II SA/Sz 1188/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę Gmina C. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. decyzję Wojewody, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty D. odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę hali namiotowej przy ul. [...] w C., na terenie działek [...] i [...] obr. [...] C.. Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 19 kwietnia 2018 r. inwestor, G. C. wniosła o udzielenie pozwolenia na budowę hali namiotowej przy ul. [...] w C., na terenie działek nr [...] i [...] obręb [...] C.. Rozpatrując złożony wniosek Starosta D., postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] nałożył na inwestora obowiązek usunięcia stwierdzonych w przedłożonym projekcie budowlanym nieprawidłowości m.in. poprzez wykonanie projektu zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Nr X/81/15 w Czaplinku z dnia 25 czerwca 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Zacho. z 2015 r., nr 28, poz. 1964); uzupełnienie projektu budowlanego o wymagania zawarte w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2012 r. poz. 462 ze zm.); z uwagi na charakter obiektu, tj. budynek użyteczności publicznej uzgodnienie projektu pod względem wymagań higieniczno-zdrowotnych; zapewnienie sprawdzenia projektu branży konstrukcyjnej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń; wyjaśnienie wątpliwości dotyczących projektu w zakresie wskazania opisu demontażu hali oraz opisu wyposażenia budynku. Z uwagi na niewykonanie w całości nałożonego obowiązku, Starosta D. ki decyzją z dnia [...] r., nr [...] w oparciu o przepis art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202) odmówił inwestorowi zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę rzeczonej hali. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż po ponownym sprawdzeniu przedłożonego projektu budowlanego stwierdzono, że nie wykonano obowiązku sprawdzenia części konstrukcyjnej projektu przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia oraz obowiązku dostosowania projektu do postanowień m.p.z.p. miasta Czaplinek uchwalonego uchwałą nr X/81/15 Rady Miejskiej w Czaplinku z dnia 25 czerwca 2015 r. Z opisu technicznego wynika bowiem, że projektowana inwestycja stanowi obiekt budowlany o konstrukcji aluminiowo-stalowej, który będzie pokryty materiałem poliestrowym powlekanym PCW. Natomiast wg ustaleń obowiązującego planu, projektowany obiekt budowlany znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 4US, U (teren sportu i rekreacji, teren zabudowy usługowej, w tym usług oświaty i usług turystycznych) i jednocześnie w strefie "B" ochrony konserwatorskiej, na której obowiązują odpowiednie ustalenia § 3 i § 5 tego planu. Organ podał, że projektowany obiekt nie spełnia następujących zapisów obowiązującego m.p.z.p.: - § 3 pkt 14 nakazującego stosowanie tradycyjnych tynków i tradycyjnej kolorystyki; - § 3 pkt 16 zakazującego stosowania do wykończenia elewacji budynków położonych w strefie "A" i "B" materiałów (nie stosowanych historycznie) takich jak okładziny ceramiczne, z tworzyw sztucznych, blach itp., - § 5 pkt 2 lit. d ustalającego dla strefy "A" i "B" ochronę formy architektonicznej zabudowy (istniejącej i uzupełniającej), - § 5 pkt 2 lit. e ustalającego dla strefy "A" i "B" nakaz dostosowania do historycznej kompozycji przestrzennej oraz architektonicznych form zabudowy występującej na terenach sąsiednich, - § 5 pkt 2 lit. f ustalającego dla strefy "A" i "B" nakaz stosowania tradycyjnych materiałów budowlanych, przede wszystkim w pokryciach dachów i elewacjach. W odwołaniu od opisanej decyzji, inwestor zarzucił jej błędy w ustaleniach faktycznych polegające na : - przyjęciu, że projekt części konstrukcyjnej nie został sprawdzony przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń oraz, że jest on niezgodny z wymogami m.p.z.p. - naruszeniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez bezpodstawne przyjęcie, że projektowany obiekt jest budynkiem w rozumieniu obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. W motywach uzasadnienia skarżąca zaznaczyła, że projekt budowlany został podpisany przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń, dalej wywiodła, że budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadający fundamenty i dach. Tymczasem sporna hala nie posiada przegród budowlanych (rolowana osłona folii namiotowej nie stanowi przegrody budowlanej), zatem nie spełnia ustawowej definicji budynku, a tym samym ustalenia m.p.z.p. w zakresie ochrony zabytków odnoszące się do projektowanych budynków nie mają do niej zastosowania. Pomimo że kwestionowana decyzja odmowna wyczerpuje uzasadnienie w obszarze prawnym, to nie odnosi się do stanu faktycznego, tj. nie określa w jaki sposób, i w jakim zakresie poszczególne elementy projektu budowlanego hali namiotowej nie korespondują z powołanymi przepisami prawnymi. Skarżąca zaznaczyła również, że obowiązujący m.p.z.p. nie ustala zasad lokalizacji na terenie strefy "B" ochrony konserwatorskiej budowli sportowych i jednocześnie nie zakazuje ich lokalizacji, skutkiem czego wątpliwości organu nie znajdują oparcia w treści tego planu oznaczonego symbolem 4US, U. