II SA/Sz 1167/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia oraz ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość p o s t a n a w i a: 1/ odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata K. B. podała, że ma [...] lat, jest osobą starszą, samotną i bardzo schorowaną. Choruje na [...]. Z uwagi na chorobę [...] musi stosować specjalną dietę lekkostrawną bez konserwantów i ulepszaczy. Powyższe powoduje, że nie stać jej na pomoc profesjonalnego pełnomocnika i opłaty sądowe. Wnioskodawczyni jest właścicielką mieszkania o powierzchni [...] i wartości ok. [...] zł do kapitalnego remontu oraz właścicielką [...] części nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha wartości ok. [...] zł będącej przedmiotem wywłaszczenia. Na dzień złożenia wniosku dysponuje oszczędnościami w wysokości [...] zł, a jej miesięczny dochód stanowi emerytura w wysokości [...] zł. Miesięczne stałe wydatki i zobowiązania to opłaty za mieszkanie – [...] zł, media – [...] zł, ubezpieczenia – [...] zł, leki – [...] zł, wizyty lekarskie – [...] zł. Pozostała kwota jest przeznaczana na zakup żywności (z uwzględnieniem specjalnej diety), środki czystości, odzież, obuwie, okazjonalnie sprzęt AGD, ewentualnie naprawy związane z eksploatacją. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, referendarz sądowy zważył: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Koszty sądowe na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi w wysokości 200 zł, przy czym skarżąca jest również obowiązana do uiszczenia wpisu w takiej samej wysokości w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1166/18. Zatem należy zbadać, czy wykazała, że uiszczenie przez niej kwoty 200 zł w niniejszej sprawie oraz 200 zł w pozostałej spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności, skarżąca powyższego nie wykazała. Ze złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń wynika, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, dysponuje miesięcznie stałym dochodem wynoszącym [...] zł. przy niezbędnych kosztach utrzymania kształtujących się na poziomie ok. [...] zł (opłaty za mieszkanie, media, leki, wizyty lekarskie) plus wydatki ponoszone na zakup żywności. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że posiadanie przez skarżącą stałego dochodu w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz dysponowanie oszczędnościami w kwocie [...]zł w zestawieniu z wykazanymi miesięcznymi kosztami utrzymania pozwalają na uznanie, że jest ona w stanie uiścić koszty sądowe w niniejszej sprawie. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktualnym stanie dochodów i wydatków skarżąca nie byłaby w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru. Dlatego starszy referendarz sądowy stwierdził, że zachodzą przesłanki do przyznania K. B. adwokata z urzędu. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.