II SA/Sz 1197/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego/adwokata w sprawie ze skargi M. J. na Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie postępowania przed Sądem Rejonowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1197/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę M. J. na Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie postępowania przed Sądem Rejonowym w G. Odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie złożenia środka odwoławczego został doręczony skarżącemu w dniu [...] r. W dniu [...] r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym osobiście sporządzoną skargę kasacyjną od wyżej opisanego postanowienia oraz jednocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, w którym oświadczył, że nie jest w stanie, bez uszczerbku finansowego koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, ponieść kosztów sądowych. Wskazał, że wcześniej wykonywał bezinteresownie szereg różnych prac na rzecz Skarbu Państwa, z dziedziny robót geodezyjnych, które może udokumentować. Obecnie ograniczył prowadzoną działalność gospodarczą, a ponadto wskazał na koszty, które zobowiązany jest ponosić z tytułu "egzekwowanych spraw", stanowiących konsekwencje niewykonania umów na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych, a także będących skutkami wypadku samochodowemu, któremu uległ w dniu [...] r. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoją żoną, mieszka w domu o powierzchni [...] m² oraz nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani zasobów pieniężnych. Źródłem utrzymania małżonków jest renta skarżącego w wysokości [...] zł, a także wynagrodzenie żony w kwocie [...] zł, natomiast działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosi tylko straty. Skarżący podniósł, że razem z żoną spłacają kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi [...] CHF, a nadto ponoszą wraz z żoną koszty egzekucji komorniczej prowadzonej z majątku małżonków. W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca podał, że trudno jest mu sporządzić ogólne zestawienie wydatków dotyczących kosztów egzekucji z powodu "uzgodnionych wcześniej różnych form spłaty". Jednocześnie poinformował, że wspólny dochód, jaki uzyskuje wraz z żoną jest mniejszy od egzekwowanych z ich majątku należności. Ponadto skarżący oświadczył, że otrzymuje dodatkową pomoc finansową ze strony rodziny. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał M. J. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów t.j.: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków na bieżące utrzymanie domu (energia elektryczna, gaz, woda, czynsz, telefon) z okresu ostatnich 3 miesięcy; - wyciągów bądź wykazów z wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz Jego żony za okres ostatnich 3 miesięcy; - dowodów potwierdzających dochody skarżącego oraz Jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy; - odpisów zeznań podatkowych skarżącego oraz Jego żony za rok [...] r.; - oświadczenia o wysokości otrzymywanej pomocy od rodziny. Jednocześnie Sąd pouczył wnioskodawcę, że niewykonanie zobowiązania w terminie siedmiodniowym, od dnia otrzymania niniejszego wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że razem z żoną nie posiada żadnych rachunków bankowych, kont oraz lokat dewizowych. Ponadto wskazał, że zaciągnął kredyty bankowe celem uregulowania zaległości finansowych wynikających z pobranego w ramach prowadzonej działalności handlowej towaru oraz ograniczeń w prowadzonej działalności gospodarczej, będących następstwem wypadku samochodowego. W ocenie wnioskodawcy złą sytuację materialną pogłębił fakt niezrealizowania w terminie kilku dużych robót geodezyjnych zleconych przez Agencję Nieruchomości Rolnych O.T. oraz poniesienie w trakcie tych prac dużych kosztów w wysokości [...] zł. Na powyższą sytuację miała też wpływ nieterminowa zapłata wynagrodzenia przez ANR O.T. za wykonanie innych prac geodezyjnych i niedotrzymanie terminu zapłaty kwoty [...] zł z powodu opóźnień w realizacji [...] umów, które dodatkowo są powodem kilku egzekucji komorniczych. Oświadczył, że prowadzona w bardzo małym rozmiarze działalność usług geodezyjnych, dotyczy sporadycznych zleceń realizowanych tylko dla sąsiadów i znajomych. Ponadto wnioskodawca przedłożył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez jego żonę na kwotę [...] zł netto, a także odcinki otrzymywanej przez niego renty w wysokości [...] zł netto. Zaświadczenie komornika sądowego o racie potrąceń