II SA/Sz 1188/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku. S. P. wystąpiła o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej K.L. - córki. Do wniosku dołączyła pełnomocnictwo, upoważniające ją do występowania w imieniu córki "w sprawach o fundusz alimentacyjny oraz do odbioru świadczeń z funduszu alimentacyjnego", wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...] podwyższający alimenty na rzecz powódki K.L., zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji oraz zaświadczenia o dochodach, a także inne wymagane dokumenty. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku, odmówił przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej K.L.. W uzasadnieniu organ podał, iż dochód rodziny - w przeliczeniu na osobę w rodzinie - przekracza kwotę uprawniającą do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Od powyższej decyzji S. P. wniosła odwołanie. W odwołaniu podniosła, że jest osoba samotną i ma na utrzymaniu studiującą córkę. Z wynagrodzenia w kwocie [...] zł komornik zabiera na zaległy czynsz kwotę [...] zł. Przekroczenie dochodu o kwotę [...]zł z powodu otrzymania jednorazowej zapomogi z funduszu socjalnego (opodatkowanej) nie może powodować nie przyznania świadczeń alimentacyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. P. , utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ stwierdził, iż przepis art. 9 ustawy ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7) stanowi, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 25 roku życia albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Ustęp 2 tego artykułu przewiduje, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy). W myśl art. 2 pkt 8 ww. ustawy okresem śwadczeniowym jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. W świetle powyższej definicji, wniosek strony dotyczy okresu świadczeniowego [...]. W świetle art. 2 pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dochód rodziny oznacza dochód, o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zatem zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny, uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (odpowiednio - świadczeniowy), a zatem w rozpoznawanej sprawie dotyczy to dochodu za [...] rok. Określenie "rodzina" (art. 2, p.121) oznacza odpowiednio następujących członków rodziny :rodziców osoby uprawnionej (osobą uprawnioną jest dziecko),małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach. Natomiast dochód, w myśl art. 2 pkt 4 ustawy oznacza dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 19 ust. 3 ustawy - przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny nie wlicza się kwot otrzymanych świadczeń z tego funduszu. Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dochód - oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis ten nie daje podstaw do pomniejszenia dochodu o żadne inne składniki, w tym o kwotę zapomogi z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Dochodem są także inne dochody nie podlegające opodatkowaniu wymienione w ustawie (art. 3 pkt 1 lit. c), które w przypadku strony nie występują. W wyniku ponownego przeliczenia dochodu rodziny za [...] rok - w sposób określony w § 9 ust. 1-2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 885) ustalono, że wnioskodawczyni uzyskała dochód netto w wysokości [...] zł (sposób obliczenia: składka na ubezpieczenie zdrowotne to 9% x ([...]) = [...]; następnie [...]). Zatem miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, czyli na osobę w rodzinie przypadła kwota [...] zł, wyższa niż kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Kolegium wyjaśniło, iż przepisy regulujące prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego mają wiążący charakter, co oznacza, że żadne inne okoliczności, w tym te, o których mowa w odwołaniu strony, nie wymienione w tych przepisach, nie mogą mieć wpływu na uprawnienie do świadczenia. Powyższa decyzja została zaskarżona przez S.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] . Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na decyzję przyznającą jej na rzecz córki K.L. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Stwierdziła, że decyzja jest bardzo krzywdząca i pozbawia jej córkę środków do życia i kształcenia się. Zdaniem skarżącej, z uzasadnień obu decyzji wynika, że dochód dwuosobowej rodziny przekroczył kryterium o [...] zł w przeliczeniu na jedną osobę, natomiast córka jest przez to pozbawiona alimentów w kwocie po [...] zł miesięcznie przez okres 12 miesięcy. Skarżąca podniosła, iż jest przekonana, że odmowa prawa do świadczeń alimentacyjnych dla córki kłóci się z zasadami współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sądy administracyjne nie kierują się zasadami słuszności, czy też celowości, jak również nie oceniają kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego i nie załatwiają spraw administracyjnych np. poprzez przyznanie danego świadczenia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Skarga okazała się zasadna choć nie z przyczyn w niej podniesionych. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Ilekroć zaś w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej, oznacza to osobę uprawnioną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego (art.2 pkt 11 ww. ustawy). Bezsprzecznie w niniejszej sprawie osobą uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest K.L. Jest ona osobą pełnoletnią, na którą Sąd Rejonowy w [...] wystawił tytuł wykonawczy (karta [...] akt administracyjnych organu I instancji). S. P. nie jest przedstawicielem ustawowym K.L., a jedynie jej pełnomocnikiem. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja obarczona jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "Kpa", przesądzającą o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, bowiem podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania, w rozumieniu art. 28 Kpa, a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania. Ustanowienie przez stronę pełnomocnika (art. 32 Kpa) nie oznacza, że wynikające dla niej z przepisów prawa materialnego uprawnienia bądź obowiązki dotyczą pełnomocnika. Skierowanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji wydanej w trybie odwoławczym do ustanowionego w sprawie pełnomocnika strony jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 Kpa). Jakkolwiek organ I instancji również skierował wydaną w sprawie decyzję do S. P. , to jednak w rozstrzygnięciu prawidłowo orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej K.L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznało jednak odwołanie S. P., w treści uzasadnienia określając ją jako stronę postępowania. W tej sytuacji Sąd uznał, iż decyzja organu odwoławczego dotknięta jest wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie badał zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art.156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.