II SA/Sz 1229/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. S. i L. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] , wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", Burmistrz Miasta i Gminy orzekł o zameldowaniu z dniem [...] r. M. S. na pobyt stały w lokalu nr [...], mieszczącym się przy ul. [...] . M. S., pismem z dnia 13 maja 2013 r., zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy z wnioskiem, aby w drodze decyzji administracyjnej zameldował ją wraz z dzieckiem M. K. B. w lokalu przy ul. [...]. Wskazała, że mieszka wraz z dzieckiem w wymienionym lokalu od stycznia 2011 r., jednocześnie ponosząc koszty jego utrzymania. Mieszkanie to udostępnił składającej wniosek syn właściciela lokalu. Lokal ten, będący własnością L. H., A. H. (syn właściciela) wynajął R. B., tj. ojcu małoletniego M. B. A. H. i I. H. dysponowali przedmiotowym mieszkaniem na podstawie pełnomocnictwa ogólnego z dnia 31 grudnia 2010 r., udzielonego przez L. H. Właściciel lokalu dostarczył organowi kserokopię umowy najmu lokalu z dnia [...] r., na czas nieokreślony. Z ustaleń organu wynikało, że w dniu 11 listopada 2012 r. podpisano aneks do ww. umowy, zmieniający termin wynajmu lokalu A. B., na czas określony od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia 1 grudnia 2013 r. Właściciel lokalu oświadczył, że nie wie kto wprowadził M. S. wraz dzieckiem do przedmiotowego lokalu. Wysłał najemcy wypowiedzenie umowy najmu z wyznaczonym terminem opuszczenia lokalu do dnia 15 czerwca 2013 r. Przesłuchano w sprawie świadków: M. Ż., I. P., I. H. oraz M. S. Ponadto w dniu [...] r. została przeprowadzona kontrola meldunkowa w lokalu przy ul. [...] w celu ustalenia, czy pod tym adresem znajduje się centrum życiowe M. S. W momencie kontroli w mieszkaniu obecna była M. S. oraz jej syn M. Lokal składa się z korytarza, łazienki, kuchni oraz jednego pokoju przedzielonego ścianą działową na dwa mniejsze pomieszczenia. W części pokoju, wyposażonego w meblościankę i łóżko, znajdowały się rzeczy dziecięce należące do małoletniego, m.in. ubrania, zabawki, w drugiej zaś części, oprócz mebli znajdowały się rzeczy M. S., zaś w łazience, między innymi, kosmetyki dziecięce i kobiece. Jak zauważył organ, brak było zgody właściciela lokalu, czy jego pełnomocników na zameldowanie M. S. w przedmiotowym lokalu, ponadto nie posiadała ona dokumentu potwierdzającego najem lokalu. Organ wyjaśnił, że miał obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe, które miało wykazać, czy przebywa ona w lokalu z zamiarem stałego pobytu, czy pobyt ma charakter legalny w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W efekcie organ pierwszej instancji uznał, że lokal został udostępniony M. S. przez I. H. i A. H., tj. przez osoby uprawnione do dysponowania przedmiotowym mieszkaniem. Wynajmujący godzili się na okoliczność zamieszkiwania M. S. wraz z dzieckiem, pobierając od niej comiesięczne opłaty za korzystanie z lokalu oraz za media. Potwierdzeniem tego faktu są przedstawione kserokopie pokwitowań za czynsz, energię, gaz, opłaty pocztowe, wynajem lokalu począwszy od 2011 r. Zdaniem organu, sygnalizowany przez właściciela lokalu pozew o nakazanie wydania nieruchomości nie miał znaczenia w sprawie, gdyż dopiero wyegzekwowanie orzeczenia, a więc zmiana okoliczności faktycznych sprawy, może doprowadzić do wydania decyzji o wymeldowaniu. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ pierwszej instancji uznał, że M. S. zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] i dlatego też, organ uznał, że konieczne jest zameldowanie M. S. na pobyt stały, w dacie złożenia wniosku o zameldowanie, tj. 15 maja 2013 r. Od powyższej decyzji odwołał się L. H. Podniósł, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. ustawy o ewidencji ludności oraz przepisów postępowania administracyjnego. Zarzucił organowi błędne przyjęcie w kwestionowanej decyzji, iż M. S. przebywa w miejscu orzeczonego zameldowania z zamiarem stałego pobytu. Organ nie wziął bowiem pod uwagę, że właściciel złożył pozew o nakazanie opuszczenia lokalu. W ocenie składającego odwołanie, wydaną decyzję należało uchylić, a postępowanie w sprawie zawiesić. Wojewoda, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art.77 § 1 K.p.a., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W treści uzasadnienia tej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz Miasta i Gminy wydał decyzję z naruszeniem przepisów K.p.a., albowiem nie ustalił w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem Wojewody, zgodnie z art. 47 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ może zameldować osobę na pobyt stały na podstawie zgłoszenia, a tylko wtedy, gdy dane zawarte w zgłoszeniu budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania, rozstrzyga wydając decyzję. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że pobyt w danym lokalu mieszkalnym noszący znamiona czynu zabronionego nie rodzi obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stwierdził, że pomimo, iż przepisy ww. ustawy nie wymagają obecnie zgody osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu mieszkalnego na zameldowanie się w nim innej osoby, ani też potwierdzenia przez nią uprawnienia do przebywania takiej osoby w lokalu, nie sposób przyjąć by ustalenie pobytu w danym lokalu mieszkalnym, które stanowi rezultat przestępstwa może stanowić podstawę do zameldowania danej osoby w lokalu. Według Wojewody z akt wynika, że M. S. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a fakt ten jest bezsporny. Wątpliwości organu budzi tylko kwestia legalności jej pobytu w tym lokalu. Zdaniem organu, L. H. podnosi, że M. S. weszła w posiadanie przedmiotowego lokalu bez jego wiedzy. Z kolei M. S. oświadcza, że do lokalu wprowadził ją A. H. oraz I. H. Z dowodów zgromadzonych przez organ wynika, że M. S. zamieszkała w lokalu za zgodą R. B. W aktach sprawy brak jest jednak zeznań A. H. oraz R. B. , co w ocenie organu, daje podstawę do stwierdzenia, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wnikliwego postępowania administracyjnego w sprawie. Ponadto, zdaniem Wojewody, decyzja pierwszoinstancyjna jest także wadliwa z tego względu, że jej sentencja została sformułowana w sposób niedopuszczalny. Nie można bowiem dokonać zameldowania z konkretnym, wskazanym w decyzji dniem, gdyż dopiero ostateczna decyzja stanowi podstawę zameldowania. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie przez L. H. (sygn. akt II SA/Sz 1230/13) oraz M. S. (sygn. akt II SA/Sz 1229/13). L. H. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dających podstawę do zawieszenia postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy (nakazanie opuszczenia lokalu). Natomiast M. S. zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych, a właściwie złą interpretację tych ustaleń. Zakwestionowała sugerowanie przez Wojewodę, że weszła do lokalu na skutek przestępstwa. Potwierdziła, że wprowadzona została do mieszkania przez I. i A. H. Nigdy nie przedstawiała się jako żona R. B. Ponosi opłaty za lokal, ma kontakt esemesowy z I. H. i jej centrum życiowe znajduje się w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o oddalenie obu skarg, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Sąd zarządził skierowanie obu skarg – L. H. oraz M. S. - do łącznego rozpoznania i rozstrzygania i dalsze prowadzenie sprawy pod sygn. akt II SA/Sz 1229/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). Orzeczenie kasacyjne, a takie zostało wydane przez organ odwoławczy, jest dopuszczalne tylko w sytuacji zaistnienia kumulatywnie przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a., tj. stwierdzenia przez organ odwoławczy, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania oraz, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Użyte w art. 138 § 2 K.