II SA/Sz 1210/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...]r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...]r. numer [...] Burmistrz [...] odmówił B. J. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że w okresie objętym deklaracją łączna kwota wydatków gospodarstwa domowego wnioskodawcy wyniosła [...]zł, natomiast deklarowane dochody wyniosły [...] zł. Organ zwrócił uwagę, że w strukturze wydatków gospodarstwa domowego znaczną część pochłaniają wydatki za rozmowy telefoniczne. Wskazano również na fakt nieudzielenia przez wnioskodawcę informacji związanych z wydatkami na szkołę, zakup odzieży, lekarstw. Organ zauważył, że z przeprowadzonego rozeznania środowiskowego wynika, że I. J. , jako osoba [...], od około [...] miesięcy przebywa w [...] pracując bez umowy o pracę, tj. opiekuje się [...]. Wnioskodawca potwierdził, że żona wyjechała do [...], ale w celu nauki języka [...], a koszty pobytu pokryła jej rodzina. Fakt pokrycia wydatków przez rodzinę, wzbudził wątpliwości organu, ponieważ [...]-miesięczny "kurs" to długi okres z czym związane są duże koszty pobytu (zakup żywności, środków higieny osobistej, podróże, itp.). Organ I instancji podkreślił, że rażąca dysproporcja występuje również wtedy, gdy starający się o dodatek mieszkaniowy może pokryć wydatki mieszkaniowe z własnych środków, a tego nie czyni. Zdaniem organu, faktyczna sytuacja majątkowa wnioskodawcy wskazuje, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, wykorzystując własne środki finansowe i posiadane zasoby majątkowe. W odwołaniu od powyższej decyzji B. J. podniósł, iż dochód jego rodziny za [...] r. wyniósł [...] zł., plus [...] zł miesięcznego [...]. Oprócz dochodu z otrzymywanej [...], prowadzi również [...], z której za okres [...] ostatnich miesięcy nie uzyskał żadnego dochodu. Odwołujący się zauważył, iż odmowę przyznania dodatku oparto na przypuszczeniach i domysłach. B. J. podtrzymał swoje oświadczenie, iż żona wyjechała do [...] w celu nauki języka, zaś kurs opłaca mieszkająca w [...] rodzina żony. W zakończeniu odwołania zwrócił się o rozstrzygnięcie, czy dochody w wysokości [...] zł rocznie kwalifikują do przyznania dodatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...]r. numer [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, iż dodatki mieszkaniowe przysługują wszystkim osobom spełniającym warunki do ich przyznania. Pierwszym kryterium, od którego uzależniono przyznanie dodatku jest tytuł prawny. Drugim kryterium jest dochód. Dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 175 % najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku ( art. 3 ust. 1 ustawy ). Trzecim kryterium jest wielkość mieszkania i liczba zamieszkujących w nim osób. Założeniem ustawodawcy było udzielanie dodatku przez upoważnione organy osobom, które tego potrzebują ze względu na swój stan majątkowy. Otrzymają więc go jedynie ci, których nie stać na pokrycie czynszu, kosztów eksploatacyjnych mieszkania, opłat za media. Przepis, art. 7 ust. 3 i ust. 4 i 4a ustawy o dodatkach mieszkaniowych dał organowi możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odmowy przyznania dodatku w przypadku, gdy ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. Tym samym, ustawodawca dał organom administracyjnym instrument prawny mający pomóc w ustaleniu faktycznej sytuacji majątkowej rodziny ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy. Wiele osób, które do tej pory korzystały z tego wsparcia, stać było na samodzielne pokrycie kosztów związanych z mieszkaniem. Aby ustalić rzeczywistą sytuację materialną wnioskodawcy, oprócz wykazania uzyskanych dochodów, niezbędnym staje się wykazanie po stronie wnioskodawcy, wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wykazanie faktycznych wydatków w połączeniu z uzyskanymi dochodami, w przypadku, gdy rodziny nie stać na pokrycie czynszu, kosztów eksploatacyjnych mieszkania czy też opłat za media, leży w dobrze pojętym interesie wnioskodawcy. Jest to jedna z podstawowych przesłanek mających dopomóc organom przyznającym dodatek, we właściwym rozpoznaniu sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o wsparcie finansowe ze środków budżetowych. Z akt sprawy wynika, że wniosek B. J. o przyznanie dodatku wpłynął do organu I instancji w dniu [...]r. W załączonej deklaracji o wysokości dochodu B. J. oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z [...], zaś w okresie od [...] do [...]r. dochód gospodarstwa wyniósł [...] zł. Na wykazany dochód składa się [...] otrzymywana przez wnioskodawcę, oraz [...] zł stypendium otrzymywanego przez syna M. J. W trakcie prowadzonego wywiadu środowiskowego, pracownik organu odebrał od wnioskodawcy oświadczenie o stanie majątkowym oraz o ponoszonych miesięcznych wydatkach gospodarstwa domowego. Z oświadczenia tego wynika, że B. J. posiada samochód osobowy marki [...] zakupiony w [...] r., oraz posiada udział we własności lokalu mieszkalnego w miejscowości [...]