II SA/Sz 1190/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2008r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z [...] odmówił E.M. przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci tj. P.B., R.B. i O.B. w okresie zasiłkowym od dnia [...]. do dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej u komornika sądowego w dniu [...] r., który wpłynął do organu w dniu [...]r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania tego świadczenia, ponieważ prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z ojcem swoich dzieci W.B. i wspólnie z nim je wychowuje. Organ wskazał ponadto, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z dłużnikiem alimentacyjnym W.B. wynika, że nie jest on zameldowany w mieszkaniu wnioskodawczyni, jednak na zasadzie dobrowolności zamieszkuje tam razem z konkubiną i ich wspólnymi dziećmi, ponosi częściowo koszty utrzymania mieszkania, sporządza posiłki, pali w piecu. Jednocześnie organ wskazał, że odmowa przyznania zaliczki alimentacyjnej nie oznacza utraty prawa do otrzymywania alimentów, ponieważ na ojcu dzieci nadal spoczywa obowiązek alimentacyjny zgodnie z wyrokiem sądu zasądzającym alimenty. W odwołaniu od decyzji E.M. podniosła, że jest matką samotnie wychowującą troje dzieci, a ich ojciec od chwili zasądzenia alimentów nie poczuwał się do spełniania tego obowiązku, nie bierze także udziału w wychowywaniu dzieci i nie pomaga w domu. Oświadczyła, że jest on [...] wymagającym leczenia, skazanym prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności, który tylko sporadycznie przebywa w jej mieszkaniu. Najczęściej dostaje się do mieszkania podczas jej nieobecności lub przemocą gdy jest [...]. Wskazała, że wielokrotnie zgłaszała sprawę na Policji, a samej jest jej się trudno uchronić przed jego napastliwością. Ponadto, że ponownie oświadcza, iż nie zna miejsca jego zamieszkania, sytuacji materialnej i ekonomicznej, a to że ją nachodzi, dręczy, grozi nie oznacza, że posiada informacje na jego temat. Oświadczyła, że W.B. od lat uchyla się od pracy, a jego praca dorywcza trwała [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że akta sprawy potwierdzają fakt wspólnego zamieszkiwania strony z W.B. i trójką wspólnych dzieci. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej na podstawie tytułu wykonawczego którego egzekucja jest bezskuteczna, jest osoba wychowywana przez osobę samotną, przy czym warunki te muszą być spełnione łącznie. Kolegium wskazało, że wprawdzie ojciec dzieci nie jest zameldowany w miejscu zamieszkania strony, to jednak z ustaleń organu I instancji wynika, że zamieszkuje na zasadzie dobrowolności z konkubiną i wspólnymi dziećmi. Sytuacje tę potwierdzają m. in. sąsiedzi i sam W.B., a także wnioskodawczyni która ubiegając się o pomoc społeczną w dniu [...] r. w składzie rodziny wymieniła W.B. i podała jego dochody. Dlatego organ odwoławczy stwierdził, że E.M. wychowująca troje dzieci z ich rodzicem nie może być uznana, w świetle art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za osobę samotnie wychowującą dzieci, tym samym nie jest uprawniona do zaliczki alimentacyjnej na dzieci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie E.M. podniosła, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ I instancji było pobieżne, a jego celem nie było dojście do prawdy, a jedynie załatwienie sprawy w jak najszybszy sposób. Skarżąca zaprzeczyła, że w składzie rodziny wymieniła W.B. i podała jego dochody. Wskazała ponadto, że organ oparł swoje ustalenia głównie na stwierdzeniu W.B. o wspólnym zamieszkiwaniu, jednakże jego oświadczenie nie jest wiarygodne ponieważ jest to osoba chora na [...], skazana prawomocnym wyrokiem, uchylająca się od odbycia kary pozbawienia wolności, całkowicie nieodpowiedzialna i zdegradowana. Wskazała, że naruszają prawo oświadczenia sąsiadów, jakoby zamieszkiwała wspólnie z B., oraz, że wywiad środowiskowy został przeprowadzony pobieżnie a ustalone na podstawie wywiadu fakty są niezgodne z prawdą. Podniosła, że nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy tj. wywiadem środowiskowym, oświadczeniami sąsiadów, oświadczeniem