II SA/Sz 1192/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 pkt 17, art. 4 ust. 2 ,art. 5 ust. 2 , art. 6 ust. 1 art. 12 i art. 13, art.20 ust. 1 i 2, art.23 ust. 1, 2, ust. pkt 4 ppkt b, art. 47 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. Nr 228, poz. 2255 zm. późn.), odmówił przyznania J.M. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci, a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego wnioskodawczyni – A.K. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wnioskodawczyni wystąpiła w dniu [...] r. z wnioskiem o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci i kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Organ wskazał, że syn wnioskodawczyni A.K. przebywa w [...], a pobyt syna w [...] wnioskodawczyni uzasadnia koniecznością prowadzenia rehabilitacji i leczenia oraz to, że syn nie może być przewieziony do Polski ze względu na stan zdrowia. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] powołując się na treść art. 20 ust. 1 i 2, a także art. 23 ust.1 i 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych podkreślił, iż postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych prowadzi organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie wnioskodawczyni o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym za rok 2002, z którego wynika, że J.M. podjęła pracę dorywczą w [...], a zatem przebywa tam z zamiarem stałego pobytu. Zdaniem organu z akt sprawy wynika jednoznacznie, że J.M. nie przebywa wraz z dzieckiem na terenie miasta [...] i dlatego Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej uznał, iż nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku ze względu na miejsce zamieszkania. Nadto organ zarzucił wnioskodawczyni złożenie przedmiotowego wniosku z pominięciem wymogów określonych w art. 23 ust 1 pkt 4 ppkt b o świadczeniach rodzinnych dotyczących przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności, do wniosku należy dołączyć orzeczenie o niepełnosprawności, bądź o stopniu niepełnosprawności, a orzeczenia takiego strona nie przedstawiła. Pełnomocnik J.M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnosząc o uchylenie tej decyzji. W odwołaniu pełnomocnik J.M. podniósł, że dziecko wnioskodawczyni urodziło się w dniu [...] r, jako wcześniak, podczas pobytu matki na wakacjach w [...]. Dziecko jest niepełnosprawne z licznymi schorzeniami i nie może obecnie zostać przewiezione do Polski. Wnioskodawczyni przebywa w [...] z konieczności, z uwagi na ciężki stan zdrowia dziecka i konieczność rehabilitacji. W tej sytuacji zdaniem pełnomocnika odmowa pomocy ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] jest bardzo krzywdząca. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 19941. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. .Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), w zw. z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003I. Nr 228, poz.2255 ze zm.) oraz § 1 pkt 16 lit. "a" rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz.1925), po rozpatrzeniu odwołania J.M. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci, dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacja dziecka niepełnosprawnego. W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło, że z analizy akt sprawy wynika, iż J.M. jest osobą rozwiedzioną, a Jej syn A. K. urodził się w dniu [...] r. w [...]. J.M. złożyła do organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. We wniosku, jako miejsce stałego zamieszkania strona podała adres: [...], ul. [...]. Pod tym adresem zameldowany jest na pobyt stały także syn zainteresowanej. Strona wraz z synem zameldowana jest w [...] na pobyt czasowy. Ostatni raz dziecko było w Polsce w latach 1996-1998l., od 7 lat nie było w kraju. J.M. na terenie [...] podjęła pracę dorywczą. Z akt sprawy wynika, że w [...] syn odwołującej jest leczony. Wnioskodawczyni codziennie odwozi go do Ośrodka szkolnorehabilitacyjnego, w którym przebywa w godzinach od 9.00 do 16.00. W związku z powyższymi ustaleniami organ pierwszej instancji uznał, iż zainteresowana nie zamieszkuje na terenie gminy [...] i dlatego decyzją z dnia [...] r. odmówił stronie przyznania na syna zasiłku rodzinnego oraz wnioskowanych dodatków. Organ II instancji podzielił stanowisko Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i wyjaśnił, iż zgodnie z art. 19 Kodeksu postępowaniu administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są do przestrzegania swej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość miejscową organu określa art. 3 pkt. 11 w zw. z art. 20 ust.l i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż organem właściwym w sprawach świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz, prezydent miasta właściwy ze względu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne lub otrzymującej