II SA/Sz 1170/21
WyrokWSA w Szczecinie2022-04-21
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Marzena Iwankiewicz, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Starosta był organem właściwym do zatwierdzenia zmiany stałej organizacji ruchu na skrzyżowaniu drogi gminnej z drogą wojewódzką, uwzględniając przepisy dotyczące zarządzania ruchem na drogach o różnych kategoriach?Ratio decidendi
Starosta nie był organem właściwym do zatwierdzenia zmiany stałej organizacji ruchu na skrzyżowaniu drogi gminnej z drogą wojewódzką, ponieważ zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r., organizację ruchu na skrzyżowaniu dróg o różnych organach zarządzających zatwierdza organ właściwy dla drogi wyższej kategorii. W tym przypadku był to Marszałek Województwa. Zaskarżony akt został wydany z przekroczeniem uprawnień.Stan faktyczny
Starosta zatwierdził zmianę stałej organizacji ruchu na drodze gminnej, wprowadzając ruch jednokierunkowy i odpowiednie oznakowanie. Skarżący, właściciel nieruchomości i przedsiębiorca prowadzący działalność przy tej ulicy, zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, wskazując na utrudnienia w dojeździe do posesji i prowadzeniu działalności. Wskazali również na błędy w projekcie organizacji ruchu. Starosta w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując konieczność wprowadzenia zmian ze względów bezpieczeństwa i przepustowości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził nieważność zaskarżonego aktu, zasądził od Starosty na rzecz skarżących zwrot uiszczonego wpisu oraz zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi G. H. i P. D. na zarządzenie Starosty z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia zmiany stałej organizacji ruchu I. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu, II. zasądza od Starosty na rzecz skarżących G. H. i P. D. kwotę po [...] ([...] złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, III. zasądza od Starosty na rzecz skarżących G. H. i P. D. solidarnie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym aktem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Starosta, dalej: "Starosta", "organ", zatwierdził bez uwag zmianę stałej organizacji ruchu drogowego na drodze gminnej [...] - ul. [...] w B. zgodnie z załączonym projektem.
W podstawach prawnych wydanego aktu organ wskazał na § 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz.U. z 2017 r., poz. 784 t.j.), dalej "rozporządzenie z dnia 23 września 2003 r.", w związku z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, dalej "p.r.d.".
Zatwierdzoną organizacją ruchu wprowadzony został ruch jednokierunkowy od ul. [...] do ul. [...]. Na ul. [...] od strony ul. [...] ustawiono znak D-3 "droga jednokierunkowa", a od strony ul. [...] B-2 "zakaz wjazdu". Natomiast na ul. [...] przed skrzyżowaniem z ul. [...] ustawiono odpowiednio znaki B-21 - "zakaz skręcania w lewo" i B-22 - "zakaz skręcania w prawo" oraz znaki D-1 "droga z pierwszeństwem".
Zatwierdzenie w dniu [...] kwietnia 2021 r. organizacji ruchu zapoczątkował złożony w dniu 15.06.2020 r. do Starostwa Powiatowego w C. wniosek V. P. , dalej "projektant", działającego w imieniu zarządcy drogi. Projekt ten zawierał rozwiązanie polegające na zmianie stałej organizacji ruchu drogowego poprzez całkowitą likwidację zakazów zatrzymywania się po obu stronach jezdni (likwidacja znaków B-36). Ponadto zmiana miała również na celu wprowadzenie ograniczenia w postaci dopuszczenia do ruchu na przedmiotowej drodze jedynie pojazdów o masie do 3,5 t poprzez ustawienie znaku B-18 i tabliczki T-0 "nie dotyczy dojazdów do posesji i służb komunalnych".
Starosta przed wydaniem stosownej opinii, zwrócił się o pomoc do Komisji ds. analizy bezpieczeństwa ruchu drogowego działającej przy Powiatowej Radzie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w C., dalej "Komisja", powołanej na podstawie zarządzenia Starosty nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Komisja w sprawozdaniu z dnia 30.06.2020 r., na podstawie przeprowadzonej w dniu 30.06.2020 r. wizji lokalnej stwierdziła, że zarówno obecna, jak i projektowana organizacja ruchu drogowego ze względu na parametry geometrii drogi spowoduje brak właściwej przepustowości ruchu pojazdów. Ponadto wskazano brak podstaw do ograniczenia tonażowego ruchu pojazdów na przedmiotowej drodze. Komisja zaproponowała również rozważenie rozwiązania w postaci wprowadzenia na przedmiotowej drodze ruchu jednokierunkowego.
