II SA/Sz 1203/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 września 2010r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę Skarga J.Z. skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymującej w mocy decyzję Podinspektora w Wydziale Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w [...] , wydaną z upoważnienia Starosty [...] z dnia [...]w sprawie cofnięcia J.Z. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi - prawo jazdy kategorii [...], wydane dnia [...] r. przez Starostę [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że w dniu [...]r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek Zastępcy Prokuratura Rejonowego w [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania J.Z. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. [...]. Starosta , działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzją z dnia [...] skierował J.Z. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. J.Z. złożył odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na decyzję organu odwoławczego J.Z. złożył następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W dniu [...]r. J.Z. odebrał zawiadomienie Starosty [...] z dnia [...]. do poddania się badaniu lekarskiemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Ponieważ J.Z. nie poddał się badaniom lekarskim Starosta decyzją z dnia[...] cofnął mu uprawnienia do kierowania pojazdami. W wyniku wniesienia odwołania przez J.Z. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Starosty z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Kolegium wskazało, że odwołujący nie miał możliwości zwrotu dokumentu prawa jazdy, jak również możliwości poddania się badaniu lekarskiemu, ponieważ przebywał w Areszcie Śledczym w [...]. Pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i prawa wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów musiało skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Z uwagi na fakt odbywania kary pozbawienia wolności, do czasu zakończenia jej odbywania przez J.Z., tj. do dnia [...]r., organ I instancji zaniechał wszelkich czynności administracyjnych w sprawie. W trakcie odbywania przez stronę kary pozbawienia wolności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie mocą wyroku z dnia [...]r., sygn. akt II SA/Sz 30/06 oddalił skargę J.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie poddania się badaniu lekarskiemu przez J.Z.. W dniu [...]. J.Z. odebrał zawiadomienie Starosty [...] (pismo z dnia [...]) o wszczęciu postępowania administracyjnego, w sprawie poddania się badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. J.Z. badaniu temu nie poddał się. Wobec faktu nie poddania się badaniu lekarskiemu pismem z dnia [...]r. /doręczonym stronie [...]r./ Starosta [...] zawiadomił J.Z. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organ pouczył jednocześnie stronę o przysługującym prawie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prokurator Rejonowy w piśmie z dnia [...]r., udzielając odpowiedzi na zobowiązanie oświadczył, że wniosek o skierowanie J.Z. na badania lekarskie pozostawał aktualny. Starosta decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 107 i art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym cofnął J.Z. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, wydane w dniu [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona wezwana do poddania się badaniu lekarskiemu, badaniu temu nie poddała się. Ponadto, według organu, J.Z. nie wnosił do sprawy żadnych nowych materiałów i w tych warunkach istniały podstawy do cofnięcia przedmiotowego uprawnienia. W odwołaniu od decyzji Starosty [...] J.Z. zarzucił organowi I instancji wydanie decyzji bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Odwołujący wskazał ponadto na wystąpienie uchybień formalnych i merytorycznych w postępowaniu dotyczącym skierowania strony na badania lekarskie. W związku z tym strona wniosła o uchylenie decyzji Starosty z rozważeniem, czy możliwe jest wydanie decyzji w przedmiocie skierowania odwołującego na badania lekarskie. J.Z. wskazywał również na istnienie nowych dowodów świadczących o bezzasadności wszelkich decyzji w przedmiocie skierowania jego osoby na badania lekarskie, jaki i decyzji o cofnięciu prawa jazdy. Według strony, decyzje wydane w przedmiotowej sprawie naruszają prawo i nie mają interesu społecznego, podważają zaufanie do organów państwowych. Na potwierdzenie istnienia nowych dowodów odwołujący dołączył opinię sądowo-psychiatryczną z dnia [...], z której wynikało, że J.Z. nie spełnia kryteriów uzależnienia od alkoholu. W takiej sytuacji odwołujący stwierdził, że wniosek Prokuratora Rejonowego był niedopuszczalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpatrzenia odwołania J.Z. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. Uzasadniając motywy podjętej decyzji Kolegium wyjaśniło, że wniosek Prokuratora Rejonowego został złożony w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. [...]. Organ odwoławczy powołał się na uzasadnienie wniosku Prokuratora Rejonowego , z którego to wniosku wynikało, że organ prokuratury prowadził postępowanie przeciwko J.Z., w toku którego ujawniono u podejrzanego zespół zależności alkoholowej. Okoliczność ta została potwierdzona opinią biegłego z zakresu psychiatrii, co nasuwało zastrzeżenia, co do stanu zdrowia J.Z. i jego sprawności psychofizycznej, jako kierującego pojazdem. Organ odwoławczy zauważył także, że decyzją z dnia [...]r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu J.Z. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...]