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji. Na skutek rozpoznania odwołania, Wojewoda decyzją wydaną w dniu [...] r., nr [...], w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn.zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty D. . Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, organ odwoławczy uznał stanowisko Starosty za prawidłowe, chociaż mające oparcie w innym uzasadnieniu. W ocenie Wojewody słusznie inwestor stwierdził, że projektowany obiekt budowlany nie jest budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego, w związku z czym nie mają do niego zastosowania przepisy m.p.z.p. odnoszące się do warunków zabudowy dla budynków. Przy czym, wg Wojewody, istotnym dla niniejszej sprawy jest ustalenie, czy postanowienia m.p.z.p. obowiązującego na terenie objętym inwestycją dopuszczają realizowanie spornej zabudowy. Odnosząc się do powyższego organ wyjaśnił, że akty planistyczne w sposób wiążący określają przeznaczenie, parametry, wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu. Zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych realizacja postanowień m.p.z.p. stanowi gwarancję, że nie powstanie zabudowa z nim niezgodna, a tylko taka, na którą społeczność lokalna wyraziła zgodę w procedurze uchwalania planu miejscowego. I tak na terenie działek inwestycyjnych nr [...] i [...] obowiązują postanowienia m.p.z.p. uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w Czaplinku Nr XI/81/15 z dnia 25 czerwca 2015 r., przy czym działki te położone są na terenie elementarnym oznaczonym w planie miejscowym symbolem 4US,U dla, którego w § 16 ustaleń szczegółowych w zakresie przeznaczenia wskazano: teren sportu i rekreacji, teren zabudowy usługowej w tym usług oświaty i usług turystycznych; natomiast w zakresie zagospodarowania terenu i kształtowania zabudowy ustalono dopuszczalną wysokość zabudowy – do 3 kondygnacji, nie więcej niż 16 m, dachy płaskie lub pochyłe, nachylenie połaci dachów – do 400, powierzchnię zabudowy – nie więcej niż 70% powierzchni działki budowlanej oraz powierzchnię biologicznie czynną – nie mniej niż 10% powierzchni działki budowlanej. Nadto zawarto ustalenia dotyczące zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości, skomunikowania terenu, stawki procentowej od wzrostu wartości nieruchomości, ochrony środowiska i przyrody poprzez odesłanie do postanowień § 4 planu miejscowego oraz podano, że teren położony jest w strefie "B" ochrony konserwatorskiej i obowiązują odpowiednio ustalenia § 3 i § 5 planu miejscowego. Zarówno przepisy szczegółowe, przepisy § 3 – 5 oraz pozostałe ogólne m.p.z.p. nie zawierają postanowień określających w sposób precyzyjny i jednoznaczny dopuszczalną formę zabudowy. Określają one jedynie ogólne warunki kształtowania zabudowy, w tym warunki zabudowy wymagane dla obiektów budowlanych jakimi są budynki. Za prawidłowe organ uznał stanowisko inwestora, że plan miejscowy nie określa zasad lokalizacji w strefie "B" obiektów namiotowych, jak również nie zawiera zakazów w tym zakresie. Niemniej, jednak skoro plan miejscowy nie zawiera postanowień wprost dopuszczających lokalizowanie na przedmiotowym terenie elementarnym obiektów budowlanych takich jak: namiotowe hale sportowe, to uznać należy, że realizacja zamierzonego przedsięwzięcia jest niedopuszczalna. Nie można bowiem wywieść twierdzenia przeciwnego, że skoro plan miejscowy nie zawiera zakazu lokalizowania rzeczonych obiektów, to ich usytuowanie jest dopuszczalne. Odmienne podejście mogłoby doprowadzić do dowolności w kształtowaniu przestrzeni, a w konsekwencji naruszenia przyjętej przez społeczność – w drodze uchwały podjętej przez organ reprezentujący społeczność – koncepcji zagospodarowania terenu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie inwestor wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody zarzucając jej naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 3 w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i błędne uznanie, że projekt budowlany