Wobec powyższego projektant w dniu 21.07.2020 r. wycofał złożony wniosek wraz z projektami organizacji ruchu drogowego.
Następnie w dniu 17.08.2020 r. do Starostwa Powiatowego wpłynął kolejny wniosek projektanta o zaopiniowanie projektu zmiany stałej organizacji ruchu drogowego na ul. [...] w B. W przedmiotowej dokumentacji zaprojektowano wprowadzenie na ul. [...] ruch jednokierunkowy z wlotem od ul. [...] wraz z możliwością zatrzymywania się po obu stronach jezdni.
W pismach z dnia 26 sierpnia 2020 r. i z dnia 22 września 2020 r. Dyrektor Wydział Infrastruktury, Rolnictwa i Rozwoju Regionalnego w Z. Urzędzie Wojewódzkim w S. w oparciu o przepisy art. 10 ust. 2 i 5 "p.r.d." oraz przepis § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. zwrócił m.in. uwagę na konieczność współdziałania z zarządcą drogi w omawianym zakresie.
W odpowiedzi w piśmie z dnia 5 września 2020 r. Starosta poinformował m.in., że projekt zatwierdzany będzie przez Marszałka Województwa Z. jako organ zarządzający drogą krzyżująca się – wyższej kategorii.
W dniu 5.10.2020 r. na wniosek Wójta [...] zorganizowane zostało spotkanie, w którym uczestniczyli członkowie Komisji oraz mieszkańcy ul. [...]
w B. . Wobec rozbieżności zdań wśród mieszkańców ul. [...] (część mieszkańców wnioskowała o wprowadzenia ruchu jednokierunkowego, zaś druga część mieszkańców o pozostawienie ruchu dwukierunkowego) Komisja w sprawozdaniu z dnia 08.10.2020 r. stwierdziła, iż pozytywnie opiniuje rozwiązanie przedstawione w projekcie, jako rozwiązanie bezpieczne i utrzymujące właściwą przepustowość i płynność ruchu na przedmiotowej drodze. Ponadto wobec stwierdzonej różnicy zdań zaproponowała zarządcy drogi rozważenie wprowadzenia ruchu dwukierunkowego pod rygorem wprowadzenia na całej długości drogi - ul. [...] zakazu zatrzymywania się (znaku B-36).
Starosta w odpowiedzi na w/w wniosek w piśmie z dnia 08.10.2020 r. pozytywnie zaopiniował przedmiotowe rozwiązanie sugerując, iż również właściwym będzie rozwiązanie w postaci wprowadzenia na ul. [...] ruchu dwukierunkowego wraz z zakazem zatrzymywania się na całej długości drogi, o czym poinformowano w piśmie z dnia 08.10.2020 r. Z. Urząd Wojewódzki.
Następnie w dniu 29.01.2021 r. w Starostwie Powiatowym zarejestrowano wniosek projektanta o zatwierdzenie zmiany stałej organizacji ruchu drogowego na przedmiotowej drodze gminnej. Do wniosku dołączone zostało m.in. pismo Wójta [...] z dnia 24 listopada 2020 r. wskazujące na pozytywną opinię zmiany jednokierunkowej organizacji ruchu drogowego przez Gminę jak również przez Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego i Komisji Stałych.
Od wymienionego na wstępie aktu zatwierdzającego z dnia 14.04.2021 r., działając przez radcę prawnego, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w S. złożyli G. H. i P. D., dalej "skarżący".
Zarzucając mu:
- naruszenie art. 10 ust. 5 p.r.d.
- naruszenie § 3 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r.
W oparciu o tak formułowane zarzuty wnieśli o stwierdzenie nieważności aktu, zasądzenie na rzecz skarżących od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący w pierwszej kolejności wskazując na interes prawny we wniesieniu skargi powołali się na uchwałę NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. oraz brzmienie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 820 ze zm. - dalej: "u.s.p.") podali, że G. H. jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (zabudowana działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr [...], a skarżący P. D. prowadzi przy ul. [...] działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego towarów.
