II SA/Sz 1203/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie H. M. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisane w sentencji postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że pomimo wysokich zarobków brutto nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych związanych z niniejszą sprawą, ponieważ zarówno ona jak i mąż chorują. Mąż jest na rencie chorobowej z powodu chorób serca, natomiast wnioskodawczyni przebywa na zwolnieniu rehabilitacyjnym. Z otrzymywanych wynagrodzeń część jest potrącana z tytułu zajęć komorniczych, po opłaceniu mediów, zakupie lekarstw na życie pozostaje niewielka kwota. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem K. M.. Posiadany majątek to mieszkanie o pow. [...] m2. Miesięczny dochód netto dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego wynagrodzenie wnioskodawczyni w wysokości [...] zł (po potrąceniach) oraz renta męża w wysokości [...] zł. Do formularza PPF H.M. załączyła listę płac z zakładu pracy, z której wynika, że w listopadzie [...] r. otrzymała wynagrodzenie netto w kwocie [...] zł. W oparciu o dodatkowe dokumenty nadesłane przez skarżącą w wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego ustalono, że miesięczne niezbędne wydatki wynoszą ok. [...] zł tj. gaz – [...] zł, prąd – [...] zł, czynsz [...] zł, lekarstwa [...] zł. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, zważył: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r.Nr 61, poz. 284 ze zm.). Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w rozdziale 3, działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Jednocześnie wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dokumentów potwierdzających powyższe. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z przesłanych dokumentów wynika, że skarżąca wraz z mężem dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, natomiast miesięczne udokumentowane wydatki kształtują się na poziomie ok. [...] zł. Zatem pozostaje jeszcze kwota ok. [..] zł na zaspokojenie innych potrzeb np. kosztów wyżywienia, ubrania. Takie zestawienie prowadzi do wniosku, że poniesienie przez skarżącą kosztów związanych niniejszym postępowaniem, które na obecnym etapie stanowi wpis od skargi wysokości 100 zł, nie powinno się wiązać z uszczerbkiem jej koniecznego utrzymania, przez który należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się z obniżeniem, choćby niezbyt niewysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.