II SA/Sz 1184/14

Dnia 9 lutego 2015 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. C. i E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. ustalającą opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej działką [...] o pow. [...] ha położonej w obrębie [...], spowodowanej jej podziałem na pięć działek przeznaczonych pod budowę farmy wiatrowej. W dniu 3 listopada 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję wnieśli współwłaściciele nieruchomości E. C. i E. C. Skarżący, wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach złożonym na urzędowym formularzu skarżący podali, że nie mają środków finansowych które mogliby przeznaczyć na tak wysoki wpis sądowy, a sytuację pogarsza jeszcze stan zdrowia skarżącej, która jest po rozległym zawale, obecnie w trakcie leczenia. Wyjaśnili, że obniżenie wpływów z prowadzonej działalności rolniczej spowodował także spadek cen produktów rolnych i ich słaba jakość w sezonie 2013/2014. Wnioskodawcy oświadczyli, że są właścicielami [...] ha gospodarstwa rolnego i domu o pow. [...] m2, spłacają kredyt w wysokości [...] zł zaciągnięty na kupno kombajnu, w wysokości [...] zł zaciągnięty na kupno ciągnika rolniczego, płacą także raty leasingowe w wysokości [...] zł miesięcznie za suszarnię do zboża, a jedynym ich dochodem jest zasiłek chorobowy skarżącej w kwocie [...] zł, ponieważ działalność rolnicza w roku 2014 r. przyniosła stratę w wysokości [...] zł. Skarżący oświadczyli, że nie mają żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wezwaniem z dnia 23 stycznia 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawców do przedłożenia: - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu i gospodarstwa domowego, w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających posiadane zadłużenie (umowy kredytowe i harmonogramy spłat kredytów, - kserokopii decyzji dotyczącej dopłat do gruntów rolnych za ostatni rok, - kserokopii decyzji w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożyli potwierdzenie salda z dwóch rachunków bankowych według stanu na dzień 31 grudnia 2014 r., dokumenty potwierdzające m. in. wydatki ponoszone na spłatę rat kredytowych i leasingowych, zakup oleju napędowego, zapraw nasiennych, części do maszyn rolniczych, decyzję w sprawie podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości, decyzję w sprawie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego. Wnioskodawcy oświadczyli, że największe wydatki ponoszą wiosną i latem, a nie w okresach zimowych, dlatego przedkładają dokumenty z ostatnich 12 miesięcy wskazujące na ponoszone przez nich najbardziej znaczące wydatki. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego lub całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny. Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, po rozważeniu wniosku w aspekcie przesłanek ustawowych, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należało stwierdzić, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób przekonujący, by nie byli w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie [...] zł, czy ewentualnych dalszych opłat sądowych bez uszczerbku w koniecznych kosztach ich utrzymania. Skarżąc podali w urzędowym formularzu, że jedynym ich dochodem jest renta skarżącej w kwocie [...] zł, ponieważ prowadzone przez nich gospodarstwo rolne o pow. [...] ha przynosi straty, a nie mają żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, poza kupionym na kredyt kombajnem zbożowym i ciągnikiem rolniczym. Płacą także raty leasingowe za suszarnię do zboża. Przede wszystkim, wnioskodawcy nie przedłożyli wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu podanego w wezwaniu, a tylko potwierdzenia salda na dzień 31 grudnia 2014 r., co oznacza, że nie wykonali wezwania w tym zakresie. Nie przedłożyli także dowodów potwierdzających wydatki poniesione przez nich na utrzymanie domu. Z dokumentów potwierdzających posiadane zadłużenie wynika, że w [...] r. zawarli umowę pożyczki na kupno kombajnu zbożowego za cenę netto [...] zł, z czego znaczną część już spłacili. Pozostały do spłaty dwie raty, w kwietniu 2015 r. w wysokości [...]i we wrześniu 2015 r. w kwocie [...]. Oprócz tego wnioskodawca we wrześniu 2011 r. zawarł umowę pożyczki na kupno ciągnika rolniczego za kwotę [...] zł, a z przedłożonego harmonogramu spłat wynika, że zapłacona przez niego rata w listopadzie 2014 r. wynosiła [...] zł, taką samą kwotę zobowiązał się zapłacić w kwietniu 2015 r. Z przedłożonych faktur wynika, że miesięczna rata leasingowa za suszarnię do zboża wynosi [...] zł, ale w listopadzie 2014 r. wyniosła [...] zł. Skarżący spłacają także pożyczkę zaciągniętą w lipcu 2012 r. na cele mieszkaniowe w kwocie [...] zł, której miesięczna rata wynosi [...] zł. Posiadają także kredyt w rachunku bieżącym do kwoty [...] zł. Decyzją z dnia [...] r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skarżącej przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie [...] zł. W 2014 r. podatek od gruntów rolnych zapłacony przez skarżących przekraczał [...] zł. Z dokumentów źródłowych wynika, że np. w dniu [...] r., a więc po wniesieniu skargi do Sądu, skarżący kupił saletrę amonową za kwotę [...] zł, a w dniu [...] r. olej napędowy za kwotę [...] zł, dokonywał także innych znaczących wydatków. Z wniosku i przedłożonych dowodów wynika, iż skarżący posiadają wielkopowierzchniowe gospodarstwo rolne, otrzymują wysokie dopłaty do gruntów rolnych, spłacają wysokie raty leasingowe, raty pożyczek i kupują środki do produkcji rolnej za znaczne kwoty. Skarżący nie podali, jakie dochody uzyskują z prowadzenia gospodarstwa rolnego, udokumentowali tylko co znaczniejsze wydatki. Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że skarżący od stycznia 2013 r. prowadzi działalność usługową wspomagającą produkcję roślinną, o czym nie wspomniał w oświadczeniu złożonym w urzędowym formularzu. Należy także wziąć pod uwagę, że skarga dotyczy opłaty adiacenckiej spowodowanej wzrostem wartości nieruchomości o pow. [...] ha spowodowanego jej podziałem, którą skarżący wydzierżawili na 30 lat pod budowę turbin wiatrowych. Okoliczności te nie potwierdzają wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej skarżących, uniemożliwiającej uiszczenie wpisu sądowego od sprawy zainicjowanej ich skargą. Wprawdzie kwota wpisu sądowego w niniejszej sprawie jest dość wysoka, ale stosunkowo niska w porównaniu z innymi wydatkami wnioskodawców, którzy będą w stanie uiścić wpis sądowy od skargi, bez uszczerbku w koniecznych kosztach ich utrzymania. Należy też zauważyć, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżący będą mogli otrzymać od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania. Wniosek w tej sprawie należy złożyć Sądowi, najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 w zw. z 200 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.