Skarżący podkreślili, że wprowadzenie jednokierunkowej drogi powoduje bardzo znaczne niedogodności w zakresie dojazdu do ich posesji polegające na tym, że w celu dotarcia do nich będą oni musieli przejechać ulicą M. aż do zjazdu na ul. [...], następnie wjechać na ul. [...] i dopiero z tej ulicy będzie możliwy wjazd na ul. [...]. Powoduje to konieczność nadłożenia prawie 1 km drogi, w sytuacji, gdy ul. [...] ma długość jedynie ok. 180 m, a nieruchomość skarżącej jest położona bardzo blisko zjazdu z drogi wojewódzkiej - ul. [...].
Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że mieszkańcy ul. [...] nigdy nie zwracali się z wnioskiem o zmianę organizacji ruchu, ponieważ właśnie z powodu ww. okoliczności, taka potrzeba nie istnieje. Na ulicy [...] nigdy nie było nawet kolizji, nie mówiąc o wypadku. Pomimo ruchu dwukierunkowego czują się tam bezpiecznie, ze względu chociażby na małe natężenie ruchu - na tej ulicy na stałe zamieszkują cztery rodziny. Z uwagi na to, aby nie narażać się na niebezpieczeństwo jakie stanowi ruch na drodze wojewódzkiej [...] (ul. M. ), ulicą J. dojeżdżają do szkoły i kościoła dzieci rowerem, co nie będzie możliwe gdyby proponowany projekt (ruch jednokierunkowy) wszedł w życie. Wracając codziennie z pracy itp. mieszkańcy ulicy [...] będą zmuszeni do nadrabiania dodatkowego odcinka drogi, zamiast zjechać bezpośrednio do posesji.
Według skarżących istotną okolicznością w sprawie jest to, że w projekcie organizacji ruchu wskazano błędnie, że szerokość jezdni przy ul. [...] wynosi 5 m, tymczasem faktycznie jest to ok. 6,10 m (wydruk z mapy na Geoportalu). Wskazanie w projekcie błędnego parametru technicznego ma znaczący wpływ na wysuwany wniosek o braku przepustowości ruchu, którego to mieszkańcy tej ulicy nie stwierdzają. Jednocześnie w projekcie zmiany organizacji ruchu w pkt 1.3 stwierdza się, że "ul. [...] jest drogą publiczną kategorii L. Na drodze dominuje ruch lokalny. Wzdłuż drogi po obu stronach znajduje się chodnik o szerokości 2,0 m, na którym występuje niewielki ruch pieszych". Projekt więc nie przewiduje zakazu postoju ani po prawej, ani po lewej stronie jezdni. Jest to sprzeczne z ustaleniami Komisji, gdzie w protokole z 30 czerwca 2020 r. stwierdzono, że "Proponowana organizacja ruchu zapewniająca zniesienie całkowite zakazu zatrzymywania się pojazdów (na całej długości) jeszcze bardziej pogłębi problem braku właściwej przepustowości ruchu na przedmiotowej drodze. Nie będzie wówczas całkowicie braku możliwości wyminięcia się pojazdów jadących po ul. [...]".
Podsumowując zamknięcie wjazdu do swoich posesji od strony drogi wojewódzkiej skarżący wskazali na znaczące utrudnienie funkcjonowania mieszkańców w ich codziennym życiu. Wprowadzenie jednokierunkowej organizacji ruchu na ul. [...] ograniczy ponadto swobodne prowadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej.
Skarżący dodali, że wpływ na organizację ruchu mają czynniki wymienione w § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. Właściwą organizację ruchu stanowi zatem zespół czynników mających bezpośredni wpływ na ruch drogowy w kontekście jego bezpieczeństwa. Realizacja celu, jakim jest bezpieczny ruch na drodze, zależy od poziomu merytorycznego projektu organizacji ruchu, a więc dokumentacji przedkładanej organowi właściwemu do jej zatwierdzenia. W myśl bowiem § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. przez projekt organizacji ruchu rozumie się dokumentację sporządzoną w celu zatwierdzenia organizacji ruchu przez właściwy organ zarządzający ruchem. Organ zarządzający ruchem zatwierdza organizację ruchu na podstawie złożonych projektów (§ 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia). Elementy, jakie powinien zawierać projekt organizacji ruchu, zostały wymienione w § 5 ust. 1 rozporządzenia. Jednym z koniecznych elementów projektu jest opis techniczny zawierający charakterystykę drogi i ruchu na drodze. Ten element projektu stałej organizacji ruchu ściśle się wiąże z uzasadnieniem dla umieszczenia w drodze znaków drogowych wprowadzających ograniczenia.
