II SA/Sz 1194/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139 poz. 993 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania J. M. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta znak [...]r. orzekającą o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego w lokalu położonym w [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż po przeprowadzeniu - na wniosek M. M. - postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że J. M. opuścił przedmiotowy lokal, wobec czego spełnia przesłankę uzasadniającą wydanie decyzji o jego wymeldowaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. zakwestionował ustalenie organu I instancji, iż dobrowolnie i na stałe opuścił przedmiotowy lokal. Zdaniem organu odwoławczego odwołanie to okazało się niezasadne. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy państwowym celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu obywateli umożliwia racjonalizację działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności, polegającą na rejestracji danych co do miejsca pobytu, służy także interesom obywateli np. poszukiwaniu spadkobierców oraz ochronie osób trzecich – np. poszukiwaniu dłużników. W świetle Konstytucji RP obowiązek meldunkowy należy uznać za instytucje wynikającą z klauzuli ochrony porządku prawnego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki, co prowadzi do wniosku, że zameldowanie i wymeldowanie winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. Instytucja ta nie powinna natomiast służyć fikcji meldunkowej, tj. odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego co do miejsca zamieszkania danej osoby. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Do wymeldowania J. M. niezbędne jest zatem tylko ustalenie, że opuścił on przedmiotowy lokal. Kontrolując prawidłowość zaskarżonej decyzji organ II instancji ocenił akta sprawy pod kątem ustalenia czy J. M. spełnił w/w przesłankę. W rozpatrywanej sprawie faktem jest, że J. M. w chwili obecnej nie mieszka w lokalu przy ul. [...]. Dowodem na tę okoliczność są zeznania obu stron postępowania z dnia 6 lutego 2012 r. Wynika z nich, że J. M. co najmniej od 11 stycznia 2010 r. pracuje i mieszka na terenie [....]. M. M. zeznała, że J. M. regularnie przyjeżdżał ze [...]do miejsca stałego zameldowania tylko w okresie od stycznia do grudnia 2010 r. i że od grudnia 2010 r. w ogóle nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Z zeznań świadków Z. G. oraz A. M. (z dnia 6 lutego 2012 r.) można wyprowadzić wniosek, że odwołujący się nie mieszka w przedmiotowym lokalu co najmniej od połowy 2011 r. Również A. H. w dniu 6 lutego 2012 r. oświadczyła do protokołu, że J. M. tylko bywa w przedmiotowym lokalu i że w tygodniu pracuje w [...], zaś weekendy spędza u rodziców lub znajomych. W aktach sprawy znajduje się też kserokopia pisma pełnomocnika J. M. z dnia 6 maja 2011 r. zaadresowanego do M. M., z treści którego wynika, że J. M. nie mieszka i nie ma zamiaru mieszkać w przedmiotowym lokalu. J. M. nie kwestionuje faktu, że nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a jedynie podnosi, że jego pobyt w [...]wiąże się z wykonywaną pracą i że po jej zakończeniu zamierza wrócić do miejsca stałego zameldowania. W dniu 26 lutego 2012 r. J. M. zeznał do protokołu, że obecnie "bywa w przedmiotowym lokalu raz na dwa tygodnie w celu wymiany rzeczy osobistych" i że "podczas powrotów ze [...]przebywa u znajomych lub rodziny poza [...]". Zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw aby odmówić wartości ocennej ww. dowodów. Informacje przekazane przez osoby przesłuchane, w tym strony postępowania, są wystarczające do podjęcia decyzji w sprawie. Według organu II instancji zachowanie J. M., polegające na przebywaniu poza miejscem stałego zameldowania oraz braku regularnego spędzania w nim wolnego czasu, stanowi dowód na to, że lokal ten w chwili obecnej nie stanowi miejsca, w którym koncentrują się jego interesy życiowe. W ocenie organu II instancji wizyty J. M. w przedmiotowym lokalu nie wynikają z jego zamiaru zamieszkiwania w nim, lecz wiążą się wyłącznie z potrzebą "wymiany rzeczy". Bez znaczenia jest fakt, że J. M. zameldował się w [...]na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące oraz to, że przedmiotowym lokalu pozostają jego rzeczy i że uczestniczy w kosztach utrzymania tego mieszkania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, że opuszczenie lokalu nie musi wiązać się z jego opróżnieniem. Zameldowanie na. pobyt czasowy nie wyklucza możliwości stałego opuszczenia przez osobę miejsca, w którym była zameldowana na pobyt stały. W odwołaniu J. M. podnosił też kwestie dotyczące jego sytuacji materialnej oraz rodzinnej. Organ odwoławczy uważa, iż fakty te nie mają znaczenia w sprawie, albowiem nie służą ustaleniu spełnienia przez niego przesłanki