. Według Kolegium, uzasadnione było czasowe zaniechanie czynności administracyjnych w sprawie, ponieważ J.Z. odbywał karę pozbawienia wolności do dnia [...] r. Po podjęciu postępowania administracyjnego, zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo uczynił, że zasięgnął informacji w Prokuraturze Rejonowej w [...] czy podtrzymuje ona swój wniosek w sprawie skierowania J.Z. na badania lekarskie. Wniosek został podtrzymany, o czym świadczy pismo Prokuratora z dnia [...]r. Kolegium uznało również, że organ I instancji dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. obowiązku informowania strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami oraz o możliwości wypowiedzenia się na ich temat, zgłaszania wniosków i żądań. Odnośnie zarzutów odwołania o pozbawieniu podstaw prawnych decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, naruszeń prawa, uchybień formalnych i merytorycznych w postępowaniu przed organem I instancji, Kolegium wskazało, że nie jest w stanie się do nich odnieść, ponieważ strona w uzasadnieniu odwołania zarzutów nie sprecyzowała. Biorąc pod uwagę podstawę wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, tj. art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, Kolegium uznało, że wystarczającą i jednocześnie konieczną przesłanką pozbawienia strony uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, jest fakt niepoddania się badaniu lekarskiemu, na które kierowca został skierowany w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, zdaniem Kolegium, nie pozostawiają wątpliwości, co do faktu, że J.Z. badaniom lekarskim nie poddał się. Kolegium stwierdziło ponadto, że dołączona do odwołania opinia sądowo - psychiatryczna, sporządzona przez dwóch psychiatrów w dniu [...] r., nie może być uwzględniona w niniejszej sprawie, albowiem po pierwsze sporządzona była na polecenie Prokuratury Rejonowej w związku z prowadzonym przed tą Prokuraturą postępowaniem karnym; po drugie pytania postawione biegłym nie dotyczyły zdolności odwołującego do prowadzenia pojazdów mechanicznych; po trzecie zaś opinia nie została sporządzona przez specjalistę posiadającego uprawnienia do badania kierowców i kandydatów na kierowców. Konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego przez specjalistę, jak wskazuje Kolegium, wynika z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Badanie lekarskie może być wykonane przez lekarza, spełniającego warunek, o którym mowa w § 14 ust. 1 albo 2. Uprawniony lekarz na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wzór orzeczenia lekarskiego określa załącznik nr 5 do rozporządzenia, co z kolei wynika z treści § 10 ust. 1 i 4 tego rozporządzenia. Opinia sądowo-psychiatryczna przedłożona przez stronę, nie spełnia, według Kolegium, wymogów orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w powołanym rozporządzeniu. Tym samym nie może być ona uwzględniona przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy. Organ odwoławczy zauważył, że w sprawie istotne jest również i to, iż Prokurator Rejonowy podtrzymał swój wniosek o skierowanie J.Z. na badania lekarskie. Powyższe świadczy o tym, że Prokurator miał wątpliwości, co do stanu zdrowia strony w kontekście posiadania przez niego uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], J.Z. zarzucił: - bezzasadność i brak podstaw prawnych wniosku Prokuratora Rejonowego, - niedopuszczalność zastosowania w sprawie przepisu art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także niedopuszczalność zastosowania § 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, - nieuwzględnienie w sprawie opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...]r., w której potwierdzono, że "wywiad odnośnie alkoholu nie spełnia kryteriów uzależnienia". Wskazując powyższe zarzuty J.Z. wniósł o uchylenie wszystkich decyzji wydanych w sprawie, ponieważ są według skarżącego nieważne. W ocenie skarżącego, decyzje w sprawie, jak również wniosek Prokuratora Rejonowego, wydane zostały z naruszeniem prawa. Skarżący na każdym etapie postępowania podnosił przyczyny nieważności postępowania oraz opinię sądowo-psychiatryczną, świadczącą o tym, że badany nie spełnia kryteriów uzależnienia od alkoholu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wskazana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 w/w ustawy). Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, iż skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się przez kierowcę badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 ustawy. Zgodnie zaś z przepisem art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem, skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia, co do stanu zdrowia. Na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym Minister Zdrowia wydał rozporządzenie w dniu 7 stycznia 2004r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ). W rozporządzeniu tym szczegółowo został uregulowany tryb i sposób przeprowadzenia badania lekarskiego w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Wyjaśnienia wymaga, że postępowanie administracyjne dotyczące weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi ze względu na stan zdrowia kierowcy odbywa się dwuetapowo. W pierwszym etapie, prowadzone jest postępowanie, które ma na celu zbadanie przez starostę zasadności wniosku o skierowanie kierowcy na przedmiotowe badanie lekarskie, co jest zgodne z treścią art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na tym etapie, strona może kwestionować samo żądanie skierowania na badania lekarskie, przedstawiać dokumenty mające znaczenie w sprawie. Strona może także korzystać z możliwości wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji kierującej ją na badanie lekarskie. Decyzja w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na niepoddanie się badaniu zdrowia, wydawana jest w drugim etapie weryfikacji uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Organ orzekający na tym etapie związany jest decyzją o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie i nie ma podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią decyzji o skierowaniu kierowcy na te badanie. Związanie ostateczną decyzją, o której wyżej mowa, powoduje także bezskuteczność zarzutów strony, co do zasadności poddania się przedmiotowemu badaniu lekarskiemu. Tym samym nie jest również możliwe przeprowadzenie dowodu z innych opinii lekarskich niż uprawnionego orzecznika, co do treści zawartych w tym orzeczeniu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Starosta decyzją z dnia [...]r., utrzymaną w mocy decyzją odwoławczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. skierował J.Z. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Wyrokiem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J.Z. na decyzję organu odwoławczego w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Sprawa w tym zakresie jest już prawomocnie zakończona. Organ I instancji nie egzekwował jednak wykonania decyzji z uwagi na to, że skarżący do dnia [...] r. odbywał karę pozbawienia wolności. Bez wątpienia było to uzasadniona przeszkoda, uniemożliwiająca J.Z. przeprowadzenie badania lekarskiego. Po stwierdzeniu zakończenia odbywania kary przez J.Z., postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...] podjął działania w celu faktycznego poddania się przez skarżącego badaniu lekarskiemu. J.Z. powiadomienie o wszczęciu wspomnianego postępowania, jak również o możliwość zapoznania się z aktami sprawy otrzymał w dniu [...] r. Konieczność poddania się badaniu lekarskiemu przez J.Z. potwierdził Prokurator Rejonowy w piśmie z dnia [...]. Do dnia wydania zaskarżonej decyzji J.Z. badaniu lekarskiemu nie poddał się. Z uwagi na zarzuty sformułowane w skardze Sąd zwraca uwagę, że przedmiotowa skarga dotyczy decyzji wydanych w przedmiocie cofnięcia J.Z. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, co było konsekwencją niepoddania się przez skarżącego badaniu lekarskiemu, na które został skierowany decyzją ostateczną organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej mowa jest o wystąpieniu okoliczności wskazanej w art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b Prawa o ruchu drogowym, czyli o stwierdzeniu, że mimo otrzymania wezwania do poddania się specjalistycznemu badaniu lekarskiemu, kierowca temu badaniu nie poddał się. Konstrukcja przepisu wskazuje przy tym, że organ w przypadku zaistnienia przesłanek w nim wskazanych nie może kierować się uznaniem, ale ma obowiązek działania zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z treści tego przepisu. Słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że fakt niepoddania się badaniu lekarskiemu jest jedyną i konieczną przesłanką wydania decyzji w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b Prawa o ruchu drogowym. Podkreślić przy tym należy, że J.Z. nie mógł skutecznie podnosić zarzutów w zakresie konieczności skierowania jego osoby na badania lekarskie, bowiem jak to już zostało wyżej wyjaśnione na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, tego rodzaju zarzuty są niedopuszczalne. Starosta związany był ustaleniami decyzji organu z dnia [...]r. o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie. Nieuzasadniony jest również zarzut, że organy nie uwzględniły przedłożonej przez skarżącego opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Należy, bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. badania lekarskie osób wymienionych w art. 122 ust.1 pkt 3-5 ustawy Prawo o ruchu drogowym ( w tym osób skierowanych na badania decyzją starosty) przeprowadza się w wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy. Badanie w dniu [...] r. przeprowadzili lekarze specjaliści z zakresu psychiatrii, w sprawie karnej, nie jest to natomiast opinia lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami silnikowymi, uzyskana w wojewódzkim ośrodkiem medycyny pracy. Uwzględnienie badania przestawionego przez skarżącego z dnia [...]. pozostawałoby w sprzeczności ze wskazanym przepisem rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Badania lekarskie kierowców są niewątpliwie czynnościami wymagającymi posiadania wiadomości specjalistycznych, stąd ich przeprowadzenie powierzono uprawnionym do tego lekarzom. Nie bez znaczenia jest również i to, że orzeczenie lekarskie, o którym wyżej mowa powinno być sporządzone według wzoru, który przewiduje załącznik nr 5 do w/w rozporządzenia. Przedstawiona przez skarżącego opinia z dnia [...]r. nie spełniała wymogu sporządzenia według powołanego wzoru. Biorąc pod uwagę powyższe wywody, Sąd uznał, że zarzuty skarżącego, o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na brak podstaw prawnych i ujawnienie nowych okoliczności dotyczących wydania orzeczenia lekarskiego, są nieuzasadnione. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w przypadku przedłożenia orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami, zachodzi podstawa do zastosowania art. 140 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. do przywrócenia kierowcy uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy J.Z. w dniu [...]r. dostarczył organowi I instancji pozytywne orzeczenie lekarskie z dnia [...], wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] Centrum Leczenia i Profilaktyki Dział Konsultacyjno Orzeczniczy, ul. [...]. W oparciu o pozytywny wynik badań decyzją z dnia [...] Starosta [...] przywrócił skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami wg kategorii [...]., a zatem od dnia wydania tej decyzji skarżący może skutecznie korzystać z uprawnienia do kierowania pojazdami o wskazanych wyżej kategoriach. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.