Z kolei powołując się na § 8 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r.
i wskazując, że z przepisu tego wynika, że zatwierdzenie organizacji ruchu nie jest i nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną skarżący wskazali, że organ zarządzający ruchem może podjąć jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w § 8 ust. 2, w tym wprowadzić do projektu zmiany. Prawodawca wymaga zatem od organu merytorycznej analizy projektu, a więc oceny jego rzetelnego sporządzenia, zgodnie
z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.
W ocenie skarżących zaprezentowany projekt zmiany organizacji ruchu przy ul. [...] w B. nie może zostać uznany za wystarczający, zawiera bowiem istotne błędy. W projekcie tym błędnie określono szerokość jezdni, co ma istotny wpływ na ocenę, czy na danej ulicy powinien odbywać się ruch jednokierunkowy, czy dwukierunkowy. Wprowadzenie ruchu jednokierunkowego będzie stanowić bowiem znaczne utrudnienie w prowadzeniu działalności gospodarczej skarżącego jak też w życiu codziennym mieszkańców posiadających swoje domy przy tej ulicy, a w zamian nie uzyska się żadnych korzyści polegających na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego w tym miejscu.
W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie w całości.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że przy zatwierdzaniu zmian wziął pod uwagę zarówno geometrię drogi i związaną z nią przepustowością, natężenie ruchu (KRI), oraz kwestie merytoryczno-prawne związane z zawartością przedmiotowego projektu.
Starosta stwierdził, iż zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U.
z 2016 r., poz. 124 ze zm.), droga klasy L powinna posiadać pasy ruchu o szerokości 2,75m. W przypadku drogi dwukierunkowej oznaczałoby to, że minimalna szerokość jezdni w przedmiotowym miejscu winna wynosić 5,5 m. Szerokość ta może być maksymalnie zmniejszona do 5 m (§ 15 ust. 4 Rozporządzenia). Ponadto dopuszczając możliwość zatrzymywania się pojazdów na przedmiotowej drodze, mając na uwadze wysokość zastosowanych krawężników, uniemożliwiającą wjazd jednym kołem na chodnik, należy zapewnić dodatkową szerokość jezdni dla zatrzymujących się pojazdów. Minimalna szerokość miejsca postojowego określona została jako 2,5m (§ 116 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia). Dlatego też zarówno szerokość jezdni wskazana w projekcie jako 5 m (pozytywnie zaopiniowana przez zarządcę drogi jako zgodna ze stanem faktycznym), czy wyższa (jak wskazuje skarżący - 6,1 m) nie zezwala na zastosowanie ruchu dwukierunkowego wraz z możliwością zatrzymywania się na przedmiotowej drodze. Zatem biorąc pod uwagę natężenie ruchu, urbanistykę (zagospodarowanie terenu - budynki mieszkalne, budynki gospodarcze, budynki w których prowadzona jest działalność gospodarcza i rolnicza), zdaniem organu, właściwym jest umożliwienie zatrzymywania się pojazdów na przedmiotowej drodze. Powyższe, zdaniem organu, powodować będzie brak ograniczenia swobody działalności gospodarczej dla przedsiębiorców prowadzących działalność przy ul. [...].
Ponadto Starosta wskazał, iż ul. [...] posiada nachylenie (wzniesienie)
w kierunku ul. [...], a skrzyżowanie z ul. [...] jest skrzyżowaniem niebezpiecznym dla pojazdów wyjeżdżających z ul. [...] (brak zapewnienia odpowiedniej widoczności), jak i dla całokształtu bezpieczeństwa ruchu drogowego (dzieci uczęszczające do szkoły wzdłuż ulicy [...]). Dlatego też mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż właściwym było wprowadzenie rozwiązania mającego na celu wlot na ul. [...] od strony ul. [...] a niżeli ruch
w kierunku przeciwnym.
Zdaniem Starosty za wprowadzeniem ruchu jednokierunkowego na przedmiotowej drodze przemawiało również ukształtowanie sieci drogowej na terenie miejscowości B.. Wprowadzenie zakazu wjazdu na ul. [...] od strony ul. [...] zdaniem zarządzającego ruchem na drodze gminnej, nie wprowadza jakiegokolwiek znaczącego utrudnienia dla mieszkańców u. J. czy też całej miejscowości B.. Istnieje bardzo dobry dojazd do przedmiotowej drogi od strony ul. [...] poprzez wskazaną przez skarżących ul. [...]. Natomiast wprowadzone rozwiązanie nie utrudni swobodnego przemieszczania się pojazdów po przedmiotowej ulicy jak i zezwoli na możliwość zatrzymywania się na niej.
W ocenie organu chybionym jest zarzut skarżącego wskazujący na nieuwzględnieniu ustaleń Komisji w przedmiotowym projekcie, powołującego się na sprzeczność z ustaleniami Komisji z protokołu z dnia 30 czerwca 2020 r., albowiem przedmiotowe ustalenia dotyczyły analizy projektu zmieniającego organizację ruchu drogowego złożonego w dniu 15.06.2020 r., który dopuszczał ruch dwukierunkowy
i możliwość zatrzymywania się pojazdów. Natomiast zatwierdzona przez Starostę organizacja ruchu drogowego dotyczy wprowadzenia ruchu jednokierunkowego.
Dlatego też, w ocenie Starosty przy organizacji ruchu drogowego nie należy brać pod uwagę interesów pojedynczych mieszkańców, lecz całokształt szeroko pojętego bezpieczeństwa ruchu drogowego. Spotkanie/debata z mieszkańcami, jaka odbyła się w dniu 5.10.2020 r. wprost wykazała rozbieżności spojrzenia na przedmiotowe zmiany wśród mieszkańców zamieszkujących przy ul. [...], jak i prowadzących taką działalność gospodarczą. Jasnym jest dla organu, że jakiekolwiek wprowadzone zmiany (czy to zgodne z myślą skarżących, czy zgodne z myślą innych mieszkańców) spowodują niezadowolenie i sprzeciw wśród części z nich. Dlatego też Starosta, zatwierdzając zmianę organizacji ruchu drogowego brał pod uwagę przede wszystkim wskazane wyżej argumenty, opierając się na głosie doradczym Komisji ds. analizy bezpieczeństwa ruchu drogowego działającej przy Powiatowej Radzie Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w C..
W dodatkowym stanowisku z dnia 27 grudnia 2021 r. skarżący nie zgodzili się
z interpretacją organu dotyczącą § 15 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. co do szerokości pasów ruchu przedmiotowej drogi. Ponadto wskazali, że wszyscy mieszkańcy ul. [...] wyrażali zgodę na utrzymanie w jej obrębie zakazu zatrzymywania się przy utrzymaniu drogi dwukierunkowej, tak aby mogli wjeżdżać na swoją ulice od ul. [...]. Było to drugie rozwiązanie, bardzo bezpieczne, zaproponowane przez Powiatową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego w C.. Tymczasem, w ocenie skarżących, w interesie jednego tylko właściciela nieruchomości wprowadzono drogę jednokierunkową, tak aby mógł on parkować pojazdy przy tej ulicy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji sądu administracyjnego oraz postępowanie w sprawach poddanych temu sądowi kontroli został określony przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.– dalej jako: "p.p.s.a.").
Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest zmiana organizacji ruchu na drodze gminnej nr 695001Z - ul. [...] w B. , gmina B., w zakresie umieszczenia na skrzyżowaniu z ul. [...], stanowiącej drogę powiatową nr [...], znaku D-3 "droga jednokierunkowa", a na skrzyżowaniu od strony ul. [...], będącej drogą wojewódzką nr [...], znaku B-2 "zakaz wjazdu". Dodatkowo na ul. [...] przed skrzyżowaniem z ul. [...] przewidziano umieszczenie odpowiednio znaków B-21 - "zakaz skręcania w lewo" i B-22 - "zakaz skręcania w prawo" oraz znaków D-1 "droga z pierwszeństwem".
Podstawą materialnoprawną wydanego aktu stanowiły na dzień jego wydania przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.) oraz Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem.