opuszczenia lokalu i z tego względu nie są brane pod uwagę przez organ II instancji. Zdaniem organu odwoławczego bezsporne jest, iż istniejący stan rzeczy jest zgodny z wolą odwołującego się. J. M. podjął decyzję o miejscu swojego zamieszkiwania i jego zachowanie nie wskazuje na to, iż przedmiotowy lokal stanowi jego miejsce pobytu stałego. Analiza wyżej opisanych faktów prowadzi do wniosku, że J. M. chce utrzymać meldunek w przedmiotowym lokalu nie dlatego, że lokal ten traktuje jako miejsce pobytu stałego, lecz po to aby móc w przyszłości, po zakończeniu pracy w [...], powrócić do tego mieszkania. Mając na względzie powyższe rozważania oraz poczynione ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że J. M. spełnił przesłankę opuszczenia lokalu przy ul. [...]w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ II instancji zauważa też, iż nie twierdzi, że J. M. nigdy nie wróci do miejsca stałego zameldowania, a jedynie stoi na stanowisku, że w chwili obecnej stan faktyczny sprawy uzasadnia wydanie decyzji o jego wymeldowaniu. Art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Organy administracji publicznej obowiązane są orzekać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i stanem faktycznym istniejącym w dacie wydawania decyzji. Według organu II instancji rozstrzygnięcie organu I instancji jest zatem prawidłowe, zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak i pod względem celowości. J. M., reprezentowany przez pełnomocnika - r. pr. T. Ż., zaskarżył powyższą decyzję skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 Kpa przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, że w sprawie zachodzą przesłanki do wymeldowania J. M., podczas gdy organ I instancji dokonał rozstrzygnięcia w oparciu o lakoniczne i niepełne zeznania świadków, 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez stwierdzenie, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego ponad 3 miesiące, podczas gdy z zeznań skarżącego wynika, iż w przedmiotowym lokalu przebywa on dwa razy w miesiącu. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodzi, iż organ I instancji swoje ustalenia odnośnie opuszczenia przez niego mieszkania przy ul. [..]oparł tylko i wyłącznie na lakonicznych zeznaniach świadków. Przesłuchani świadkowie zeznawali, iż nie wiedzą czy skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu. Natomiast z samego faktu, iż niektórzy przesłuchani świadkowie nie widują J. M. w miejscu stałego zamieszkania bądź widują go w tym miejscu rzadko, nie można wnioskować, że opuścił on to miejsce i nie zamierza do niego wracać. Z zeznań skarżącego wynika, że po upływie pobytu czasowego w [...]zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu, gdzie zamierza mieszkać na stałe. W lokalu tym bywa w miarę możliwości, ale nie mniej niż dwa razy w miesiącu, między innymi w celu wymiany rzeczy osobistych. Na częstotliwość jego przebywania w przedmiotowym mieszkaniu wpływ ma konflikt z byłą żoną powodujący, że skarżący unika spotkań z nią. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że nie ma podstaw do wymeldowania skarżącego - z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w postaci nieprzebywania w mieszkaniu przez ponad 3 miesiące. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że przesłankę opuszczenia lokalu uznaje się za spełnioną jedynie po ustaleniu, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W przypadku skarżącego nie można mówić o trwałym opuszczeniu przez niego lokalu, bowiem sam fakt niezamieszkiwania związany jest z wykonywaniem przez skarżącego obowiązków służbowych poza [...]. Skarżący ma zamiar w przyszłości powrócić do [...]. Nadto skarżący ma zamiar wystąpić na drogę postępowania sądowego w celu dokonania podziału majątku wspólnego, którego mieszkanie przy ul. [...]jest jednym ze składników. W postępowaniu tym skarżący domagać się będzie przyznania mu mieszkania na wyłączną własność. Całkowicie niezasadne są zatem twierdzenia organu I i II instancji, iż J. M. dobrowolnie i na trwałe opuścił miejsce stałego zameldowania, przez co zostały spełnione przesłanki pozwalające na wymeldowanie go z przedmiotowego lokalu. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dała podstawę do uznania, iż skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, czego następstwem było nieuzasadnione przyjęcie przez organy obu instancji, iż skarżący dobrowolnie i w sposób trwały opuścił miejsce pobytu stałego, w którym był zameldowany, co stanowiło przesłankę do jego wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, dotyczącego stosowania ww. przepisu, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu tego przepisu, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, tzn. nie jest wymuszone określonymi okolicznościami, a jest wynikiem woli tej osoby. Związane jest to z ustaleniem, iż dana osoba z własnej woli i wyboru znalazła sobie inne miejsce zamieszkania z zamiarem i możliwością stałego pobytu i urządzenia w nim centrum życiowego oraz nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia prawnych możliwości stałego zamieszkiwania w lokalu, w którym była dotychczas zameldowana na pobyt stały. W okolicznościach niniejszej sprawy warunek ten nie został spełniony. Skarżący opuścił miejsce stałego pobytu, w którym był zameldowany, z jednej strony wskutek konfliktu z żoną i rozpadu małżeństwa, zakończonego rozwodem, a z drugiej strony z przyczyn zawodowych. Należy mieć na uwadze, że Sąd orzekający rozwód nie określił sposobu użytkowania i korzystania ze wspólnego mieszkania przez byłych małżonków. Jak wynika z akt postępowania, skarżący jest żołnierzem zawodowym w służbie stałej, zobowiązanym do pełnienia służby w miejscu i stanowisku mu wskazanym. Skarżący pełni obecnie służbę w J.W. w [...]. Na okres pełnienia tej służby korzysta z zakwaterowania w internacie garnizonowym. Nie jest to kwatera stała, Nie można zatem stwierdzić, że skarżący znalazł sobie inne miejsce pobytu stałego, dla którego dobrowolnie opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego, gdzie był zameldowany. Ponadto, jak wynika z zeznań stron, skarżący od czasu do czasu przebywa w tym mieszkaniu, by zabrać lub wymienić potrzebne rzeczy. Oznacza to, że w mieszkaniu pozostały rzeczy skarżącego reprezentujące jego prawa. Nie są to zatem rzeczy pozostawione lub porzucone lecz takie, z których skarżący korzysta, a ze względu na warunki zamieszkania w internacie garnizonowym nie może ich zabrać z sobą. Z tego względu należy uznać, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż skarżący dobrowolnie i na stałe opuścił miejsce, w którym był zameldowany. Należy przyznać rację twierdzeniu organu, iż zameldowanie, o którym mowa w art. 15, w związku z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ma cel wyłącznie ewidencyjny i winno odzwierciedlać istniejący stan rzeczy. Nie można jednak zapominać, iż w obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanie prawnym owa ewidencja ma wielorakie aspekty związane z funkcjonowaniem danej osoby w społeczeństwie (prawo wyborcze, sprawy obywatelskie, podatkowe itp.) wpływające na możliwość realizacji przez nią przysługujących jej praw. W tej sytuacji podejmowanie decyzji o wymeldowaniu danej osoby w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno być oparte na wszechstronnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności i aspektów sprawy, związanych z opuszczeniem przez osobę zameldowaną na pobyt stały miejsca, w którym jest zameldowana. W świetle treści wskazanego wyżej przepisu jedynie takie zachowanie, które wskazuje na brak zamiaru dalszego zamieszkiwania w danym lokalu i świadczące o skoncentrowaniu swych interesów życiowych w innym miejscu, uzasadnia wymeldowanie przez organ danej osoby, jeśli ta nie uczyniła tego sama. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała. Zamieszkiwanie w internacie dla żołnierzy zawodowych z zameldowaniem na okres czasowy, spędzanie weekendów u rodziny lub znajomych, nie wskazują na znalezienie sobie przez skarżącego innego centrum życiowego, zaś jego partycypacja w kosztach utrzymania mieszkania, co przyznaje organ, przeczy tezie, iż mieszkanie to dobrowolnie i trwale opuścił. Okoliczność, że skarżący, odwiedzając mieszkanie w celu zabrania lub wymiany rzeczy, stara się to czynić w czasie, gdy nie przebywa w nim była małżonka, można w okolicznościach sprawy uznać za zrozumiałe. W każdym razie okoliczność ta nie może działać na jego niekorzyść przez uznanie, iż skarżący mieszkanie to w sposób trwały opuścił. Należy też mieć na uwadze, iż nie orzekając w wyroku rozwodowym o wspólnym mieszkaniu stron, Sąd pozostawił tę kwestię do rozwiązania w drodze ich wzajemnego porozumienia, bądź rozstrzygnięcia w innym postępowaniu sądowym. Podjęte przez byłą małżonkę działania, zmierzające do wymeldowania skarżącego z tego mieszkania, ocenić należy jako próbę jednostronnego rozstrzygnięcia tej kwestii w trybie administracyjnym. Reasumując, stwierdzić należy, iż okoliczności niniejszej sprawy, w tym zachowanie i zdecydowane stanowisko skarżącego, nie wskazują na spełnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ww. ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wobec czego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem tego przepisu, co naturalnie miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit.a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dokonać pełniejszej interpretacji okoliczności faktycznych sprawy, z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1407). Orzeczenie w pkt II oparto na art. 152 P.p.s.a. zaś o kosztach postępowania (pkt III) na art. 200 P.p.s.a.