w wysokości [...] zł. Dokumentując wydatki na utrzymanie domu skarżący przedłożył: - faktury VAT za Internet w miesiącach od [...] r. na sumę około [...] zł miesięcznie ([...]), które to faktury dotyczyły nieruchomości położonej przy ul. Ż.; - dowód wpłaty za wywóz śmieci na kwotę [...] zł uiszczoną [...] r.; - pięć dowodów wpłat za gaz dotyczących jednego rachunku z dnia [...] r. na łączną kwotę [...] zł, uiszczonych w okresie od [...] r.; - faktury VAT za energię elektryczną na kwotę około [...] zł miesięcznie wystawione na skarżącego, dotyczące nieruchomości przy ul. Ż. w N. Wnioskodawca przedłożył dodatkowo wezwanie do zapłaty na kwotę [...] zł za przekształcenie gruntu w [...] r. oraz upomnienie dotyczące zapłaty podatku od nieruchomości położonych w N. przy ul. Ż. oraz przy ul. 7. Załączył ponadto złożone wspólnie z żoną zeznanie podatkowe za [...] r., w którym wskazano, że żona skarżącego oprócz wynagrodzenia za pracę osiągnęła też dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług geodezyjnych i handlu, który wyniósł [...] zł, a działalność prowadzona jest w Nowogardzie przy ul. 3., natomiast skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług geodezyjnych poniósł stratę w wysokości [...] zł. Skarżący przedłożył wezwania z Banku do zapłaty zaległości w spłacie rat kredytu ([...]), a także wyciąg z rachunku ([...]) wskazujące na zadłużenie skarżącego powstałe w konsekwencji nie wywiązywania się z terminowej spłaty rat kredytowych. M. J. załączył ponadto oświadczenia: brata skarżącego, brata żony skarżącego oraz syna skarżącego P. J., który jednocześnie wskazał ten sam adres zamieszkania co skarżący przy ul. Ż. – potwierdzające, że w/w osoby wspierają finansowo skarżącego, nie wskazując przy tym konkretnych kwot pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, którzy ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zdaniem Sądu oświadczenie wnioskodawcy dotyczące jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, a także uzyskiwanych dochodów jest niepełne oraz nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący uzyskuje wraz z żoną stały dochód w wysokości [...] zł (miesięcznie) z tytułu renty oraz wynagrodzenia za pracę. Prowadzona z kolei przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi straty. Natomiast z przedłożonego zeznania podatkowego za rok [...] wynika, że żona wnioskodawcy również prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług geodezyjnych i handlu z tytułu której uzyskała w [...] roku dochód w wysokości [...] zł (przy przychodzie [...] zł), co zostało pominięte przez skarżącego w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu. Skarżący we wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną, jednakże syn skarżącego w oświadczeniu o dobrowolnej pomocy finansowej udzielanej rodzicom, wskazał ten sam adres zamieszkania, co rodzice t.j. N. ul. Ż. Oceniając dodatkowo sytuację rodzinną i majątkową skarżącego należy zwrócić uwagę na otrzymywaną przez niego pomoc finansową ze strony rodziny, który to fakt również został pominięty w rubryce nr [...] urzędowego formularza PPF. Ponadto M. J. wskazując na stan majątkowy oświadczył, że posiada wraz z żoną dom o powierzchni [...] m² położony w N. przy ul. Ż., natomiast z upomnienia Burmistrza N. wynika, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości położonej w N. przy ulicy Ż. oraz przy ul. 7. Sąd zauważył dodatkowo, że wystawione na skarżącego faktury VAT za energię elektryczną, mające dokumentować jego wydatki poniesione na utrzymanie domu, dotyczą jeszcze innej nieruchomości położonej w N. przy ul. Ż., natomiast przesłane faktury VAT za Internet dotyczą nieruchomości położonej przy ul. Ż., pod którym to adresem skarżący prowadzi działalność gospodarczą. W tej sytuacji należy stwierdzić, że potrącenia komornicze z renty skarżącego i wynagrodzenia za pracę żony, a także obciążenia z tytułu rat kredytów nie są wystarczające do uznania, że skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podobnie strata wynikająca z zeznania podatkowego skarżącego jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie musi oznaczać braku środków finansowych. Ocena materiału zgromadzonego w sprawie pozwala wyrazić pogląd, że skarżący wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzić jego sytuację majątkową oraz rodzinną, a udzielane informacje były częściowo wzajemnie sprzeczne oraz niepełne. Wobec powyższego, zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w postanowieniu.