W myśl art. 10 ust. 5 p.r.d. starosta zarządza ruchem na drogach powiatowych i gminnych, z zastrzeżeniem ust. 6. Natomiast ust. 4 tego przepisu stanowi, że marszałek województwa zarządza ruchem na drogach wojewódzkich, z zastrzeżeniem ust. 6.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że zaskarżony akt podlega kognicji sądu administracyjnego. Uchwałą z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. I OPS 14/13 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przesądził, że zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ jednostki samorządu terytorialnego wskazany w art. 10 ust. 4, 5, 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 i § 8 ust. 2 pkt 1 przywołanego wyżej rozporządzenia jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. W uzasadnieniu do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że prawo do zaskarżenia zatwierdzenia organizacji ruchu drogowego wynika odpowiednio z przepisów: art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1997 r. o samorządzie powiatowym.
Stosownie do art. 87 ust. 1 u.s.p., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie
z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Z powyższego przepisu wynika, że prawo wniesienia skargi na zatwierdzenie organizacji ruchu drogowego służy każdemu, czyjego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.
W ocenie Sądu, skarżący wykazali, iż na skutek zatwierdzenia przedmiotowej stałej zmiany organizacji ruchu mieli interes prawny do wniesienia skargi.
Jak wynika z akt sprawy wprowadzenie przedmiotowej organizacji ruchu w postaci ruchu jednokierunkowego i związanego z tym oznakowania nastąpiło na drodze dojazdowej do posesji należącej jako współwłasność do skarżącej (wydruk księgi wieczystej) i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego (wydruk z CEIDG) oraz dotyczyło zakazu wyjazdu pojazdów z ul. [...] w ul. [...].
Powyższe okoliczności nie zostały przez organ zakwestionowane, zaś zdaniem Sądu, zmiana organizacji ruchu ma wpływ na wykonywanie prawa własności przez skarżącą i możliwość wykonywania transportu drogowego związanego z prowadzoną przez skarżącego działalnością, a więc ma wpływ na sferę ich praw i obowiązków, co obliguje do przyjęcia, że skarżącym przysługuje legitymacja skargowa.
Spełnienie przesłanki wynikającej z art. 87 ust. 1 u.s.p. umożliwia przejście do merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu, która to wykazała, że akt ten narusza prawo materialne.
Warunki sporządzania, opiniowania zatwierdzania i wprowadzenia organizacji ruchu uregulowane zostały w rozporządzeniu z dnia 23 września 2003 r., wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 10 ust. 12 p.r.d. W myśl jego § 3 ust. 1 pkt 3 organ zarządzający ruchem zatwierdza organizację ruchu na podstawie złożonych projektów organizacji ruchu. Przez projekt organizacji ruchu rozumie się dokumentację sporządzoną w celu zatwierdzenia stałej, zmiennej albo czasowej organizacji ruchu przez właściwy organ zarządzający ruchem albo właściwy podmiot zarządzający drogą wewnętrzną (§ 1 ust. 2 pkt 2). Szczegółowe zasady zatwierdzania projektu zostały uregulowane w § 8 ww. tego rozporządzenia. Z przepisu tego wynika, że zatwierdzenia organizacji ruchu nie jest i nie może być czynnością mechaniczną i arbitralną, gdyż prawodawca wymaga od organu merytorycznej analizy projektu. Organ zarządzający ruchem w wyniku tej analizy może: 1) zatwierdzić organizację ruchu w całości lub w części bez zmian lub po wprowadzeniu zmian lub wpisaniu uwag dotyczących wdrożenia organizacji ruchu; 2) odesłać projekt w celu wprowadzenia poprawek; 3) odrzucić projekt (co ma miejsce obligatoryjnie w przypadku stwierdzenia, że projektowana organizacja ruchu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego albo niezgodności projektu z przepisami dotyczącymi warunków umieszczania na drogach znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, a fakultatywnie w przypadku niezgodności projektowanej organizacji ruchu z założeniami polityki transportowej lub potrzebami społeczności lokalnej bądź nieefektywności projektowanej organizacji ruchu).
Według § 4 ust. 1. rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. podstawą do wprowadzenia organizacji ruchu na nowo wybudowanej drodze lub jej zmiany na drodze istniejącej jest zatwierdzenie organizacji ruchu przez organ zarządzający ruchem albo podmiot zarządzający drogą wewnętrzną.
Z kolei w § 6 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. wskazano, że:
1. Organizację ruchu zatwierdza, na podstawie złożonego projektu organizacji ruchu, organ zarządzający ruchem albo podmiot zarządzający drogą wewnętrzną właściwy dla danej drogi.
2. Organizację ruchu na skrzyżowaniu dróg o różnych organach zarządzających ruchem zatwierdza organ zarządzający ruchem właściwy dla drogi wyższej kategorii.
3. W przypadku zamknięcia drogi dla ruchu lub wprowadzenia na drodze ograniczenia ruchu powodującego konieczność prowadzenia objazdów drogami różnej kategorii, czasową organizację ruchu zatwierdza organ zarządzający ruchem właściwy dla drogi, na której wprowadzono ograniczenia.
Jak wynika z treści § 4 ust. 1 i § 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia zmiana organizacji ruchu na drodze istniejącej wymaga zatwierdzenia organizacji ruchu przez organ zarządzający ruchem, natomiast organizację ruchu na skrzyżowaniu dróg o różnych organach zarządzających ruchem zatwierdza organ zarządzający ruchem właściwy dla drogi wyższej kategorii. Z dołączonego do akt administracyjnych załącznika graficznego do projektu organizacji ruchu sporządzonego w skali 1:500 wynika m.in., że w przedmiotowej zmianie organizacji ruchu przewidziano na skrzyżowaniu z drogą wojewódzką nr [...] umieszczenie znaku B-2 "zakaz wjazdu", jak i że na ul. [...] przed skrzyżowaniem z ul. [...] ustawiono odpowiednio znaki B-21 - "zakaz skręcania w lewo" i B-22 - "zakaz skręcania w prawo" oraz znaki D-1 "droga z pierwszeństwem".
W myśl powołanych wyżej przepisów rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. nie ulega wątpliwości, że w stosunku do drogi wojewódzkiej nr [...] organem zarządzającym ruchem właściwym dla drogi wyższej kategorii w rozumieniu § 6 ust. 2 i § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia, czyli drogi wojewódzkiej nr [...] jest Marszałek Województwa, na co pośrednio wskazywano na ostatniej stronie skargi posługując się zwrotem "organ właściwy do jej zatwierdzenia".
Natomiast z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi nie wynika, by uczyniono zadość wymogowi zatwierdzenia organizacji ruchu przez organ zarządzający ruchem, w tym właściwy dla drogi wyższej kategorii, zarówno w zakresie nowej organizacji ruchu tj. skrzyżowania ulic J. i M. w myśl § 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia, jak i nowej organizacji ruchu w zakresie zmiany na ul. [...] przed skrzyżowaniem z ul. [...] polegającej na ustawieniu odpowiednio znaków B-21 - "zakaz skręcania w lewo" i B-22 - "zakaz skręcania w prawo" oraz znaków D-1 "droga z pierwszeństwem" w myśl § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia.
Tym samym, na tle wyżej stwierdzonych naruszeń należało uznać, że zaskarżony akt wydany został przez Starostę z przekroczeniem uprawnień. Trudno również Sądowi dostrzec w przedmiotowej sprawie przyczyn pominięcia przez Starostę powyższych uregulowań w sytuacji powołania się w podstawie prawnej wydanego zatwierdzenia na przepis § 6 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r., mając na uwadze treść pisma z dnia 5 września 2020 r., adresowanego do Z. Urzędu Wojewódzkiego w S. w którym organ ten wprost wskazał odnośnie wariantu złożonego w dniu 17 sierpnia 2020 r., że "projekt ten będzie zatwierdzany przez Marszałka Województwa Z. jako organ zarządzający drogą krzyżującą się – wyższej kategorii", jak i stanowiska Komisji powołanej przez ten organ zarządzeniem z dnia [...] lutego 2015 r., która w sprawozdaniu z dnia 8 sierpnia 2020 r. również podobną informację zamieściła.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że powołane wyżej przepisy nie uprawniały organu do zatwierdzenia stałej zmiany organizacji ruchu w zakresie skrzyżowania z drogą wojewódzką nr [...] – ul. [...], jak i w ciągu tej drogi, co świadczy o tym, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem § 4 ust. 1 i § 6 ust. 2 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. w związku z art. 10 ust. 4 p.r.d.
Zarazem Sąd nie odnosił się merytorycznie do pozostałych zarzutów skargi stwierdzając, wobec powyżej przedstawionych ustaleń, że byłoby to przedwczesne.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punktach II i III stosownie do art. 200
i 205 § 2 p.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek
w przepisie tym wymienionych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło