II SA/Sz 1194/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. W dniu [...] r. wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. pismo A. T., zawierające wniosek o zwrot pieniędzy za zakupione leki bez recepty. Wnioskodawca w piśmie tym oświadczył, że nie będzie załatwiał żadnego zaświadczenia od lekarza, a do wniosku załączył paragony potwierdzające zakup leków w aptekach. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Sekcji Socjalnej w MOPR w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., odmówił A. T. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów związanych z zakupem leków na podstawie paragonów. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazał, że dochód strony (na który składa się otrzymywany zasiłek stały w wysokości [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł) nie przekracza kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (tj. kwoty [...] zł), a odmowa przyznania wnioskowanej pomocy nastąpiła z uwagi na brak zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność stosowania zakupionych leków oraz fakt, że są to suplementy i leki wydawane bez recepty. Nadto podniesiono, że pracownik socjalny wielokrotnie informował wnioskodawcę, że musi być przebadany przez lekarza, a leki powinny być zażywane wyłącznie według wskazań lekarskich, tym niemniej postawa strony świadczy o notorycznym braku współpracy z pracownikiem socjalnym w celu poprawy swojej sytuacji zdrowotnej. Organ I instancji nadmienił, że możliwości finansowe Ośrodka są ograniczone, a ilość osób ubiegających się o udzielenie pomocy wzrasta. W roku 2013 r. zrealizowano świadczenia w postaci zasiłków celowych w wysokości [...] zł, zaś liczba rodzin uprawnionych do tej pomocy wyniosła[..] . W roku [...] r. MOPR na realizację zadań w tym zakresie dysponuje budżetem w kwocie [...] zł, a na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do świadczeń w roku [..] r. utrzyma się na poziomie z roku 2013. Od powyższej decyzji strona wniosła w przypisanym terminie odwołanie podnosząc, że ma dowody na to, że wcześniej przyznawano zasiłki celowe na leki bez recepty na podstawie paragonów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że wprawdzie sytuacja finansowa A. T. uprawniała go do przyznania pomocy, to jednak za zasadne należało uznać stanowisko organu I instancji wyrażone w uzasadnieniu decyzji odmawiającej przyznania wsparcia na wnioskowany cel. Organ odwoławczy po wyjaśnieniu charakteru zasiłku celowego jak i przytoczeniu treści art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej podniósł, że A. T. wielokrotnie był informowany przez pracownika socjalnego, iż warunkiem dofinasowania gminy do zakupu leków jest legitymowanie się zaświadczeniem lekarskim wskazującym na konieczność przyjmowania określonych leków. Wnioskodawca pouczony był również o tym, że może korzystać z pomocy na leki, gdy będzie miał recepty, albowiem wówczas otrzyma stosowne zaświadczenie umożliwiające pobieranie leków bezgotówkowo z apteki (nie ma zaś takiej możliwości jedynie w oparciu o paragony). Akta sprawy potwierdzają zatem, że A. T. zna zasady refundacji kosztów zakupu leków przez MOPR, jednak mimo to informuje, że nadal będzie kupował leki bez recepty i zbierał paragony oraz, że nie będzie poszukiwał aptek wyznaczonych przez MOPR. Taka postawa wnioskodawcy nie zasługuje na aprobatę. Dofinasowanie do zakupu leków z budżetu gminy musi uwzględniać rzeczywistą potrzebę pacjenta przy ściśle określonych wskazaniach lekarskich. Nie może być dowolne i oparte jedynie na życzeniu osoby zwracającej się o pomoc. Pracownik socjalny nie dysponuje wiedzą, która umożliwiałaby mu weryfikację potrzeb medycznych klientów pomocy społecznej. Tym samym brak współpracy w tym zakresie, polegającej na pozyskaniu stosownego zaświadczenia lekarskiego i recept, uzasadnia brak pozytywnego rozpoznania wniosku. Zdaniem organu, zaskarżona decyzja czyni również zadość należytej staranności w wyjaśnieniu jakimi środkami finansowymi dysponuje organ I instancji. Szczegółowo zostały przedstawione możliwości finansowe MOPR w S. i ich ograniczona wysokość uzasadniająca przyznawanie wsparcia osobom pomocy tej najbardziej potrzebującym. A. T. złożył skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W uzasadnieniu skargi wnoszący ją wskazał, że nie będzie zwracał się do lekarza o wypisanie recepty bądź zaświadczenia na aspirynę, magnez czy witaminy, gdyż podstawowe leki muszą być w domu, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Poinformował, że konieczne leki kupuje kosztem jedzenia i powinien uzyskać za nie zwrot pieniędzy. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady i warunki przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu leków i leczenia. Przy czym prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie, o ile jej dochód nie przekracza limitu określonego w art. 8 ww. ustawy i zaistnieje jedna z okoliczności, o której mowa w art. 7 ww. ustawy. W niniejszej sprawie A. T. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot kosztów związanych z zakupem leków wraz z paragonami potwierdzającymi ich nabycie. Nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżący spełnił kryterium dochodowe i znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Jednakże samo zgłoszenie potrzeby udzielenia pomocy na określony cel jak i fakt spełnienia ww. ustawowych przesłanek nie przesądza automatycznie o uwzględnieniu żądania osoby zainteresowanej. Jak słusznie podkreśliło Kolegium, przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a organ rozpatrując wniosek powinien kierować się ogólnymi zasadami udzielania pomocy społecznej wynikającymi z art. 3 ustawy o pomocy społecznej, które to wymagają dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy oraz uwzględnienia - oprócz sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy - celów i możliwości pomocy społecznej. Natomiast występujący o pomoc jest obowiązany do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a brak tego współdziałania może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ww. ustawy). W ocenie Sądu, organy w sposób należyty i przekonujący uzasadniły swoje stanowisko co do zasadności odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku celowego, skoro odniosły się zarówno do postawy skarżącego jak i możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S.. Zebrany materiał dowodowy w sprawie potwierdza ustalenia organów, że skarżący nie współdziałał z pracownikiem socjalnym i nie dostosował się do zasad ubiegania o pomoc społeczną, skoro nie udokumentował, iż stosowanie leków jest dla niego niezbędne i konieczne z medycznego punktu widzenia. Należy podkreślić, że pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń, a zgłaszana potrzeba musi być obiektywnie uzasadniona, a nie wynikać tylko z subiektywnego przekonania skarżącego o celowości jej przyznania. Zgodzić należy się z organami, że w przypadku żądania refundacji kosztów leków samo przedłożenie paragonów potwierdzających zakup leków nie jest wystarczające dla ustalenia rzeczywistych potrzeb skarżącego, lecz wymagane jest przedstawienie zaświadczenia lekarskiego lub recept. Pracownik organu nie dysponuje bowiem wiedzą, która umożliwiałaby mu samodzielną weryfikację potrzeb medycznych wnioskodawcy, w związku z czym ocena taka może odbywać się tylko na podstawie stosownych dowodów uzyskanych od lekarza jako osoby posiadającej odpowiednią wiedzę jak i uprawnienia do leczenia. Poza tym, powszechnie znany jest fakt, że możliwości ośrodków pomocy społecznej są ograniczone, a organy wykazały, że środki finansowe będące w dyspozycji MOPR w S. są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb osób uprawnionych. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego, skoro organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć, a Sąd, co wywiedziono wyżej, argumentację tą podzielił. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.