób podlegających wymeldowaniu E. S. będącej obcą osoba, która nie jest jej córką, a podaje się za kuzynkę jej rodziny stanowi przestępstwo. Jest to sfałszowanie jej dokumentu i zaniedbanie obowiązku urzędniczego, za który ktoś powinien ponieść odpowiednią karę. Skarżąca zażądała aby "E. S. była mi wyjaśniona i udokumentowano sprawę" W konkluzji E. S. wniosła o "rozpatrzenie sprawy i zajęcie się." Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wobec treści zarzutów i wniosków skargi niezbędne jest wyjaśnienie, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej, nie jest bowiem organem administracji publicznej wyższego stopnia orzekającym w administracyjnym toku instancji. Zgodnie natomiast z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Konsekwencją takiego ustawowego określenia kompetencji sądu administracyjnego jest sprowadzenie jego funkcji do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu w oparciu o materiał dowodowy zebrany w aktach administracyjnych z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy i stanu prawnego mającego w niej zastosowanie na dzień wydania decyzji ostatecznej. Dlatego sąd administracyjny nie jest władny ustalać winnych ewentualnych zaniedbań, nie posiada kompetencji do wyjaśniania w drodze własnych ustaleń przyczyn nieprawidłowego toku postępowania administracyjnego oraz podejmowania rozstrzygnięć w przedmiocie wykraczającym poza przedmiot sprawy administracyjnej rozstrzygniętej zaskarżonym aktem administracyjnym. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że jest zobligowany uwzględnić dostrzeżone istotne naruszenie prawa nawet jeśli nie było podniesione przez skarżącego w skardze. W niniejszej sprawie przedmiotem analizy jest decyzja ostateczna o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. Z powyższego wynika, że przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania przewidzianym ustawą procesową - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 16 Kpa decyzja, od której stronie nie służy dowołanie w administracyjnym toku instancji jest ostateczna. Uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Z powyższego przepisu wynika zasada trwałości decyzji ostatecznej, która pociąga za sobą niedopuszczalność wykładni rozszerzającej przepisów wprowadzających nadzwyczajne tryby decyzji ostatecznej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy trzeba powiedzieć, że zasada ta dotyczy również decyzji Wójta Gminy z dnia [...]r., Nr [...] o wymeldowaniu skarżącej i innych osób wymienionych w tej decyzji z lokalu mieszkalnego nr [...]w [...]. Oznacza to, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem tej decyzji rozpatrzony być musiał, niezależnie od zarzutów strony co do merytorycznej wartości objętej wnioskiem decyzji, w zgodzie ze wszystkimi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego normującymi wznowienie postępowania, a zatem zgodnie z art. od 145 do 152 kpa. włącznie. To z kolei powoduje, że obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności dokonanie kontroli wstępnej wniosku o wznowienie, co stanowi pierwszy etap postępowania wznowieniowego i polega na sprawdzeniu: - czy wniosek o wznowienie oparty został na jednej z kodeksowych podstaw wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa, - czy wniosek pochodzi od podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 147 Kpa), - czy wniosek złożony został w terminie przewidzianym w art. 148 kpa. Dopiero pozytywne przesądzenie tych wszystkich okoliczności pozwala na wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa ), które stanowi podstawę drugiego etapu tj. podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). W przypadku nie spełnienia któregokolwiek, z wyżej wymienionych, trzech warunków wniosku, organ z mocy art. 149 § 3 kpa zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie bowiem zawartemu w zaskarżonej decyzji ustaleniu, że skarżąca wniosła o wznowienie postępowania po terminie nie można przypisać błędu. Jak trafnie wyjaśnił to Wojewoda w zaskarżonej decyzji, wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1pkt 4 kpa (strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu) następuje tylko na żądanie strony (art. 147 zd. drugie Kpa), a termin do złożenia podania w tym przypadku biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Rozumując logicznie, organ odwoławczy przyjął, że niewątpliwie strona o decyzji Wójta Gminy z dnia [...]r. o wymeldowaniu wiedziała w dniu [...]r., skoro tego dnia sporządziła do tegoż Wójta podanie o sprostowanie tej decyzji. W tym stanie sprawy, wniosek o wznowienie postępowania sporządzony [...]r., który wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]r. trafnie został uznany za wniosek złożony po upływie w art. 148 § 2 kpa terminu 1 miesiąca. Odmowa wznowienia postępowania nastąpiła więc zgodnie z art. 149 § 3 kpa, a zatem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Dlatego należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej oraz pełnomocnika uczestników postępowania, którym przyznano prawo pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).