II SA/Sz 1220/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008r. sprawy ze skargi S.C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie choroby zawodowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. D. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone na zasadzie prawa pomocy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u S C, decyzją z dnia (...) numer (...) działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) - nie stwierdził u S C choroby zawodowej w postaci zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstwa wywołanego przez substancję chemiczną - disiarczek węgla, wymienionej w poz. 1 pkt 43 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Od powyższej decyzji S C złożyła odwołanie stwierdzając, że jest ona dla niej krzywdząca. Na skutek odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu sprawy, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, wydał w dniu (...). decyzję nr (...), którą stwierdził nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) o braku podstaw do stwierdzenia u S C choroby zawodowej pod postacią zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez dwusiarczek węgla i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji stwierdził, iż decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego została sygnowana przez Zastępcę Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej i tym samym został naruszony art. 107 § 1 kpa, który mówi, iż decyzja powinna zawierać między innymi podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Nadto organ wskazał, że z § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 1121) w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, który określa wzór decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, wynika, iż decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej powinna zostać sygnowana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Od powyższej decyzji S C wniosła do Sądu skargę, w której nie zgodziła się z treścią decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Odpowiadając na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Na wezwanie Sądu, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przedłożył do akt sprawy wykaz osób upoważnionych do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie chorób zawodowych w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej na dzień (...) Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2008 r. wyznaczony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w związku z rażącym naruszeniem art. 138 kpa oraz o zwrot kosztów z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) pod kątem zgodności prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu stała się decyzja podjęta w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdzająca nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z (...), nr (...). Decyzję tę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał w wyniku rozpoznania odwołania S C. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że podstawą faktyczną działania organu odwoławczego jest wniesienie odwołania, zaś jedyną podstawą prawną przy podejmowaniu przezeń rozstrzygnięć - art. 138 kpa. Przepis ten zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymieniona w tym przepisie. Według art. 138 § 1 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. W myśl art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z powyższego wynika, że w postępowaniu odwoławczym organ II instancji nie może stosować art. 156 kpa. Poczynione spostrzeżenia prowadzą do wniosku, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając jako organ odwoławczy i wydając w sprawie rozstrzygnięcie oparte na art. 156 § 1 pkt 2 kpa, rażąco naruszył art. 138 kpa poprzez jego niezastosowanie. Na marginesie, dla porządku prawnego należy zwrócić uwagę, że przywołany w sentencji zaskarżonej decyzji art. 156 § 1 pkt 2 kpa również nie przewiduje wydanie rozstrzygnięcia, w którym organ stwierdzając nieważność decyzji równocześnie orzekłby, tak jak to stało się w niniejszej sprawie, o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Analiza zebranej w sprawie dokumentacji wykazała, że także ustalenia faktyczne poczynione przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w kontekście postanowień art. 107 § 1 kpa okazały się wadliwe. Według organu odwoławczego, decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego została sygnowana przez Zastępcę Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej, czym naruszony został art. 107 § 1 kpa. Zdaniem organu, decyzja winna zostać sygnowana przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach należących do zakresu zadań i kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, organem właściwym jest państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny (z zastrzeżeniem ust. 1a). Niewątpliwie zatem w sprawach dotyczących wydawania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia organem I instancji jest, co do zasady, państwowy powiatowy inspektor sanitarny (art. 5 pkt 4a w/w ustawy). Znajduje to potwierdzenie w przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji załączniku nr 8 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2020 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121) stanowiącym wzór decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Według tego wzoru, decyzja taka winna zawierać podpis i pieczęć okrągłą państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Stosownie do art. 107 § 1 kpa, decyzja powinna posiadać, m.in. oznaczenie organu administracji publicznej jak i podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Bezspornie będąca przedmiotem odwołania decyzja I instancyjna z dnia 4 października 2007 r. zawierała oznaczenie organu administracji publicznej, który ją wydał. Świadczy o tym pieczęć nagłówkowa, treść uzasadnienia decyzji jak i pieczęć okrągła Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego umieszczona pod pouczeniem o przysługującym środku odwoławczym. Odnośnie organu, który wydał decyzję wątpliwości nie miał również Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazując w rozstrzygnięciu, iż stwierdza nieważność decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Decyzja organu I instancji została podpisana przez lek. med. E K-P występującą jako Zastępca Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Z informacji udzielonych przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wynika, że na dzień (...), osobami upoważnionymi do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie chorób zawodowych w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej byli: - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny lek. med. J J specjalista epidemiologii oraz - Zastępca Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego lek. med. E K-P, która posiadała stałe pełnomocnictwo do podpisywania decyzji administracyjnych w przypadku nieobecności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Oznacza to, że lek. med. E K-P posiadała upoważnienie do podpisania decyzji w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Kwestią wymagającą ewentualnego wyjaśnienia przez organ odwoławczy mogło pozostawać to, czy w dniu (...). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny lek. med. J J był nieobecny i w związku z tym, czy podpisanie decyzji przez lek. med. E K-P było tego dnia uprawnione. W ocenie Sądu, samo posłużenie się przez osobę podpisującą decyzję niewłaściwą pieczęcią Zastępcy Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej zamiast pieczęcią powołującą się na działanie z upoważnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (jako jego Zastępca), nie byłoby powodem wystarczającym do zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia, nawet w trybie art. 138 kpa. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 kpa, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparte zostało na art. 250 w/w ustawy oraz §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśni kwestię obecności w dniu (...) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego lek. med. J J i związane z nią uprawnienie do podpisania decyzji przez lek. med. E K-P. W zależności od tych ustaleń organ przystąpi do merytorycznej oceny sprawy rozstrzygając o niej ostatecznie w oparciu o art. 138 kpa.