II SA/Sz 123/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. i M. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie użytkowania obiektu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...]. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 Kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania pp. J. i M. B., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znak: [...], umarzającą postępowanie administracyjne "w sprawie użytkowania kontenera handlowego zlokalizowanego w [..] przy ul. [...], działka nr [...], bez wymaganego przepisami pozwolenia na użytkowanie". W uzasadnieniu wskazano, iż Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął w dniu [...] postępowanie wyjaśniające w sprawie kontenera handlowego zlokalizowanego w [...] przy ul. [...]. Na podstawie zebranych w toku postępowania materiałów dowodowych oraz przeprowadzonych w dniu [...] oględzin przedmiotowej nieruchomości, stwierdzono, iż znajdujący się na działce nr [...] w [...] przy ul. [...] kontener handlowy o wym. [...], został wybudowany na podstawie decyzji Burmistrza z dnia [...], znak: [...], udzielającej p. U. J. pozwolenia na lokalizację ww. kontenera na czas trwania umowy dzierżawy gruntu, zawartej w dniu [...]. W związku z powyższym organ I instancji uznał przedmiotowe postępowanie w sprawie budowy przedmiotowego kontenera za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 Kpa, wydał w dniu [...] decyzję, umarzającą postępowanie administracyjne w tej sprawie. Decyzja ta nie została zaskarżona. W związku ze skargą J. i M. B. w sprawie dalszego użytkowania tego obiektu, Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości i po stwierdzeniu, że kontener jest opróżniony i nieużytkowany, wydał w dniu [...] decyzję umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie użytkowania przedmiotowego kontenera handlowego. Od tej decyzji odwołali się współwłaściciele działki nr [...] J. i M. B., wnosząc o jej uchylenie i przeprowadzenie postępowania w celu sprawdzenie zgodności istniejącego i użytkowanego nadal kontenera z obowiązującymi przepisami i wydanym pozwoleniem na budowę. Zdaniem skarżących przedmiotowa decyzja narusza prawo, gdyż ww. kontener jest nadal użytkowany bez stosownego pozwolenia na użytkowanie, a opróżniony został tylko na potrzeby prowadzonego postępowania. Nadto kontener ten postawiony został niezgodnie z przedłożonym projektem, a także wbrew zaleceniom i bez zatwierdzenia Konserwatora Zabytków, co do sposobu użytkowania działki. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru argumenty odwołania i wniosku nie zasługują na uwzględnienie. Z zebranego materiału dowodowego, wynika bowiem, iż ww. obiekt został wybudowany na podstawie decyzji Burmistrza z dnia [...], znak: [...], udzielającej pozwolenia na lokalizację ww. kontenera na czas trwania umowy dzierżawy, zawartej w dniu [...]. Umowa ta wygasła z dniem [...]. Czas na jaki wybudowano przedmiotowy obiekt budowlany upłynął i obiekt ten powinien zostać przez inwestora rozebrany dobrowolnie. Natomiast w przypadku nie rozebrania przedmiotowego obiektu, właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania warunku zawartego w ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, tj. rozbiórkę kontenera z chwilą wygaśnięcia umowy dzierżawy. Także odrębne postępowanie INB wszczęte w sprawie użytkowania przedmiotowego kontenera handlowego bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie w związku z wygaśnięciem decyzji lokalizacyjnej jest bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Zatem zaskarżona decyzja organu I instancji, umarzająca postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie jest zgodna z prawem. Powyższą decyzję ostateczną J. i M. B. zaskarżyli skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucili: "naruszenie prawa budowlanego poprzez umorzenie postępowania, a tym samym tolerowanie naruszania prawa budowlanego, tj. samowoli budowlanej, użytkowania obiektu bez stosownego pozwolenia na użytkowanie, dokonywanie oględzin obiektu bez skonfrontowania go z pozwoleniem na budowę (sprawdzenie kubatury i powierzchni), chociaż do obowiązków nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania prawa budowlanego art. 83 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r prawo budowlane ( Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.)". Zarzucili też organom nadzoru budowlanego zaniechanie sprawdzenia kompletności projektu budowlanego, a w szczególności określonych uzgodnień i opinii, w tym opinii konserwatora zabytków. Umorzenie postępowania narusza ich prawa, ponieważ nie pozwala na prawidłowe zagospodarowanie nieruchomości stanowiącej ich współwłasność. Zdaniem skarżących Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uwzględnił ich odwołania, gdyż uznał, że upłynął termin trwania umowy dzierżawy, a tym samym pozwolenie na lokalizację kontenera, wobec czego powinien on być przez inwestora rozebrany dobrowolnie, a właściwy organ administracji architektoniczno budowlanej powinien wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania warunku zawartego w pozwoleniu na budowę. W związku z tym postępowania INB wszczęte w sprawie użytkowania przedmiotowego kontenera handlowego bez wymaganego przepisami pozwolenia na użytkowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie należało je umorzyć. Uzasadnienia organów I