świadczenia. Organ odwoławczy podkreślił, iż o ogólnej właściwości miejscowej nie decyduje miejscowość, w której osoba jest zameldowana, ale ta miejscowość, w której ona przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przypadku wątpliwości, gdzie dana osoba zamieszkuje należy posłużyć się definicją zawartą w art. 25 kodeksu cywilnego, w myśl której miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie akt sprawy przyjęło, iż J.M. wraz z synem A.K. od wielu lat przebywa poza granicami kraju - w [...], tym samym nie podlega przepisom o zamieszkaniu i pobycie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. wniósł pełnomocnik J.M. podtrzymując argumenty, które stanowiły treść odwołania od decyzji organu I instancji. Zdaniem pełnomocnika zaskarżona decyzja jest bezzasadna, a jedynym argument na jaki powołuje się organ jest zdaniem pełnomocnika fakt, przebywania strony wraz z dzieckiem poza granicami kraju z zamiarem stałego pobytu, podczas gdy nie przeprowadzono w tym zakresie żadnego dowodu. Pełnomocnik podnosi nadto, iż nie przeanalizowano dołączonych do odwołania dokumentów, a organ traktuje jednakowo wnioskodawców skoro uzależnia przyznanie świadczenia od miejsca pobytu wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] udzielając odpowiedzi na skargę J. M. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli ostatecznych orzeczeń organów administracji publicznej pod kątem zgodności z obowiązującymi w dacie ich wydania przepisami prawa materialnego oraz przepisami prawa procesowego. Skarga okazała się zasadna. Organ zarówno I jak i II instancji uznał się za miejscowo i rzeczowo niewłaściwy. Zdaniem Sądu stanowisko organów jest nieprawidłowe. Ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 23 ust. 2 wyjaśnia, iż dla ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych właściwy jest organ ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 2 świadczenia rodzinne przysługują między innymi obywatelom polskim, jednakże przepis ten nie reguluje kwestii, czy świadczenia rodzinne przysługują wyłącznie obywatelom polskim przebywającym stale na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Dla porównania ustawa z dnia 12 kwietnia 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, pozx.693 ze zm.) w art. 5 pkt 1 wyraźnie określa, iż stosowna pomoc społeczna przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; W niniejszej sprawie wnioskodawca będący obywatelem polskim czasowo przebywa poza granicami kraju, a skoro art. 23 cytowanej ustawy nie reguluje kwestii osób starających się o przedmiotowe świadczenia i zamieszkujących poza granicami RP to poprzez art. 32 ustawy o świadczenia rodzinnych dla rozparzenia wniosku należy zastosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 19 w związku z art. 21 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli żadna ze stron nie ma miejsca zamieszkania w kraju to właściwym do rozpatrzenia wniosku, będzie organ ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu strony w kraju. Skarżąca przed wyjazdem do Argentyny była zameldowania na stałe w [...] na osiedlu [...] , zatem stosownie do cytowanych wyżej przepisów właściwym do rozpatrzenia wniosku będzie Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Świadczeniami rodzinnymi w rozumieniu powołanej na wstępie ustawy o świadczeniach rodzinnych są zgodnie z art. 2 tej ustawy: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, świadczenia opiekuńcze, zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, nadto zapomoga wypłacana przez gminy oraz jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka. Dodatki do zasiłku rodzinnego w myśl art. 8 ustawy o świadczenia rodzinnych przysługują w sytuacji: urodzenia dziecka; opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; samotnego wychowywania dziecka; wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; rozpoczęcia roku szkolnego; podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Przedmiotem oceny zasadności wniosku będzie podlegać zatem zasiłek rodzinny oraz dodatkowe elementy składowe tego zasiłku. Elementy składowe tego zasiłku np. świadczenie z tytułu samotnego wychowywania dziecka z tytułu niepełnosprawności mogą stanowić przedmiot oceny w dalszej kolejności, o ile oczywiście organ potwierdzi zasadność przyznania samego zasiłku rodzinnego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wspomniał, iż skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o niepełnosprawności dziecka, organ tym samym podjął się oceny, czy zachodzą przesłanki uprawniające do przyznania stronie dodatku do zasiłku rodzinnego czyli prawa pochodnego w rozumieniu art. 8 cytowanej ustawy, podczas gdy w ogóle nie podjął merytorycznej oceny zasadności przyznania stronie podstawowego prawa do zasiłku rodzinnego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.