II SA/Sz 1213/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka -Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. H. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 grudnia 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. H. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu [...] r. B.H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w kwocie 500,00 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że mimo intensywnych poszukiwań w zakresie znalezienia pracy, od [...] r. pozostaje osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Opiekuje się matką, która przeszła udar mózgu. Zgromadzone na rachunkach bankowych oszczędności stanowią zabezpieczenie na wypadek trudności życiowych. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką A.H. Posiadany majątek to [...] udziału w mieszkaniu o powierzchni [...] m2, obszar nieruchomości pod budynkiem na mieszkanie – [...] ha z tego [...] udziału, [...] udziału w nieruchomości zabudowanej o pow. [...] ha oraz oszczędności w kwocie [...] zł. Wnioskodawczyni podała, że jej matka A.H. jest właścicielką [...] udziałów w mieszkaniu o powierzchni [...] m2, [...] udziałów w nieruchomości o powierzchni [...] ha, [...] udziałów w nieruchomości zabudowanej. Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego stanowi emerytura matki w wysokości [...] zł, a ponoszone wydatki to [...] zł na zakup lekarstw. B.H. załączyła do wniosku zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w [...] potwierdzające, że jest ona zarejestrowana w tutejszym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna od dnia [...] r. bez prawa do zasiłku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego zobowiązujące do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, B.H. nadesłała: zawiadomienie o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok [...] w kwocie [...] zł ([...] zł miesięcznie), fakturę Vat za dostawę wody za [...] r. w kwocie [...] zł, rachunki za prąd za [...] r. – [...] zł (mieszkanie i garaż), za [...] – [...] zł (garaż), za [...] – [...] zł (mieszkanie i garaż), decyzję w sprawie podatku rolnego, od nieruchomości płatnych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] rok na łączną kwotę [...] zł, wyciągi z rachunku oszczędnościowego z saldem na dzień [...] r. w kwocie [...] zł, na dzień [...] r. w kwocie [...] zł, na dzień [...] r. w kwocie [...] zł, odcinki wypłaty emerytury A.H. w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na niewykazanie spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. warunkujących przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem referendarza sądowego dysponowanie oszczędnościami rzędu [...] złotych, posiadanie majątku nie wskazują, aby skarżąca znajdowała się w trudnej czy tragicznej sytuacji majątkowej. Wręcz przeciwnie, sytuacja majątkowa skarżącej jest na tyle dobra, że pozwala na poniesienie kosztów postępowania. B.H. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia zarzucając mu błędne ustalenie stanu faktycznego. Skarżąca podniosła, że treść uzasadnienia pozostaje w sprzeczności z danymi zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Błędy te polegają na przyjęciu m.in. że sytuacja majątkowa skarżącej jest na tyle dobra, że pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca jest osobą samotną, nie żyjącą w związku małżeńskim, bez źródeł stałego dochodu oraz pozbawiona możliwości posiadania stałego dochodu. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że zgromadzone przez nią oszczędności przeznaczone są na trudne sytuacje życiowe celem ich zabezpieczenia i na rozpoczęcie przez nią działalności gospodarczej, której koszty mogą znacznie przewyższać stan oszczędności. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o ponowne wyliczenie dochodu wskazując, że na chwilę obecną nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny wygospodarować w budżecie kwoty 500 zł. Nie ma też możliwości zaciągnięcia pożyczki na ten cel. Wykazany dochód – emerytura jest dochodem jej matki, a nie jej samej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz.718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 64/04) udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy zaznaczyć, że prawo pomocy jest ze swej natury instytucją wyjątkową, stosowaną tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Może być więc stosowane jedynie w przypadku osób rzeczywiście ubogich, dla których uiszczenie kosztów sądowych oznaczałoby konieczność drastycznego uszczuplenia środków przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko referendarza sądowego, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa była na tyle trudna, że pozbawiona jest możliwości partycypowania w kosztach prowadzonego z jej skargi postępowania sądowego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przesłanych dokumentów, wynika, że skarżąca posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Okoliczność ta przesądza, że sytuacji majątkowej skarżącej nie można uznać za tak trudną by uniemożliwiało jej to poniesienie kosztów postępowania – pomimo, że na chwilę obecną skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie ma stałego źródła dochodu. Powyższe potwierdziła sama skarżąca w sprzeciwie przyznając, że wskazane oszczędności odkłada na planowaną działalność czy trudne sytuacje. Ponadto możliwość odkładania tak znacznej kwoty na rachunku bankowym i niekorzystanie z tych środków oznacza, że bieżące dochody którymi dysponuje skarżąca tj. emerytura matki są wystarczające na zaspokajanie jej podstawowych potrzeb życiowych. Prawo pomocy, jak wskazano wyżej jest instytucją szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Skoro skarżąca posiada wystarczające środki na podstawowe potrzeby życiowe i dodatkowo oszczędności w kwocie [...] zł to uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należało uznać, że skarżąca nie spełniła przesłanek wynikających z treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem nie wykazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie udziału w postępowaniu, bądź nie jest w stanie ich pozyskać. Reasumując, Sąd uznał stanowisko referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu za trafne, gdyż nie narusza ono prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.