II SA/Sz 1190/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi P. I. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o nakazie rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego P. I. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. I. (zwanej dalej: "Skarżącą") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...], odmawiającej wydania decyzji o nakazie rozbiórki napowietrznej sieci elektroenergetycznej, usytuowanej w pobliżu budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na terenie dz. nr [...] przy ul. [...] w P. (stanowiącej współwłasność J. I. oraz P. I.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dnia 25 kwietnia 2013 r. do PINB w P. wpłynęło podanie skarżącej z dnia 22 kwietnia 2013 r., o nakazanie E. O. sp. z o.o. w P., wykonania rozbiórki sieci elektrycznych wraz ze słupami, przebiegających nad nieruchomością przy ul. [...] w P. oraz w jej zbyt bliskim sąsiedztwie, jako wybudowanych bez pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego ustalił, że przedmiotowa sieć elektroenergetyczna wybudowana została legalnie i decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, odmówił wydania decyzji o nakazie rozbiórki sieci elektroenergetycznej. W wyniku rozpatrzenia odwołania P. I. (zwanego dalej: "Skarżącym"), ZWINB w S. decyzją z dnia [...] znak: [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w rezultacie rozpatrzenia skargi P. I. na powyższą decyzję, prawomocnym wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 264/16, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w P.. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż przedwczesna jest ocena organów nadzoru budowlanego, że decyzja z [...]. zatwierdzająca plan realizacyjny jednocześnie była decyzją o pozwoleniu na budowę. Decyzja ta, w miejscach przeznaczonych na konkretne rozstrzygnięcie, zawiera puste miejsca oraz kreski i znaki. Zdaniem Sądu uwadze organów orzekających w sprawie uszło również, że w znajdującej się w aktach kserokopii projektu technicznego dwukrotnie jest mowa o decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, a nie o pozwoleniu na budowę. Organ nie rozważył ponadto czy dla oceny decyzji z dnia [...] ma znaczenie, a jeżeli tak, to jakie, okoliczność, że ww. projekt techniczny sporządzony został w P. w styczniu 1979 r., a zatem już po wydaniu tej decyzji. Organ prowadzący postępowanie wyjaśniające w zasadzie poprzestał na materiałach pozyskanych od inwestora i wykonawcy, ograniczając swoją aktywność w wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla sprawy do zwrócenia się do archiwum z zapytaniem o dokumenty. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd podał, że rzeczą organu będzie wykazanie czy sporna inwestycja wykonana została na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji w oparciu o odnalezioną w archiwum Z. Urzędu Wojewódzkiego uwierzytelnioną kopię decyzji z [...] nr [...] (z treści której wykreślono jedynie zapis "ustala się" pozostawiając zapis "zatwierdza się - udziela się") oraz uwierzytelnioną kopię informacji o terenie z dnia [...] znak: [...] Sz. [...] ustalił, że napowietrzna sieć elektroenergetyczna 110 kV G. - P./PKP/ - S. została wykonana w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę i nie stanowi samowoli budowlanej, w stosunku do której organ nadzoru budowlanego mógłby wydać decyzję o nakazie jej rozbiórki. W tej sytuacji organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił wydania decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowej linii elektroenergetycznej. Odwołanie od ww. decyzji złożyła Skarżąca wnosząc o jej uchylenie i nakazanie rozbiórki przedmiotowej linii. W odwołaniu zarzucono błędne ustalenie, że dokumenty sporządzone w latach 1978 - 80, w postaci zaświadczenia Kierownika Zarządu Gospodarki w P., decyzji Wojewody S. z dnia [...] stanowiły pozwolenie na budowę w rozumieniu art. 28 prawa budowlanego z roku 1974. Dodatkowo zarzuciła pominięcie wytycznych WSA w Szczecinie zawartych w wyroku z dnia 20 października 2016 r., które nakazywały uzyskanie dodatkowych dokumentów pozwalających na ocenę czy decyzja z dnia [...] była decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny, czy też jednocześnie była decyzją udzielającą pozwolenia na budowę. Niezrozumiałe dla strony skarżącej było stanowisko E. O., która twierdzi, że z powodu upływu czasu i licznych reorganizacji nie zachowała podstawowych i źródłowych dokumentów, które mają potwierdzić jej prawo do budowy, a następnie korzystania z linii. W jej ocenie dokumenty powykonawcze nie mogą stanowić dowodu legalności budowy, gdyż stwierdzają jedynie jakie prace zostały wykonane i na jakim obszarze oraz kiedy wybudowana sieć została włączona. W piśmie z dnia 14 września 2018 r., E. O. Sp. z o.o. w P., wniosła o oddalenie odwołania Skarżącego wskazując, że postępowanie przed organem I instancji było prowadzone zgodnie z wytycznymi WSA w Szczecinie. Dokument z dnia [...] stanowił decyzję udzielającą pozwolenia na budowę, wydaną przez właściwy organ, tj. Wojewodę Z.. Organ II instancji w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji stwierdził, że wbrew twierdzeniom strony, linia napowietrzna 110 kV G.-P.- S. wybudowana została na podstawie decyzji ostatecznej Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w S. (działającego z upoważnienia Wojewody [...]) z dnia [...] znak: [...] [...], o zatwierdzeniu planu realizacyjnego oraz pozwoleniu na budowę linii. Powołując się na ustalenia dokonane podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 3 lipca 2013 r. stwierdzono, że linia 110 kV przebiega w odległości 8,3 m od okapu budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...]. Ponadto w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty ustalono, że decyzja o pozwoleniu na budowę ww. budynku została wydana niemal rok po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej linii elektroenergetycznej. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał wniosek inicjujący postępowanie z dnia 25 kwietnia 2013 r. za bezpodstawny, bowiem linia elektroenergetyczna, przebiegająca nad nieruchomością Skarżącego została wybudowana zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, na podstawie decyzji ostatecznej właściwego organu. P. I. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz nakazanie wydania decyzji o rozbiórce linii elektroenergetycznej 2x 110 kV nr [...]. W uzasadnieniu Skarżący zwrócił uwagę na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt IC [...] nakazujący E. O. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. usunąć przewody linii elektrycznej wysokiego napięcia 110 kV nr [...] S. – M. znajdujące się pomiędzy przęsłami nr [...] na odcinku znajdującym się nad nieruchomością Skarżących, stanowiącą działkę nr [...] położoną w P.. Dnia [...] wskazany nakaz został opatrzony klauzulą wykonalności. W oparciu o powyższy nakaz dnia [...] zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Dnia 19 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył odpisy wyroków Sądu Okręgowego w S. w sprawie I C [...] oraz Sądu Apelacyjnego w S. w sprawie I ACa [...]. Na rozprawie dnia 19 czerwca 2019 r. Skarżący oświadczył, że został wykonany wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] i przewody przebiegające nad nieruchomością zostały zdjęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 j.t.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 j.t. ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiot skargi stanowi decyzja Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] odmawiające wydania decyzji o nakazie rozbiórki napowietrznej sieci elektroenergetycznej przebiegającej przez teren działki Skarżącego nr [...] położonej przy ul. [...] w P.. Z uwagi na przebieg dotychczasowego postępowania przypomnieć należy, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., który wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 264/16 uchylił decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] Należy mieć na uwadze, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. traci moc wiążącą, gdy po wydaniu orzeczenia sądowego zaistniała zmiana istotnych okoliczności faktycznych. Zmieniające się okoliczności sprawy powodują bowiem nieaktualność w części lub w całości oceny sprawy dokonanej na podstawie powołanego przepisu i jednocześnie konieczność dokonania jej weryfikacji na podstawie stanu aktualnego. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w kontekście wniosku inicjującego niniejsze postępowanie o nakazanie E. O. Spółce z o.o. rozbiórkę sieci elektrycznych przebiegających nad nieruchomością położoną w P. przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...], znamienne jest, że w niniejszej sprawie Skarżący na drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym uzyskał prawomocne orzeczenie (wyrok Sądu Okręgowego w S. z dnia [...], sygn. akt I C [...]) nakazujące E. O. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. usunięcie przewodów linii elektrycznej wysokiego napięcia 110 kV nr [...] S. – M. znajdujące się pomiędzy przęsłami nr [...] na odcinku znajdującym się nad nieruchomością Skarżącego położoną w P. przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...]. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 j.t. ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Uprawomocnienie się orzeczenia sądu powszechnego (sygn. IC [...]) nakazującego usunięcie przewodów linii elektrycznej w rezultacie oddalenia apelacji pozwanej Spółki wyrokiem Sądu Apelacyjnego w S. z dnia [...] r. sygn. akt I ACa [...], a w konsekwencji fakt rzeczywistego usunięcia spornych przewodów (wedle oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie) spowodowało w ocenie Sądu, że przestał istnieć przedmiot postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Inaczej rzecz ujmując fakt zaistnienia w obrocie prawnym powyższego prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego ma ten skutek, że organ nadzoru budowlanego niezależnie od poczynionych własnych ustaleń faktycznych i prawnych utracił kompetencję do ewentualnego nałożenia obowiązku rozbiórki przedmiotowych przewodów linii elektrycznej na odcinku znajdującym się nad nieruchomością Skarżącego, co oznacza, że postępowanie administracyjne prowadzone przez ten organ stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie przyjmuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA 428/01). Innymi słowy rzecz ujmując o bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy w sposób oczywisty brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania obejmuje sytuacje gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa. Bez wątpienia okoliczność wydania przedmiotowego orzeczenia przez sąd powszechny, po wydaniu wyroku tut. Sądu z dnia 20 października 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 264/16 stanowi o zmianie istotnych okoliczności faktycznych, z uwagi na przesłankę bezprzedmiotowości, która w rezultacie powoduje ustanie mocy wiążącej oceny prawnej wyrażonej ww. orzeczeniu. Skoro w niniejszej sprawie w toku postępowania, doszło do zmiany stanu faktycznego tego rodzaju, że postępowanie w sprawie nakazania rozbiórki przewodów sieci elektrycznej stało się bezprzedmiotowe wobec rozbiórki spornych przewodów to zdaniem Sądu brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygania w sprawie. Stąd konieczne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wobec tego, że konsekwencją wyeliminowania podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć byłaby konieczność umorzenia wszczętego na wniosek postępowania administracyjnego w sprawie nakazania rozbiórki przewodów elektrycznych Sąd korzystając z dyspozycji art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a., sam umorzył to postępowanie, zwalniając tym samym organ administracji publicznej z obowiązku wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów orzeczono stosownie do art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.