W.B., co narusza jawność, przejrzystość i bezstronność postępowania. Wskazała, że zaskarżona decyzja oparta jest jedynie na wcześniejszych postępowaniach i dokumentach zgromadzonych w ich trakcie, przed wydaniem decyzji nie badano prawidłowości poprzednio zgromadzonych dowodów, nie przeprowadzano innych a jedynie odniesiono się do przepisów i poprzednio zgromadzonej dokumentacji. Organ w wydanej decyzji nie wziął pod uwagę argumentów przedstawionych przez skarżącą i nie ustosunkował się do nich. Skarżąca ponownie oświadczyła, że od lat samotnie wychowuje dzieci i spełnia wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że skarga jest zasadna. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych zostały określone w ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 ze zm.). Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...] zł (art. 7 ust. 2 ustawy). Osobą uprawnioną do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej, w myśl art. 2 pkt 5 lit. a powołanej ustawy, jest osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Ustawową definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 z późn. zm.). W myśl art. 3 pkt 17a tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Z treści tej definicji wynika, że z zakresu pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko wyłączeniu podlegają panny, kawalerowie, wdowy, wdowcy, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoby rozwiedzione, jeżeli wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 z późn. zm.), organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą m. in. zasady postępowania zawarte w artykułach 7 i 77 § 1 kpa, w myśl których organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszym postępowaniu wszystkie ww. przepisy zostały naruszone, organy administracji ustaliły bowiem, że osoba ubiegająca się o zaliczkę alimentacyjną mieszka z ojcem swoich dzieci, pomimo że skarżąca ustalenie to kwestionowała zarówno w odwołaniu od decyzji jak i skardze do sądu. W odwołaniu od decyzji, wskazywała, że W.B. jedynie sporadycznie przebywa w miejscu jej zamieszkania, przy czym dostaje się do mieszkania podczas jej nieobecności lub przemocą [...], co wielokrotnie zgłaszała Policji. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do powyższych zarzutów, czym naruszył art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu decyzji wskazał jedynie, że z ustaleń organu I instancji wynika, że W.B. zamieszkuje na zasadzie dobrowolności z konkubiną i wspólnymi dziećmi. Powołał się na zeznania sąsiadów, W.B. i oświadczenie skarżącej złożone w dniu [...] r. w organie I instancji. Wywiad środowiskowy został przeprowadzony [...]r. i pomimo wnoszonych przez skarżącą zarzutów zawartych w odwołaniu nie została przez organ odwoławczy zweryfikowany do czego zobowiązuje go § 14 ust.2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005. r. Nr 105, poz. 881). A nadto z wywiadu tego, nie wynika kto z sąsiadów skarżącej udzielił informacji dotyczącej wspólnego zamieszkiwania W.B. z E.M. z dziećmi. W aktach administracyjnych brak jest także oświadczenia skarżącej z dnia [...] r., na które powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uznanie w oparciu o tak nikłe ustalenia faktyczne, że skarżąca mieszka i wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem, stanowi naruszenie art. 77 i 80 kpa nakazujących organowi administracji publicznej zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ponadto w aktach administracyjnych brak jest dowodu, że skarżącej umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w obu instancjach, co narusza art. 10 i art. 81 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy bezspornie ustalić, czy W.B. faktycznie mieszka i wychowuje dzieci wspólnie ze skarżącą, czy też jak twierdzi skarżąca dostaje się do jej mieszkania podczas jej nieobecności [...] i czy rzeczywiście zgłaszała sprawę Policji. Ponadto należy stronie umożliwić branie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności przed wydaniem decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wynika z regulacji zawartej w art. 152 tej ustawy.