II SA/Sz 1206/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II Sz na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi I. W. reprezentowanej przez opiekuna prawnego H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. H. W. - opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej córki I. W., w dniu 24 maja 2006 r. wystąpiła z wnioskiem do Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego za miesiące luty, marzec, kwiecień i maj 2006 r. W uzasadnieniu wniosku podała, że córka posiada znaczny stopień niepełnosprawności i zgodnie z oświadczeniem Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w M. od dnia 3 lutego 2006 r. do dnia 18 kwietnia 2006 r. przebywała w domu rodzinnym. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy D. na podstawie art. 16, art. 24 ust. 2 i art. 57 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), odmówił przyznania H. W. zasiłku pielęgnacyjnego dla I. W.. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że I. W. jest stałą mieszkanką Domu Pomocy Społecznej w M., do którego została skierowana na podstawie decyzji administracyjnej. W domu rodzinnym przebywa czasowo, zachowując uprawnienia do stałego pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Powołując się na treść art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ I instancji stwierdził, że I. W. przebywając w instytucji zapewniającej jej całodobowe utrzymanie nie spełnia przesłanek do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Organ podał nadto, że jakkolwiek I. W. przebywała na przepustce w domu, to jednak wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w dniu 24 maja 2006 r., tj. wówczas, gdy córka wnioskodawczyni powróciła do Domu Pomocy Społecznej w M. Organ wziął również pod uwagę i to, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Strona złożyła wniosek w dniu 24 maja 2006 r. bez wymaganych dokumentów, które uzupełniła w dniu 9 czerwca 2006 r. H. W. wniosła odwołane od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zarzucając, że nie jej córka nie otrzymała należnego zasiłku pielęgnacyjnego na skutek błędów popełnionych przez urzędników ośrodka pomocy społecznej. Wskazała, że córka w okresie od 3 lutego 2006 r. do dnia 10 maja 2006 r. przebywała w domu rodzinnym w D. Po otrzymaniu zaświadczenia z Domu Pomocy Społecznej w M. z dnia 17 marca 2006r. stwierdzającego, że I. W. przebywa w domu rodzinnym, wystąpiła do ośrodka pomocy społecznej o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Nie otrzymała do wypełnienia właściwego druku i zarzuciła, że utrudniano jej otrzymanie należnego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przedstawiło stan faktyczny sprawy. Wynika z niego, iż I. W. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i jest ubezwłasnowolniona całkowicie. Jej opiekunem prawnym jest matka H. W. Pani I. W. jest stałą mieszkanką Domu Pomocy Społecznej w M., a w domu rodzinnym przebywa na przepustkach. I. W. ponosi częściową odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Organ odwoławczy ustalił, że H. W. zabierała córkę do domu, m.in. w następujących okresach: 3.02.-17.03 2006, 10.04-30.04.2006 oraz 1.05-10.05.2006. Kolegium uznało, że fakt przebywania I. W. na czasowych przepustkach w domu rodzinnym nie zmienia tego, że przebywa ona w domu pomocy społecznej zapewniającym ww. całodobowe utrzymanie i stąd też zasiłek pielęgnacyjny za okresy wymienione we wniosku nie przysługuje. H. W. wywiodła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. i podniosła, że się z zaskarżoną decyzją nie zgadza. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 2 Konstytucji RP oraz to, że jej córka I. W. jest ofiarą instytucji powołanych do pomocy. Zarzuciła również, że od kilku lat jest okradana z przysługującego jej zasiłku pielęgnacyjnego oraz renty socjalnej, albowiem okresy nieprzerwanej nieobecności w domu pomocy społecznej traktowane są jako przepustka. Skarżąca uważa, że powinna mieć prawo umieszczania córki na 6-7 miesięcy w roku w domu pomocy społecznej oraz prawo do czasowego zameldowania jej w tej instytucji. Powinna mieć również prawo do otrzymywania w tym czasie renty socjalnej i zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej w skrócie P.p.s.a.. Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W spawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd, kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta odpowiada prawu, a wniesiona skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowi art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami). Zgodnie z tym przepisem, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia. Natomiast art. 3 pkt 7 cytowanej ustawy określa, że za instytucje zapewniającą całodobowe utrzymanie uważa się: 1) dom pomocy społecznej, 2) placówkę opiekuńczo - wychowawczą, 3) schronisko dla nieletnich, 4) młodzieżowy ośrodek wychowawczy, 5) zakład poprawczy, 6) areszt śledczy, 7) zakład karny, 8) zakład opiekuńczo - leczniczy, 9) zakład pielęgnacyjno - opiekuńczy, 10) szkołę wojskową lub inną szkołę zapewniającą nieodpłatne pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że I. W. jako osoba niepełnosprawna zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w D. z dnia [...] spełnia przesłanki określone w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie wskazuje, że I. W. jest stałą mieszkanką Domu Pomocy Społecznej w M., która to placówka w świetle art. 3 pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Pobyt I. W. w Domu Pomocy Społecznej w M., skierowanej do tej jednostki przed 1 stycznia 2004r. zgodnie z decyzją Starosty G. z dnia [...], finansowany jest częściowo z opłatności ponoszonej przez ww. częściowo zaś - w 30 % - z budżetu państwa wg zasad określonych w art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966). Są to okoliczności w sprawie bezsporne. Bezsporne jest i to, że I. W. – w świetle powołanych wyżej okoliczności – podczas pobytu w Domu Pomocy Społecznej w M. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. H. W. – matka i opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej I. W., domagała się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz córki za okres, w którym córka skarżącej pozostając stałą mieszkanką domu pomocy społecznej przebywała na przepustkach w domu rodzinnym. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że I. W. przebywała na przepustce od 3 lutego do 17 marca 2006 r., od 1 kwietnia do 30 kwietnia 2006 r. oraz od 1 maja do 10 maja 2006 r. Istota sporu sprowadziła się zatem do rozstrzygnięcia, czy osobie spełniającej warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, będącej stałym mieszkańcem domu pomocy społecznej - instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny w razie czasowego opuszczenia domu pomocy społecznej. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy była okoliczność ciągłego utrzymywania podczas okresowej nieobecności mieszkanki miejsca w domu pomocy społecznej jako dla osoby skierowanej do tej jednostki na stałe. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że organy orzekające w sprawie co do zasady kwestionują prawa córki skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego, a odmowa przyznania tego świadczenia wynikała przede wszystkim z faktu stałego przebywania I. W. w domu pomocy społecznej jako instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie oraz braku regulacji prawnych dotyczących postępowania w razie czasowego jej opuszczenia. W ocenie Sądu, treść art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazuje, w jakiej sytuacji osobie uprawnionej do zasiłku pielęgnacyjnego świadczenie to nie przysługuje. Ustawodawca nie dopuścił żadnych wyjątków od zasady wyrażonej w powołanym wyżej przepisie. Osoba uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego przebywająca w domu pomocy społecznej, który zapewnia jej całodobowe utrzymanie w razie opuszczenia tego domu na czas określony, nie nabywa automatycznie prawa do świadczeń, które by otrzymywała nie posiadając uprawnień do przebywania w domu pomocy społecznej. Wskazać przy tym należy, że wg stanu prawnego obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2004r. pobyt poza instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie powyżej 14 dni, uprawniał do zasiłku pielęgnacyjnego. Przepis art. 16 ust.5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w tym brzmieniu utracił moc z dniem 1 maja 2004r. Ubocznie zauważyć należy, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, mieszkaniec domu, a także inna osoba obowiązana do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli mieszkaniec domu przebywa u tej osoby, nie ponoszą opłat za okres nieobecności mieszkańca domu nieprzekraczającej 21 dni w roku kalendarzowym. Powyższa regulacja nie budzi wątpliwości co do uprawnień mieszkańca domu pomocy społecznej do zmniejszenia opłat za pobyt w tym domu, w razie jego nieobecności w domu pomocy społecznej, jednakże nie odnosi się do stanu faktycznego, którego dotyczy niniejsza sprawa. Obowiązujące przepisy prawa dotyczące przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i stąd też nie pozostawiają organom je stosującym swobody i prawa do odstępstw od ustanowionych nimi zasad. Stwierdzić zatem należało, że Kolegium odmawiając przyznania córce skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego nie naruszyło przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.