II SA/Sz 1164/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2017 r., H. S. (dalej jako "skarżąca" lub "strona") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz synów M. S. i B. S.. Decyzją z dnia 27 października 2017 r., Burmistrz T. przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie na M. i B. na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r., po 500,00 zł miesięcznie. Po urodzeniu w dniu 16 listopada 2017 r. dziecka, strona w dniu 8 grudnia 2017 r. wystąpiła do organu z wnioskiem o świadczenie wychowawcze, podając w składzie rodziny jego ojca – S. G.. Następnie w dniu 13 grudnia 2017 r., z uwagi na podjęcie przez konkubenta pracy poza granicami kraju, H. S. wystąpiła o zawieszenie wypłaty świadczenia wychowawczego na synów: B. i M., do czasu wyjaśnienia sprawy. Po zawieszeniu postanowieniem z dnia 14 grudnia 2017 r. przedmiotowego postępowania, organ ustalił, że w stosunku do córki strony – A. G. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Burmistrz T., po podjęciu postępowania w sprawie, decyzją wydaną w dniu [...] r., nr [...] w oparciu o przepis art. 4, art. 5, art. 10, art. 20 ust. 1, art. 27, art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 z późn.zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1465) oraz art. 15 , art. 19, art. 41 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn.zm.) uchylił decyzję z dnia 27 października 2017 r. w części przyznającej świadczenie M. S. w kwocie 500 zł na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., w pozostałej części pozostawiając decyzje bez zmian. Organ wyjaśnił, iż analizując ponownie sytuację rodzinną strony ustalono, że rodzina składa się z pięciu osób, tj.: H. S., konkubenta S. G., dzieci M. S., B. S. i A. G.. Tym samym strona nie jest matką samotnie wychowującą dziecko (dzieci z pierwszego związku). Miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny (z uwzględnieniem dochodu S. G.) wyniósł [...] zł, przekraczając tym samym kryterium dochodowe, uprawniające do otrzymywania świadczenia – 800 zł. W następstwie powyższego organ, działając zgodnie z art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, uchylił swoją decyzję przyznającą stronie świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że organ błędnie ustalił sytuację dochodową rodziny, zaliczając do niej dochody konkubenta, który jest ojcem najmłodszego dziecka – A. . Nie adoptował on jej synów, ani nie zawarł z nią związku małżeńskiego, a ojciec M. i B. nie żyje. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium, po zacytowaniu treści art. 4 ust. 2 oraz art. 27 ust. 1 przywołanej ustawy wyjaśniło, że S. G. pomimo, że jest ojcem jedynie A. G., zaliczany jest do składu rodziny H. S., w związku z czym przy ustalaniu dochodu rodziny uwzględnianie są również jego dochody. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, rodzina oznacza następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli z związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r., poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W ocenie Kolegium, prawidłowo organ I instancji ustalił skład rodziny i wysokość jej dochodu, który jest wyższy od kryterium dochodowego, skutkiem czego skarżąca nie spełnia przesłanki, uprawniającej do nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przez profesjonalnego pełnomocnika skarżąca zarzuciła kwestionowanej decyzji naruszenie: 1/ przepisów postępowania, tj.: - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe ustalenie, że S. G. – jako ojciec A. (winno być A.) – jest zaliczany do składu rodziny, którą tworzy skarżąca oraz małoletni M. i B. S., skoro S. G. nie jest ani małżonkiem skarżącej, ani rodzicem dzieci, których dotyczy przedmiotowe postępowanie, ani opiekunem faktycznym małoletniego M. S., - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niczym nieuprawnione przyjęcie, że S. G. łoży, czy nawet jest zobowiązany do łożenia na utrzymanie małoletnich M. i B., których nie jest ojcem, ani nawet mężem ich matki – skarżącej, - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia skarżącej, w jaki sposób i jako jaką osobę zakwalifikowano S. G., spośród osób wskazanych w art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a więc wskazanie, czy S. G. jest małżonkiem skarżącej, rodzicem M. i B., czy też ich opiekunem faktycznym (skoro nie przebywa w Polsce, a pracuje na terenie [...]), 2/ przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że S. G. jako ojciec A. G. zaliczany jest do rodziny, którą tworzy skarżąca (jako matka małoletniej A.) oraz małoletni M. S. i B. S., skoro wykładnia gramatyczna i językowa tego przepisu nie pozwala na przyjęcie, że jest on którąkolwiek z wymienionych tam osób, tj. małżonkiem skarżącej, rodzicem małoletniego M. i B., czy też ich opiekunem faktycznym, - art. 2 pkt 16 w związku z art. 5 ust. 3 powołanej ustawy poprzez ich nieprawidłowe niezastosowanie i brak przyjęcia, że dochód rodziny w przedmiotowej sprawie należy wyliczać w oparciu o ustalenie, że w jej skład wchodzą następujące osoby: skarżąca oraz małoletni M. S. i B. S.. W oparciu o wskazane uchybienia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując przesłanek do uznania, że wydane rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem, wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Wniesiona skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają kryterium legalności. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza T., uchylającą własną decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu synowi skarżącej M. świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r., została wydana na podstawie art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), zwana dalej "ustawą o pomocy państwa". Zgodnie z powołanym wyżej przepisem organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Powodem wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia na pierwsze dziecko skarżącej była zmiana jej sytuacji rodzinnej i ekonomicznej. Z ustaleń organów oraz akt administracyjnych załączonych do skargi wynika, że skarżąca ma troje dzieci, w tym córkę A. z S. G., z którym funkcjonuje w konkubinacie oraz dwóch synów z poprzedniego związku. Ze względu na to, że ojciec małoletniej A. pracuje w [...], Wojewoda [...] stwierdził, że od 1 października 2017 r. mają do niej zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odniesieniu do synów skarżącej przepisów o koordynacji się nie stosuje. W niniejszej sprawie nie ma sporu co do faktów, a jedynie co do oceny okoliczności relewantnych prawnie w świetle przepisów prawa materialnego znajdujących w sprawie zastosowanie. Skarżąca nie kwestionuje, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi: [...], B. i A. oraz S. G., o którego włączenie do składu rodziny wnosiła ubiegając się o świadczenia rodzinne i wychowawcze. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół tego, czy dochody S. G., który nie jest ojcem synów skarżącej, podlegają wliczeniu do dochodów rodziny, od których uzależnione jest prawo skarżącej do otrzymywania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (syna skarżącej). W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawodawca w art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa zawarł definicję legalną dochodu rodziny, który stanowi suma dochodów członków rodziny. Nie budzi wątpliwości sądu, że skarżąca nie spełnia ustawowych wymogów osoby samotnie wychowującej dziecko, w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt 13 - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem), albowiem wychowuje córkę A. z jej ojcem, o czym sama poinformowała organ. Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Natomiast w myśl art. 2 pkt 5 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dziecku - oznacza to dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie, lub dziecko znajdujące się pod opieką prawną. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy do członków rodziny zalicza się skarżąca, jej konkubent oraz ich wspólne dziecko i dzieci skarżącej. Chociaż w odniesieniu do małoletniej A. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów, do ustalenia prawa skarżącej do świadczenia w związku z wychowywaniem synów, należało wziąć pod uwagę dochody wszystkich członków rodziny. Innymi słowy, chociaż prawo do świadczeń w związku z wychowywaniem A. G. podlega rozpoznaniu w trybie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to dochód rodziny brany jest przez organ pod uwagę w taki sposób, jakby A. podlegała– podobnie jak jej bracia – wprost przepisom ustawy o pomocy państwa. Wyłączenia od dochodu wskazane są wprost w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do których odsyła art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa i są to kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Wyżej zaprezentowany sposób rozumienia dochodu rodziny oraz rodziny wynika wprost z definicji legalnych tych pojęć o czym zdecydował ustawodawca. W konkubinacie, w którym przez konkubentów wychowywane jest ich własne dziecko oraz dzieci konkubiny – osoby, która wystąpiła o przyznanie świadczeń wychowawczych na własne dzieci, dochód jest sumowany i dzielony przez liczbę osób w rodzinie. Na gruncie tych regulacji nie jest rozważana kwestia obowiązku łożenia konkubenta na dzieci, które od niego nie pochodzą lecz wchodzą w skład rodziny. Wbrew zarzutom skargi, S. G. jako ojciec A. G. wchodzi w skład rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa, co nie oznacza, jak zdaje się sugerować treść skargi, że z tego powodu staje się rodzicem synów konkubiny. W okolicznościach badanej sprawy dochód S. G., który uzyskuje z tytułu zatrudnienia w [...] od 29 września 2017 r. na czas nieokreślony, co wynika z oświadczenia złożonego w dniu 8 grudnia 2017 r. przez skarżącą, wliczony do dochodu rodziny skutkuje przekroczeniem dochodu od którego uzależnione jest prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (800 zł). Oznacza to, że prawo do tego zasiłku skarżącej nie przysługiwało od dnia 1 października 2017 r. począwszy a zatem decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie od tej daty jest prawidłowa. Jak już wyżej wyjaśniono rolą sądu jest kontrola decyzji wyłącznie w oparciu o kryterium legalności. Mając powyższe na względzie sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu albowiem nie doszło – wbrew zarzutom skargi – do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy W tym stanie rzeczy, podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), skargę należało oddalić.