budowy hali namiotowej przy ul. [...] w C. na terenie działek nr [...] i [...] obr. [...] C. jest niezgodny z ustaleniami zawartymi w § 3 pkt 14 i 16 oraz § 5 pkt 2 lit. d, e i f m.p.z.p. uchwalonego uchwałą Nr X/81/15 Rady Miejskiej w Czaplinku z dnia 25 czerwca 2015 r.; - prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i zaniechanie ponownego rozpoznania w całości i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją Starosty D. z dnia [...] r. odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę spornej hali namiotowej, - art. 7 K.p.a. – poprzez naruszenie zasady praworządności. Zdaniem skarżącej kluczowym aspektem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy postanowienia m.p.z.p. obowiązującego na terenie objętym inwestycją dopuszczają realizowanie spornej zabudowy. W celu wyjaśnienia powyższego pozyskano pozytywną opinię urbanistyczną dla zamierzonego przedsięwzięcia oraz stanowisko WUOZ w S. Delegatura w K., w której organ nie wnosi zastrzeżeń do formy i lokalizacji hali namiotowej, a nadto poddaje w wątpliwość co do celowości ujęcia terenu, na którym projektowana jest hala w strefie "B" ochrony konserwatorskiej, z uwagi na fakt, że w jej sąsiedztwie brak jest zabudowy historycznej, występuje tylko zabudowa współczesna budynku Szkoły Podstawowej, zabudowy wielorodzinnej Osiedla [...]. Tymczasem organ odwoławczy do wymienionych dokumentów w ogóle się nie odniósł. Skarżąca zaznaczyła, że lokalizacja spornego obiektu ma miejsce w terenie oznaczonym symbolem 4US,U, którego przeznaczenie dotyczy terenu sportu i rekreacji, terenu zabudowy usługowej, w tym usług oświatowych i turystycznych. Spełnia ona w pełnym zakresie szczegółowe ustalenia zawarte w § 16 planu, tj. jest budynkiem jednokondygnacyjnym o dachu pochyłym, przy nachyleniu połaci dachowej poniżej 40o. Stanowisko organu odwoławczego, że katalog poszczególnych przepisów obowiązującego planu miejscowego nie zawiera postanowień w sposób precyzyjny i jednoznaczny określający dopuszczalną formę zabudowy oznacza, że interpretacji podlega tej treści plan miejscowy, a dodatkowe wyjaśnienia zawarte w powołanych dokumentach w ocenie skarżącej stanowią, że zaplanowana do realizacji sporna hala jest zgodna z przepisami obowiązującego m.p.z.p. W odpowiedzi na skargę, organ nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie, wniósł o oddalenie skargi, jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza: 1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7; 4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7; 5) spełnienie wymagań określonych w art. 60 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. poz. 1529) - w przypadku inwestycji na nieruchomości wchodzącej w skład Zasobu Nieruchomości, o którym mowa w tej ustawie, oddanej w użytkowanie wieczyste lub sprzedanej w trybie określonym w art. 53 ust. 1 lub 2 tej ustawy, przeznaczonej na wynajem o czynszu najmu określonym zgodnie z przepisami rozdziału 7 tej ustawy, zwanej dalej "inwestycją KZN". Z powyższego wynika, że dopuszczalność realizacji inwestycji projektowanej na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w pierwszej kolejności uzależniona jest od zgodności projektu budowlanego z jego postanowieniami. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem obszar działki objętej inwestycją podlega postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy. Plan miejscowy, na mocy art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945), zwany dalej "u.p.z.p.", został uznany za akt prawa miejscowego, czyli zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze gminy. Przepisy planu miejscowego należy tak interpretować, aby jego zapisy tworzyły spójną oraz logiczną systemową całość. Według Sądu, kontrola legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wydanej na podstawie art. 35 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, obejmuje przede wszystkim ocenę zasadności stanowiska organów co do niezgodności projektu budowlanego z planem miejscowym. Kwestia ta, czego nie podważa również strona skarżąca, ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podkreślić należy, że przepisy i ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wiążą organ architektoniczno-budowlany prowadzący postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Kwestionowanie natomiast ustaleń miejscowego planu może się odbyć w odrębnym postępowaniu, w drodze zaskarżenia uchwały plan taki przyjmującej. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, że skarżąca zamierza zrealizować na działkach nr [...] i [...] obręb C. halę namiotową, która ze względu na swoje właściwości techniczne jest obiektem budowlanym i wymaga pozwolenia na budowę. Z akt administracyjnych sprawy oraz wyjaśnień złożonych przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie wynika, że hala namiotowa ma zostać posadowiona na terenie boiska [...]", na którym w sezonie zimowym Gmina prowadzi lodowisko wraz z wypożyczalnią sprzętu sportowego. Uchwalony przez Radę Miejska w Czaplinku w dniu 25 czerwca 2015 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Miasta Czaplinek (uchwała nr X/81/15), opublikowany w Dz.Urz. Woj. Zacho. Z 2015 r., poz. 2964, zwany dalej: "m.p.z.p." objął swoimi postanowieniami działki nr [...] i [...], które położone są na terenie elementarnym 4US,U. Przepis § 16 uchwały, zawierający ustalenia szczegółowe dla tego terenu stanowi, że jest on przeznaczony na "teren sportu i rekreacji, teren zabudowy usługowej, w tym usług oświaty i usług turystycznych" (pkt 1). W ocenie Sądu, z treści powołanego § 16 pkt 1 m.p.z.p. wynika, że nieruchomości znajdujące się na tym terenie elementarnym można przeznaczyć na tereny sportu i rekreacji, natomiast realizowana tam zabudowa może być przeznaczona na usługi, w tym usługi oświaty i usługi turystyczne. Uchwała w § 1 ust. 4 pkt 3 zawiera legalną definicję pojęcia "usługi", przez co należy rozumieć działalność, której celem jest zaspokajanie potrzeb ludności, a nie wytwarzanie metodami przemysłowymi dóbr materialnych. Boisko [...]", z racji swojego przeznaczenia, zarówno wówczas, gdy jest stricte boiskiem jak i wtedy, gdy staje się lodowiskiem stanowi teren sportu i rekreacji. Plan, w odniesieniu do terenu elementarnego 4US,U- nie przewiduje zabudowy sportowej czy zabudowy przeznaczonej na rekreację. Oznacza to, że na terenie tym nie może zostać zrealizowany obiekt budowlany przeznaczony na takie właśnie cele. Dopuszczalna jest bowiem tylko zabudowa na cele usług oświaty i usług turystycznych, a do takich celów planowany przez skarżącą obiekt budowlany nie służy. Konsekwencją powołanych wyżej ustaleń m.p.z.p. jest brak możliwości prawnych zrealizowania przez skarżącą inwestycji polegającej na budowie hali namiotowej i z tego powodu organy administracji architektoniczno-budowlanej zasadnie odmówiły zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Odnosząc się do zarzutu skargi, że organy niewłaściwie wykładają przepisy planu miejscowego zauważyć należy, że plan miejscowy został uchwalony przez organ gminy będącej jednocześnie inwestorem w niniejszej sprawie i to stosunkowo niedawno bo w 2015 roku. Należy zgodzić się z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 8 lutego 2018 r. II OSK 1657/17 (opubl. w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), na który również powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, że ład przestrzenny jest istotnym elementem obrotu gospodarczego (nieruchomości), ponieważ winien dawać gwarancję, że na danym terenie powstaną tylko takie obiekty, i tylko w takim kształcie, w jakim dopuszcza to miejscowy plan zagospodarowania terenu. Realizacja postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w procesie inwestycyjnym stanowi z jednej strony obowiązek dla inwestora, z drugiej zaś daje gwarancję zrealizowania każdego zamierzenia, które jest zgodne z planem. Stanowi również gwarancję dla właścicieli innych nieruchomości objętych planem, że nie powstanie zabudowa niezgodna z tym planem, a tylko taka, na którą społeczność lokalna wyraziła zgodę w procedurze uchwalania planu miejscowego. Gdyby - tak jak tego oczekuje strona skarżąca - organy architektoniczno- budowlane zatwierdziły przedłożony projekt budowlany i udzieliły pozwolenia na budowę hali namiotowej na terenie elementarnym, które takiej inwestycji nie dopuszcza, naruszyłyby zarówno powyższe zasady jak i obowiązujące prawo. Jakkolwiek opinie, na które powołuje się skarżąca (urbanistyczna i konserwatorska) nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to jednak zgodzić się należy z poglądem, że hala namiotowa, jako obiekt budowlany nie podlega rygorom, jakie m.p.z.p. przewiduje dla budynków zlokalizowanych w strefie "B" ochrony konserwatorskiej. W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę hali namiotowej nie jest kwestia ochrony konserwatorskiej lecz brak zgodności tego przedsięwzięcia z planem miejscowym, w szczególności z przeznaczeniem terenu 4US,U, określonym w § 16 pkt 1 m.p.z.p. Podsumowując, skoro Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, oraz przepisów postępowania, skargę Gminy C. , jako bezzasadną należało – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – oddalić.