II SA/Sz 1196/09

Dnia 24 listopada 2009 roku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałej części odmówić zwolnienia W. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia[...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji cofającą skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi według kat. [...]. Jednocześnie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Uzasadniając wniosek wskazał, że mieszka z żoną i [...] synami, utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, posiada dom o pow. [...] m2 i mieszkanie o pow.[...] m2, [...], samochód osobowy o wartości [...] zł, sprzęt [...] o wartości [...] zł i zapasy [...] o wartości [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że wraz z rodziną utrzymuje się wyłącznie z dochodów z gospodarstwa rolnego które wynoszą ok. [...] zł miesięcznie z których musi utrzymać mieszkanie i zakupić środki do produkcji rolnej. Wskazał, że zalega ze składkami wobec KRUS, ma zaległości w podatku rolnym, zalega także z opłatami za wodę. Skarżący podał, że najstarszy syn ukończył [...] r. studia a średni szkołę średnią i do [...] r. oboje są objęci ubezpieczeniem rolniczym. Wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 10 dni następujących dokumentów: - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie domu i mieszkania (energia elektryczna, gaz, woda i inne) poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dokumentów z których wynika, że skarżący ma zaległość wobec KRUS i w podatku rolnym, - kserokopii ostatniej decyzji w sprawie dopłat bezpośrednich, - zaświadczeń z powiatowego urzędu pracy, że dorośli synowie są zarejestrowani jako osoby bezrobotne albo dowodów potwierdzających uzyskiwane przez nich dochody, - wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez wszystkich członków rodziny z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatnich dwóch lat. W odpowiedzi na to wezwanie W. J. oświadczył, że wyciągi z jego rachunku bankowego znajdują się w sprawie II SA/Sz 1048/09 dlatego nie może sporządzić ich kserokopii. Ponadto, że najstarszy syn zawarł w dniu [...] r. związek małżeński i nie pozostaje już we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym. Wnioskodawca przedłożył m. in. kserokopię decyzji z dnia [...] r. orzekającej o uznaniu syna M. za osobę bezrobotną, kserokopię decyzji z dnia [...] r. przyznającej skarżącemu dopłaty bezpośrednie na [...] r. (w kwocie [...] zł), kserokopię opinii Wojewody o szkodach w gospodarstwie rolnym w [...] r. spowodowanych suszą (wysokość szkody [...] zł), kserokopię dwóch upomnień z [...] r. dotyczących zaległości wobec KRUS (na kwoty [...] zł i [...] zł), kserokopię wezwania do uregulowania przeterminowanych należności za wodę z dnia [...] r., oraz zawiadomienie z Poczty Polskiej dotyczące zaległości z tytułu abonamentu radiowo-telewizyjnego od [...] r. do [...] r. Ponadto skarżący przedłożył dowody potwierdzające wydatki na energię elektryczną w kwocie ok. [...] zł miesięcznie i olej napędowy ([...] zł we [...] r., [...] w [...] r. i [...] zł w [...] r.), zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., że nie korzystał z pomocy opieki społecznej, oraz zawiadomienie z dnia [...] r. o przelewie wierzytelności L. wobec skarżącego na rzecz firmy windykacyjnej (kwota długu [...] zł). Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od tej zasady. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Koszty sądowe obciążające skarżącego w sprawie, sprowadzają się w obecnym jej stadium do opłaty sądowej od wniesionej skargi wynoszącej [...] zł. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. W oświadczeniu z dnia [...] r. wnioskodawca podał, że wyciągi z rachunku bankowego przedłożył do sprawy II SA/Sz 1048/09 toczącej się przed WSA , jednakże w tej sprawie nie wykonał wezwania w tym zakresie. Skarżący, pomimo wezwania, nie złożył oświadczenia co do wysokości wydatków poniesionych na utrzymanie domu, mieszkania i zakup środków do produkcji rolnej w okresie ostatnich trzech miesięcy. Udokumentował natomiast wydatki na energię elektryczną w kwocie ok. [...] zł miesięcznie, na olej napędowy, a także zaległości wobec KRUS, gminy B., Poczty Polskiej, i L. Pomimo deklarowanych niskich dochodów, a także strat spowodowanych suszą, skarżący w okresie ostatnich dwóch lat nie korzystał z pomocy opieki społecznej. Nie udokumentował także żadnych wydatków na utrzymanie mieszkania o pow. [...] m2. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że skarżący wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. Skarżący posiada gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami gospodarczymi, maszyny rolnicze, zapasy zboża i z posiadanego majątku uzyskuje dochody. Okoliczność ta nie pozwala na uznanie, że wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że nie jest nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie, brak jest zatem możliwości zwolnienia z kosztów w zakresie całkowitym. Natomiast udokumentowane zaległości w opłatach za wodę, w podatku rolnym, wobec KRUS i L. pozwalają na przyjęcie, że skarżący nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych w sprawie z własnych środków finansowych, co uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych w części. Należy zauważyć, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, wnioskodawca będzie mógł żądać zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości od organu administracji który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy zgłosić Sądowi najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.