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności można stwierdzić, że nawiązuje ono do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., sąd nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do jej merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej ww. przepisem. Organ odwoławczy uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia uznał, że w sprawie należy przesłuchać dodatkowych świadków – L. H. i R. B. na okoliczności związane z wejściem M. S. w posiadanie lokalu przy ul. [...], a ponadto, że sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji pierwszoinstancyjnej jest nieprawidłowe. Z pierwszą przesłanką nie do końca można się zgodzić. Jakkolwiek zawsze należy dążyć do wyjaśnienia wszystkich wątpliwości powstałych w trakcie oceny materiału dowodowego, to jednak nie można przypisywać tak wielkiego znaczenia sposobowi wejścia w posiadanie lokalu, w sytuacji gdy, M. S. mieszka w nim od kilku lat, ponosi wszystkie opłaty za lokal, pozostaje w stałym telefonicznym kontakcie z osobą upoważnioną przez właściciela do dysponowania lokalem, a kwestionowanie jej pobytu w lokalu rozpoczyna się dopiero po złożeniu wniosku o zameldowanie. Z tą drugą przesłanką należy się zgodzić, choć tego rodzaju uchybienie bezsprzecznie mogło zostać usunięte przez organ II instancji. W ocenie sądu, jakkolwiek podane przez organ odwoławczy naruszenia procedury i konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego nie stanowiły wystarczającej podstawy do zastosowania art.138 § 2 K.p.a., Wojewoda nie zauważył innych nieprawidłowości postępowania administracyjnego stanowiących wskazanie dla ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. Tak więc, stwierdzone uchybienia zaskarżonej decyzji nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Mianowicie, w znajdującym się w aktach sprawy zgłoszeniu pobytu stałego złożonym przez M. S. w części I w rubryce 20. – adres dotychczasowego miejsca pobytu stałego – wpisano: [...] , natomiast w części II – adres miejsca pobytu stałego, z którego ma nastąpić wymeldowanie nie wpisano nic. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących gdzie M. S. była poprzednio zameldowana i czy konieczne było również jej wymeldowanie, co w ocenie sądu może stanowić o naruszeniu art.15 a ust.1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto, ze znajdującego się w aktach sprawy pisma skarżącej z dnia 13.05.2013 r. wynika, że wniosła ona o zameldowanie w przedmiotowym lokalu jej samej oraz małoletniego syna M. K. B. (ur.[...] r.). Sądowi z urzędu jest wiadome, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1231/13 uchylone zostały obydwie wydane w przedmiocie zameldowania M.K.B. decyzje i sprawa będzie ponownie rozpoznawana, zaś w zaleceniach sądu znalazło się stwierdzenie, że organy "rozważą objęcie jednym postępowaniem wniosków o zameldowanie małoletniego oraz jego matki M. S.". Należy także zwrócić uwagę na nieprawidłowości uzasadnienia zaskarżonej decyzji zakwestionowane przez skarżącą. Zgodnie z art.5 § 1 Kodeksu postępowania karnego nawet oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Nie można więc używać sformułowań, że "pobyt w danym lokalu mieszkalnym noszący znamiona czynu zabronionego nie rodzi obowiązku meldunkowego", czy " nie sposób przyjąć by ustalenie pobytu w danym lokalu mieszkalnym, który stanowi rezultat przestępstwa może stanowić podstawę do zameldowania danej osoby w lokalu" w sytuacji, gdy organ jest właściwy wyłącznie do badania kwestii związanych z zameldowaniem w lokalu, a nie ferowania wyroków karnych i gdy wśród zgromadzonych dowodów brak jest wyroków bądź innych aktów potwierdzających popełnienie przez stronę czynów zabronionych. Należy dodać, że z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika możliwość zakwestionowania prawa do zameldowania w sytuacji, gdy pobyt w lokalu nie ma charakteru pobytu legalnego (np. samowola). Pobytem legalnym zaś jest przebywanie w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lub innej osoby uprawnionej do dysponowania lokalem i taki może być zakres rozważań organu meldunkowego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.