i II instancji różnią się pomiędzy sobą, gdyż podają inną przyczynę umorzenia postępowania. Jednak obydwie te decyzję sprzeczne są z prawem i naruszają uzasadniony interes strony skarżącej. Pomijając sposób kontroli przeprowadzonej przez INB, który poinformował stronę naruszająca prawo kiedy przeprowadzi kontrolę, co dało jej czas na opróżnienie kontenera oraz jego nieużytkowanie w dniu kontroli, a późniejsze ponowne użytkowanie, - obydwie decyzje sankcjonują stan niezgodny z prawem. Organy nadzoru budowlanego powołane są między innymi do tego, by kontrolować przestrzeganie prawa budowlanego i każde naruszenie tego prawa powinno przez te organy zostać stwierdzone i winny być podjęte decyzje zmierzające do wdrożenia stanu zgodnego z istniejącym porządkiem prawnym. Skoro kontener powinien być rozebrany, to organy nadzoru budowlanego powinny skorzystać ze swoich uprawnień i doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Skoro pozwolenie na budowę zostało wydane na czas trwania umowy dzierżawy, więc w chwili dokonywania przez INB kontroli, kontener stał na gruncie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a jego użytkowanie od kilku lat było bezprawne. Ponadto przedmiotowy kontener wybudowano niezgodnie ze stosownym pozwoleniem na budowę i projektem budowlanym. Pozostawienie kontenera w takim kształcie oraz w takim jego usytuowaniu jest złamaniem zaleceń Konserwatora Zabytków, który zobowiązał gminę do przedstawienia koncepcji zagospodarowania działki oraz zastrzegł sobie możliwość jej zatwierdzenia i wprowadzenia zmian, ponieważ działka znajduje się w strefie poddanej ochronie zabytków. Pomimo tego zlecenia zagospodarowania działki wspólnie z pozostałymi współwłaścicielami, użytkownicy po wyraźnej bezczynności gminy i tolerowaniu stanu niezgodnego z prawem, pozostali przy dawnym użytkowaniu kontenera -, wbrew wytycznym konserwatora. Organy nadzoru budowlanego, nie odnosząc się do wszystkich tych podnoszonych przez skarżących naruszeń prawa, spowodowały zachowanie stanu niezgodnego z prawem, co jest złamaniem ich obowiązku kontroli przestrzegania prawa budowlanego, a także stanowi naruszenie interesu skarżących, którzy są zainteresowani prawidłowym, zgodnym z prawem, zagospodarowaniem nieruchomości, której są współwłaścicielami. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 – dalej: Ppsa/. W świetle powyższego przepisu skargę uznać należało za zasadą. Jak wynika z akt sprawy Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie kontenera wydał dwie decyzje umarzające postępowanie: - z dnia [...] znak [...] – w sprawie "postawienia kontenera handlowego" - wszczęte na wniosek Konserwatora zabytków. Powodem umorzenia była bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na ustalenie, iż kontener został postawiony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, - z dnia [...] znak [...] – "w sprawie użytkowania kontenera handlowego /.../ - wszczęte na wniosek skarżących. Powodem było stwierdzenie, iż w dniu [...], kiedy dokonywano oględzin – kontener nie był użytkowany, zatem postępowanie uznano za bezprzedmiotowe. Przedmiotem postępowania odwoławczego przed organem II instancji była jedynie ta ostatnia decyzja. Organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie zgłoszonego przez skarżących nielegalnego użytkowania kontenera stwierdzając, iż przeprowadzone w dniu [...] oględziny nie wykazały, iż obiekt jest użytkowany. Zdaniem skarżących jest to nieprawda. Użytkownicy handlowego kontenera opróżnili go jedynie na czas dokonywania oględzin przez organ. Organ odwoławczy nie odniósł się do przedstawionej w decyzji organu I instancji podstawy faktycznej umorzenia lecz podał własną ‘tj. bezprzedmiotowość postępowania wobec upływu terminu na który zostało wydane pozwolenie na usytuowanie kontenera. Jest to zupełnie inna podstawa faktyczna, przy czym organ odwoławczy nie wyjaśnił tej rozbieżności. Nie odniósł się także do innych argumentów odwołania, a mianowicie, iż stojący nadal na działce i użytkowany kontener handlowy nie odpowiada zatwierdzonemu projektowi, na który wydano czasowe pozwolenie. Nie jest to zatem obiekt, o którym mowa w pozwoleniu, zatem zachodziłaby podstawa badania legalności jego usytuowania i użytkowania przez organ nadzoru budowlanego, zgodnie z jego kompetencjami wskazanymi w art. 84 i 84a Prawa budowlanego. Zarówno treść decyzji jak i zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy wskazują, iż zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło bez należytego wyjaśnienia sprawy tj. z naruszeniem art. 7 oraz art. 10 Kpa. W aktach brak bowiem dowodu, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżący zostali zapoznani z zebranym materiałem dowodowym i mogli wobec niego się ustosunkować. Nie zostali oni też – jako wnioskodawcy postępowania – przesłuchani, w trybie art. 86 Kpa, co pozwoliłoby organowi lepiej poznać zagadnienie i ustalić stan faktyczny nie tylko na moment dokonywania oględzin kontenera. W danym dniu nie zapytano też właściciela kontenera, który postawił go na czas określony, który upłynął, z jakich powodów obiekt ten nie został usunięty. Powyższe uchybienia stanowią naruszenie art. 7 ,art. 10 § 1, art. 77 § 1 Kpa mającym niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, wobec czego Sąd zobowiązany był na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji uchylić.