. Z przedłożonego przez stronę zestawienia wydatków wynika, że łączne wydatki w deklarowanym okresie wyniosły [....] zł, przy czym należy zaznaczyć, że B. J. wydatków na żywność, środki czystości, czy tez środki higieny osobistej nie podał kwotowo, lecz określając procentowy ich udział w dochodzie. W przypadku rodziny strony należy zwrócić uwagę (co podkreślił w swojej decyzji organ I instancji) na strukturę wydatków. Z deklarowanych kwot wynika, że znaczną część osiąganego dochodu, tj. [...] zł (ok. 20%) pochłaniają wydatki za przeprowadzone rozmowy telefoniczne, oraz wydatki na bieżącą eksploatację samochodu osobowego, tj. [...] zł (ok. 18%). W ocenie organu odwoławczego nie można dawać aprobaty na przekazywanie pieniędzy podatników dla osób, których stać na utrzymywanie samochodu osobowego oraz ponoszących znaczne wydatki za prowadzone rozmowy telefoniczne. Konkludując, należy stwierdzić, iż całość przedstawionych okoliczności sprawy pozwala na stwierdzenie, że w gospodarstwie domowym B. J. występuje rażąca dysproporcja między wykazanym dochodem, a stanem majątkowym. Dowodem potwierdzającym powyższe stwierdzenie jest to, że B. J. może pokryć wydatki mieszkaniowe z własnych środków, o czym przekonuje fakt, iż deklarowane wydatki mieszczą się granicach zadeklarowanego dochodu gospodarstwa domowego, stąd odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego w świetle art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest całkowicie uzasadniona. Na marginesie rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że wobec niemożności sprawdzenia wiarygodności oświadczenia B. J. dotyczącego wyjazdu żony do [...], uznało oświadczenie za zgodne z prawdą. Powyższe nie miało jednak wpływu na treść ostatecznego rozstrzygnięcia. Powyższa decyzja została zaskarżona przez B. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu oraz ustalonym stanem faktycznym stanowiącym podstawę tego rozstrzygnięcia. Podniósł, iż jest osobą [...], poruszającą się za pomocą aparatu [...]. Samochód [...] i przystosował do potrzeb swojego [...] z pomocą Środków uzyskanych z Państwowego Funduszu Rehabilitacyjnego. Telefon i samochód pozwalają mu być osobą w miarę niezależną i pracować. Wniósł o zbadanie prawidłowości podjętych decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonych do sądu administracyjnego aktów administracyjnych (ostatecznych decyzji, postanowień) polega na badaniu ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego mającymi zastosowanie w konkretnej sprawie. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt w istotny sposób narusza prawo, sąd - stosownie do wskazań art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność ( w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala (art. 151 ww.ustawy ). Zgodnie z art.134 § 1 i art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, a nadto stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia . Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem i w wyżej wskazanych granicach dostarczyła podstaw do uznania, że w postępowaniu administracyjnym wystąpiły uchybienia i w związku z tym skarga została uwzględniona. Zgodnie z art.7 ust.3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 71, poz.734 z późn.zm. ) organ administracji publicznej, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego między innymi ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki. W oparciu o oświadczenie strony, organ odwoławczy ustalił, że B. J. posiada samochód osobowy marki [...] zakupiony w [...]r., oraz posiada udział we własności lokalu mieszkalnego w miejscowości [...]). Z przedłożonego przez stronę zestawienia wydatków wynika, że łączne wydatki w deklarowanym okresie wyniosły [...] zł, przy czym należy zaznaczyć, że B. J. wydatków na żywność, środki czystości, czy też środki higieny osobistej nie podał kwotowo, lecz określając procentowy ich udział w dochodzie. Z deklarowanych kwot wynika, że znaczną część osiąganego dochodu, tj. [...]zł (ok. 20%) pochłaniają wydatki za przeprowadzone rozmowy telefoniczne, oraz wydatki na bieżącą eksploatację samochodu osobowego, tj. [...] zł (ok. 18%). W świetle powyższego organy uznały, że "w gospodarstwie domowym B. J. występuje rażąca dysproporcja między wykazanym dochodem, a stanem majątkowym. Dowodem potwierdzającym powyższe stwierdzenie jest to, że B. J. może pokryć wydatki mieszkaniowe z własnych środków, o czym przekonuje fakt, iż deklarowane wydatki mieszczą się granicach zadeklarowanego dochodu gospodarstwa domowego". Fakt, że strona określiła jedynie procentowo udział wydatków na żywność, środki czystości, czy też środki higieny osobistej nie jest okolicznością naganną, a tym bardziej nie pozwala na wysnucie wniosku, iż strona wydaje na ten cel więcej środków niż uwidoczniła w oświadczeniu. W czasie wypłacania przyznanego dodatku organy badają czy osoba pobierająca dodatek mieszkaniowy nie zalega z bieżącymi opłatami za lokal ( art.7 ust.11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ), jest to bowiem okoliczność naganna mogąca skutkować wstrzymaniem wypłat dodatku, a nawet obowiązkiem zwrotu wypłaconego dodatku ( art.8 ust.4 ustawy ). Fakt więc, że osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy pokrywa dotychczasowe wydatki mieszkaniowe z własnych środków nie jest okolicznością, która może być dowodem rażącej dysproporcji pomiędzy wykazanym dochodem strony, a jej faktycznym stanem majątkowym. Zgodnie z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą między innymi zasady postępowania zawarte w art.7 i 77 § 1 Kpa, w myśl których organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszym postępowaniu wyżej wymienione przepisy zostały naruszone, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uznanie w oparciu o tak nikłe ustalenia faktyczne i mylnie wywiedzione wnioski, że w przypadku skarżącego występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonym wniosku i oświadczeniu, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznanie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe, jest klasycznym przykładem przekroczenia granic uznania administracyjnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji po uzupełnieniu materiału dowodowego winien również wziąć pod uwagę fakt niepełnosprawności B. J. oraz związane z tym utrudnienia i konieczność korzystania z urządzeń ułatwiających komunikację. Dlatego też, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji.