II SA/Sz 1168/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...]r. nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. U z a s a d n i e n i e : Dyrektor [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], powołując się na art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2 pkt 5a, art. 7, art. 9a, art. 10a iart. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), decyzją z dnia [...]r., nr [...] uchylił w całości własną decyzję z dnia [...]r. przyznającą A. S. zaliczkę alimentacyjną na syna D. B. na okres od [...]r. do [...]r. jednocześnie orzekając o odmowie przyznania tej zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...]r. uzyskał informację z której wynikało, że A. S. od [...] lat prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i wychowuje dzieci z ich ojcem D. B. Informacja ta została potwierdzona podczas przeprowadzonego w dniu [...]r. przesłuchania A. S. i świadka D. B. Następnie organ przywołał treść art. 2 pkt 5a i art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i definicję osoby samotnej określoną w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych konkludując, że wychowywanie przez A. S. syna D. z jego ojcem D. B. stanowi negatywną przesłankę do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła A. S. podnosząc, że jest osobą bezrobotną, samotnie wychowującą dwoje dzieci: D. B. i I. S., z których ojcem nie mieszka od [...]r. Skarżąca przyznała, że parokrotnie próbowała zamieszkać z ojcem dzieci D. B. lecz tan zachowywał się agresywnie i wszczynał awantury, co nie pozwoliło na uratowanie związku. Ostatnie spotkanie z D. B. miało miejsce w [...]r., kiedy to poczęta została córka I. Jednak na wieść o ciąży D. B. wyprowadził się do swojej matki. Od tej pory D. B. kontaktował się z synem D. w soboty. W chwili obecnej toczy się sprawa o ograniczenie władzy rodzicielskiej D. B. Według odwołującej się, od momentu, kiedy Komornik Sądowy zagroził ojcu dziecka pozbawieniem wolności za uchylanie się od płacenia alimentów D. B. swoją złość skierował na nią i jej rodzinę, grożąc, że jeśli nie wycofa od komornika sprawy o alimenty to zgłosi opiece społecznej fałszywe informację o tym, że wspólnie z nią wychowywał dzieci. Posunął się nawet do wybicia szyb w samochodzie jej ojca. W ocenie A. S. zachowanie D.B. wynika z obawy przed pójściem do więzienia za uchylanie się od płacenia alimentów. A. S. podkreśliła, że ubiegając się o zaliczkę alimentacyjną na syna była osobą samotnie go wychowującą. Wyraziła również zdziwienie, że nikt ze strony organu nie pofatygował się aby dokładnie sprawdzić złożony donos dając wiarę nie jej ale alkoholikowi, który wielokrotnie wchodził w konflikt z prawem. Odwołująca podała, że ma wielu świadków oraz wiele dowodów (zgłoszenia na Policje), potwierdzające fakt nachodzenia jej przez ojca dzieci w miejscu zamieszkania. Odmowa wpuszczenia D. B. skończyła się wybiciem szyb w domu. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 5 i art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium ustaliło, że w dniu [...]r. do [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęła informacja dotycząca sytuacji rodzinnej A. S. Wynikało z niej, że zainteresowana prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i wychowuje syna D. i córkę I. z ich ojcem. W związku z tym organ I instancji wezwał A. S. oraz D. B. do złożenia wyjaśnień. Zdaniem Kolegium, podczas przesłuchania obojga rodziców w dniu [...]r. informacje powyższe zostały potwierdzone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzieliło stanowisko organu I instancji, iż A. S. wychowująca dwoje dzieci z ich ojcem nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a tym samym nie jest uprawniona do zaliczki alimentacyjnej. Stosownie bowiem do art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jest osoba wychowywana przez osobę samotną. Odwołująca wychowując dwoje dzieci, w tym syna D. wspólnie z ojcem dziecka nie spełnia definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. W myśl art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, za osobę samotnie wychowującą dziecko należy uznać pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. A. S. wniosła na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca powołując się na argumentację przedstawioną w złożonym wcześniej odwołaniu podkreśliła, że od [...]r. nie mieszka i nie wychowuje dzieci wraz z ich ojcem D. B. A. S. podniosła, że dziwi ją fakt niezasięgnięcia przez pracowników organu I instancji informacji od Komornika Sądowego, który prowadząc sprawę D. B. od [...]r. był wiele razy w miejscu jego zamieszkania u matki przy ul. [...]- każdorazowo go tam zastając. Nigdy zaś, od [...]r. pracownicy MOPS-u nie zastali D. B. w domu skarżącej, choć ich częste wizyty były niezapowiedziane. Skarżąca zakwestionowała ustalenia organów jakoby donos i fałszywe zeznania D. B. zostały potwierdzone. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Organ zauważył, że informacje składane przez skarżącą są rozbieżne. W odwołaniu strona podała, że z ojcem dziecka nie mieszka od [...]r., zaś w skardze, że od [...]r. Natomiast złożone w dniu [...]r. zeznania D. B. potwierdzają informacje zgłoszone przez jego matkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana – stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Merytoryczna ocena prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa (materialnego lub procesowego) stanowiących podstawę prawną decyzji może być przeprowadzona jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że poczynione przez organ w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalenia faktyczne w sprawie są niewadliwe. Również uchybienia procesowe w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego jak i dokonania oceny dowodów prócz naruszenia przepisów postępowania mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kwestią mającą zasadnicze znaczenie dla podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie uprawnień skarżącej do pobierania zaliczki alimentacyjnej na syna D. B. było ustalenie, czy A. S. wnosząc w [...]r. o przyznanie zaliczki alimentacyjnej od [...]r. była osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Organy obu instancji zgodnie przyjęły, że A. S. od [...] lat wychowuje dwójkę swoich dzieci, w tym D. B. z ich ojcem D.B. W tym zakresie powołały się na anonimowe zawiadomienie, które wpłynęło do organu [...]r., wyjaśnienia skarżącej oraz zeznania D. B. złożone do protokołu w dniu [...]r. O ile zeznania D. B. wskazują, że do [...]r. przez [...] lata mieszkał wraz z A. S. i prowadził z nią wspólne gospodarstwo domowe, to wyjaśnienia skarżącej z dnia [...]r. faktu tego nie potwierdzają. Skarżąca w trakcie przesłuchania przez organ I instancji przyznała, że w tym okresie czasu kilkakrotnie próbowała naprawić związek z ojcem dzieci, który wówczas mieszkał u niej od [...] do [...] dni, lecz od dwóch lat nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. A.S. podała, że z D. B. mieszkała wspólnie do czasu ukończenia przez syna D. [...]. Na fakt samotnego wychowywania dzieci A. S. powołała się również w oświadczeniu złożonym w dniu [....]r. oraz we wniesionym odwołaniu. W swoich wyjaśnieniach A. S. podnosiła, że zeznania ojca dzieci są fałszywe a ich celem jest zmuszenie skarżącej do wycofania od Komornika żądania ściągnięcia zaległych alimentów, bowiem za uchylanie się od ich płacenia D. B. grozi umieszczenie w zakładzie karnym. Ponadto skarżąca podała, że założyła sprawę o ograniczenie ojcu władzy rodzicielskiej. Opisane przez skarżącą okoliczności zdają się wskazywać, że A. S. jest skonfliktowana z ojcem dzieci a spór ten nie ogranicza się wyłącznie do wzajemnych waśni o podłożu osobistym lecz nabrał odzwierciedlenia w konkretnych działaniach prawnych, którego skutki mogą być dla D. B. bardzo dolegliwe. Zaistnienie takiej sytuacji, w kontekście rozbieżnych informacji udzielonych przez skarżącą i D. B. winno skłonić organy do zachowania szczególnej ostrożności, a przede wszystkich staranności przy przeprowadzaniu postępowania wyjaśniającego i oceny zebranego materiału dowodowego. W sytuacji gdy organ administracji publicznej dysponuje sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, to nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów. Organy obu instancji uzasadniając decyzje nie przedstawiły przyczyn z których odmówiły mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżącej, a przyjęły za wiarygodne zeznania D. B. Wartość dowodowa oświadczeń stron o sprzecznych interesach jest jednakowo niepewna, wobec czego wyjaśnienia jednej strony nie mogą przemawiać za bezkrytycznym odrzuceniem przez organ wyjaśnień strony przeciwnej. W tym kontekście należy zauważyć, że organy nie skorzystały z możliwości przeprowadzenia innych dowodów (np. z zeznań osób trzecich) pomimo, że naprowadzały na nie chociażby informacje podane przez osobę składającą zawiadomienie w piśmie z dnia [...]r. jak i sama skarżącą. W zawiadomieniu z dnia [...]r. wskazano m.in., że rzeczy osobiste D. B. nadal znajdują się domu przy ul. [...] co mogłoby potwierdzać zeznania ojca dzieci. Z kolei skarżąca na etapie postępowania odwoławczego zasygnalizowała, że może przedstawić świadków i dowody, które uwiarygodnią składane przez nią wyjaśnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie odniosło się do twierdzeń skarżącej w tym zakresie, pomimo, że obowiązkiem organu było umożliwienie A. S. skorzystania z tych środków dowodowych poprzez skierowanie doń stosownego wezwania o ich przedstawienie. Realizacja zasady prawdy materialnej, wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a., wymaga podjęcia przez organ działań w celu zebrania wszelkich dowodów mających znaczenie prawne. Odrębną kwestią pozostaje natomiast ocena tych dowodów, która winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Powyższe ustalenia doprowadziły Sąd do stwierdzenia, że organy obu instancji uchybiły zasadom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę należy wyeliminować dostrzeżone przez Sąd nieprawidłowości, podjąć wszelkie kroki celem zgromadzenia materiału dowodowego umożliwiającego ustalenie stanu faktycznego, który pozwoli na podjęcie właściwej i prawidłowo uzasadnionej decyzji. Uznając, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, nie przesądzając treści ostatecznego rozstrzygnięcia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.